Bizimlə əlaqə

Müsahibə

`Twitter`də pay sahibi olan azərbaycanlı: `Ailə qurandan sonra insanın düşüncələri dəyişir`– EKSKLÜZİV

Yayımlandı

da

“Azərbaycanda “follow” etdiyim maraqlı insanlar var”

Hazırda süni intellekt dünyada ən böyük trendlərdən biridir

Qubada orta məktəbdə təhsil aldığım illərdə heç vaxt fikirləşmirdim ki, nə vaxtsa belə bir işlə məşğul olaram, yaxud Silikon Vadisində çalışaram

“Twitter”in uğurlarında pay sahibi olan azərbaycanlı gənc Tural Bədirxanlı HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıb.

Həmin müsahibəni təqdim edirik:

Qeyd: Tural Bədirxanlı 1986-cı ildə Quba rayonunda dünyaya göz açıb. Quba Özəl Türk Liseynin məzunudur. 2002-ci ildə İndoneziyada keçirilən dünya fənn olimpiadasının fizika fənni üzrə qızıl medal mükafatçısıdır.

T.Bədirxanlı Türkiyədənin Boğaziçi universitetinin fizika fakültəsində təhsil alıb. O, daha sonra təhsilini ABŞ-da Massaçusets Texnologiya İnstitutunda (MİT) davam etdirib. İki ilə yaxın “Google” kimi nəhəng şirkətdə çalışıb. Bir müddət sonra 2 nəfərlə birlikdə “Namo Media” interaktiv reklam proqramını təsis edib. 2014-cü ilin 7 iyun tarixində isə dünyanın ən məşhur sosial şəbəkələrindən olan “Twitter” “Namo Media”nı satın alıb. T.Bədirxanlı hazırda “Twitter”in Nyu-Yorkdakı ofisində çalışır.

-Tural bəy “Twitter”də fəaliyyətiniz nədən ibarətdir?

-Hazırda “Twitter”də “Moments” komandasında çalışıram. Məqsədimiz yeni “Twitter” istifadəçilərinə hazırda dünyada baş verən hadisələr haqqında hekayələr (story) danışmaqdır. Adi “Twitter” istifadəçisi gərək maraqlı insanları izləsin (follow) ki, onların yazdıqları informasiyalardan xəbər tuta bilsin. “Twitter”ə yeni qoşulanlar bilmirlər ki, hansı insanları izləyib, məlumat əldə etsinlər. Bu zaman onlar bir az çətinliklə üzləşirlər.

“Story”- biz ona “Moments” deyirik. Bu, hazırda “Twitter”də paylaşılan “twitt”lərin kolleksiyasıdır. Bizim məqsədimiz bütün bu məlumatlar toplusunu yeni istifadəçilərə göstəməkdir. Məsələn, prezident seçkiləri zamanı hər kəs “Twitter”dən daha çox istifadə edir. Əgər siz həmin vaxt prezident seçkiləri ilə əlaqədar olan “Twitter –Moments”i izləsəniz, o zaman həmin seçkilərlə bağlı görmədiyiniz-bilmədiyiniz maraqlı adamların dəyərli “twitt”lərini görə biləcəksiniz. Hazırda dünyada texnologiya sahəsində “Artificial Intelligence” (Süni intellekt) böyük trendlərdən biridir. Biz bu texnologiyalardan istifadə edərək istifadəçilərin diqqətini cəlb edəcək xəbərləri, hekayələri seçib spesifik formada göstəririk.
Bu komandada rolum “Moments personalization” yönündə bütün işlərə başçılıq etməkdir. Spesifik olaraq “Artificial Intelligence” texnologiyalarından istifadə edərək istifadəçinin maraq dairəsi daxilində milyonlara “twitt” və minlərlə “moment”lərdən istifadə edərək onlara “Twitter”də hal-hazırda baş verənlər haqqında məlumat verməkdir.

-“Twitter”in ən böyük rəqibi hansı sosial şəbəkədir?

– Əsilində “Twitter” digər sosial şəbəkələrdən xeyli fəqlidir. Birincisi, “Twitter”in məqsədi xəbərdir(news platforması). “Twitter” özünü sosial şəbəkə kimi görmür və heç kəsə də nümayiş etdirmir. Əgər siz hazırda baş verənlər haqqında görmək, öyrənmək istəyirisinzsə, bu vaxt “Twitter”ə müraciət edirsiniz. “Twitter” başqa sosial şəbəkələrdən tamamilə fərqli formatda işləyir. Məhz bu səbəbdən “Twitter” xüsusi əhəmiyyətli rola sahibdir. “Twitter”lə əslində birbaşa rəqabət yoxdur.

-Gələcəkdə yeni sosial şəbəkə yaratmaq planınız varmı?

-Dünyada kifayət qədər sosiyal şəbəkə mövcuddur və yenisinə ehtiyac yoxdur. Amma şirkət qurmaq mümkündür. Hazırda işim “Twitter”dəki “moments” layihəsini genişləndirməkdir. Əvvəllər biz bu məhsulu yalnız xüsusi ölkələrə təqdim edirdik. İndi isə müasir texnologiyalardan istifadə edərək daha çox ölkələrə təqdim etmək istəyirik. Hazırda diqqətimi bu işin üzərinə cəmləşdirmişəm.

-Belə fikirlər var ki, “Twitter”ə maraq azalıb? Bu doğrudurmu?

-“Twitter” hər rüb istifadəçilərin sayı ilə bağlı rəqəmlər açıqlayır. Həmin rəqəmlərə baxsaq son üç- altı ayda istifadəçilərin sayının çoxaldığını görəcəksiniz. Yəni, demək istəyirəm ki, “Twitter”ə maraq azalmayıb, əksinə artıb. Bu böyümənin səbəbi “Twitter”in daha çox fokslu olmasıdır.

-Sizi “Twitter”də pay sahibi kimi təqdim edirlər.

-“Twitter” publik şirkətdir. Yəni istənilən insan “Twitter”in hissəsini satın alıb, pay sahibi ola bilər. Bu, elə də böyük bir şey deyil. Ümumiyyətlə “twitter”də çalışanların hamısı onun pay sahibidir. Buna görə də “Twitter”də pay sahibi olmaq qeyri-adi bir şey deyil.

-Deməli siz də “Twitter”in rəhbərlərindən hesab olunursunuz…

-Mən “Twitter”-in Executive (İcraçı) komandasında deyiləm. Həmin komanda daha çox San-Fransiskodadır. Cəmi 5-10 nəfərdən ibarətdir. Cek Dorsi şirkətə geri döndükdən sonra xeyli dəyişikliklər oldu. Bizim qurduğumuz “NamoMedia” şirkətinin investorlarından biri hazırda “Twitter” rəhbərliyində təmsil olunur. Həmin komandanın bəzi üzvləri ilə yaxın münasibətim var. Amma birbaşa olaraq mən “Twitter”in rəhbər komandasında təmsil olunmuram.

– Tural Bədirxanlının hədəfləri nədən ibarətdir?

– Fikrimcə, həm yaşadığımız vaxtda, həm də Silikon Vadisində texnologiyanın rolu getdikcə artır. Xüsusi olaraq Amerikada, Nyu-Yorkda Silikon Vadisində bu texnologiyalardan istifadə edərək insanların gündəlik problemlərini həll etmək üçün böyük imkanlar var. Məqsədim bu imkanlardan istifadə edərək problemlərin kiçik bir qismini həll etməkdir.

-Artıq bir neçə ildir ki, “Twitter”də fəaliyyət göstərirsiniz. Bu illər ərzində ən böyük uğurunuz nə olub?

– Bizim şirkət “Twitter” tərəfindən alındıqdan sonra bir il müddətində bizim texnologiyani inteqrasiya etməklə məşğul olduq və bu gün bizim məhsuldan on minlərlə şirkət istifədə edir. “Moments” layihəsindı çalışmağa başladıqdan sonra gördüyümüz işlərin nəticəsində istifadə faizini 40-50% artırmışıq. Bu yöndə işimiz daha da sürətlənir. Bununla yanaşı bir neçə uğurlu şirkətə “angel” investisiya etmişəm.

-Süni intellekt sahəsindəki fəaliyyətiniz barədə oxucularımıza ətraflı məlumat verməyinizi istərdik.

-Hazırda süni intellekt dünyada ən böyük trendlərdən biridir. Bütün sahələrdə süni intellekt bu və ya digər formada istifadə olunur.
Məsələn, “Google” axtarışları zamanı süni intellekdən istifadə olunur. Özü idarə olunan maşınlarda da süni intellektdən istifadə olunur. Süni intellektin çox geniş istifadə sahələri var. Bu, sosial şəbəkələrdə də tətbiq olunur. İstifadəçilərin maraqlarını başa düşür, nəzərə alır və onları maraqlandıran kontenti təqdim edir. “Facebook”da süni intellektdən istifadə olunur. Dostlarınızın şəkillərini paylaşdığınız zaman “tag” etmədiyiniz adamın adı sizə təqdim olunur. Bu zaman süni intellekt vasitəsi ilə üz cizgilərindən həmin insanın kim olduğu müəyyənləşir.

– “Facebook”dan sizə iş təklif gəlsə gedərsinzmi?

-Mənim əsas fikrim şirkət qurub dünyada mövcud vacib olan problemləri həll etməkdir. Ola bilər ki, bu müddət ərzində hansısa şirkətlərlə əməkdaşlıq edim. Bu, mümkündür. Ancaq məni problemlər və onların həlli yolları maraqlandırır.

-Problemlərin həllini deyəndə nəyi nəzərdə tutusunuz?

-Məsələn, onlarla və yüzlərlə kilometr sahəsi olan bir fermer öz sahəsində gündəlik nə olub keçir bilmək istəyir. Məsələn, bir tərəfdəki ağaclar qurumağa başlayıb və s. “Drone” texnologiyaları və sünni intellekt istifadə edərək sahəsinin hər bir küncündə nə baş verir haqqında məlumatı həmin anda birbaşa çatdırmaq mümkündür. Problem sahəsi çox genişdir və onların həllində çox böyük imkanlar var.

-Sizcə, “Facebook”un rəhbəri Mark Zukerberqin uğur sirri nədir?

-Mən “Facebook”dan 2004-cü ildən istifadə etməyə başlamışam. “Facebook” yarandığı zaman əslində nə olduğunu dəqiq bilmirdim. O vaxt “Facebook” sadəcə olaraq universitet, məktəb dostlarının profillərinə baxıb, onların hansı dərsləri keçdiyini görmək üçün platforma idi. Amma geniş kontekstdə yanaşsaq “Facebook” sosial medianın yaranmasında çox böyük rol oynadı.

“Facebook”un yaranması doğru zaman və doğru yerdə, həm də texnologiya və trendlərin inkişafı ilə üst-üstə düşdü. Bununla yanaşı Zukerberq məhsulunu düzgün formada ixrac edə bildi. Yəni məhsulun illik ivolyusununa baxsaq, demək olar ki, “Facebook” sosial medianı “define” elədi. Buna görə də çox uğur qazandı. “Facebook”un adı sosial media ilə sinonim oldu. “Facebook”a “social network” olaraq uzun müddət rəqib olmayacaq.

– Qubadan Amerikaya, Silikon Vadisinə necə getdiniz? Bu sualın cavabı oxucularımız üçün çox maraqlı olar…

-Qubada orta məktəbdə təhsil aldığım illərdə heç vaxt fikirləşmirdim ki, nə vaxtsa belə bir işlə məşğul olaram, yaxud Silikon Vadisində çalışaram. Amma mən həmişə getdiyim yönü hiss etmişəm. Hansı tərəfə yönəlməyin daha maraqlı ola biləcəyini özüm müəyyənləşdirə bilirəm. Qubadan sonra mən Türkiyəyə təhsil almağa getdim. Türkiyədə bəzi dostlarım Amerikada təhsil almaq üçün müracit edirdilər, universitetlərə qəbul olurdular. Fikirləşdim ki, mən də Amerikaya getsəm orada özümü inkişaf etdirib, gələcəkdə görəcəyim işlər üçün böyük imkanlar eldə edərəm. Və beləcə bu imkandan istifadə etdim. Amerikada Massaçusets Texnologiya İnstitutuna (MİT) qəbul oldum. Həm universitetdə oxuduğum müddətdə, həm də məzun olduqdan sonra Silikon Vadisinə getdiyim zaman fikirləşirdim ki, ətrafımdakı imkanlardan istifadə etməliyəm. Haradasa bir yerdə işləyib, sadəcə maaş alaraq sakit bir həyat sürmək istəmirdim. Mən həmin mühitin imkanlarından daha çox istifadə etmək etmək istəyirdim. Gördüm ki, Silikon Vadisində böyük imkanlar, nüfuzlu investorlar, təcrübəli şirkət rəhbərləri var. Fikirləşdim ki bu imkanlardan istifadə etməliyəm. Bu çox vacibdir. Hər bir insanın həyatında belə imkanlar olur. Bəzi insanlar risk götürmək istəmir, bəziləri isə daha çox risk edir.

-Elmi fəaliyyətlə məşğul olursunuzmu?

-Təkcə elm üçün belə bir fəaliyyətlə məşğul olmaq mənə maraqlı deyil. Məni daha çox cəlb edən həmin kəşflər, texnologiyaların real həyatda istifadəsi, onların bu gün insanların problemlərini həll etməsidir.

-Azərbaycanlı “twitter” istifadəçilərinin fəaliyytini necə dəyərləndirirsiniz?

-“Twitter”in istifadəçi bazası Azərbaycanda çox da böyük deyil. Amma “Twitter”in Azərbaycanda özünə məxsus istifadəçiləri var. Mənim də “follow” etdiyim çox maraqlı insanlar var. Onlar adi insanlar deyil. Maraqlı fikirləri olan insanlardır. Kiçik olsa da Azərbaycanda maraqlı istifadəçi bazası var.

-Ölkəmizdə İT sahəsinin inkişafı ilə bağlı hansı addımlar atılmalıdır?

-Bunun üçün biz bu sahədə böyük təcrübələri olan, uzun yol qət etmiş ölkələrlə inteqrasiya etməliyik. Əgər biz texnologiya sahəsini inkişaf etdirmək istəyiriksə, Silikon Vadisi ilə çox yaxından inteqrasiya etmək lazımdır. Məsələn, İsrailə baxsaq görərik orada milyard dollarlıq dəyəri olan şirkətlər yaradılır. Bu prosses hələ beş-on il öncədən start götürüb. Onlar Silikon Vadisindəki texnologiya şirkətlərinə çox yaxından inteqrasiya ediblər.

Məsələn, “Google”nin, “Microfsoft”un və digər şirkətlərin 2005-2006-ci ildən orada ofisləri fəaliyyət göstərir. Nəticədə həmin insanlar həm də gedib Silikon Vadisində çalışırlar, oradan çıxdıqdan sonra hər şeyi öyrənmiş olurlar. Bundan sonra özləri nəsə iş görməyə, yaratmağa başlayırlar. Beləliklə həmin sənaye inkişaf edir. Fikrimcə, biz də texnologiya sahəsini inkişaf etdirmək istəyiriksə, həmin ölkələrə yaxından inteqrasiya etməliyik.

-Gələcəkdə Azərbaycanda bu sahəni inkişaf etdirmək planınız varmı?

-Əgər biz indi Azərbaycanda sənayenin inkişafından danışırıqsa, gərək dünya bazarına xitab edək. Bu zaman fikirləşdiyimiz miqyas dünya bazarı səviyyəsində olsun. Bu yöndə addım atmaq lazımdır. Mən arada bir Azərbaycana gedib-gəlirəm. Azərbaycan bazarı üçün xüsusi olaraq nəsə etmək hazırda mənim üçün maraqlı deyil. Mən daha çox dünya miqyaslı problemlərdən bəhs edirəm. Azərbaycanda hansısa bir iş görmək istəyiriksə, bu miqyasda düşünmək lazımdır. Azərbaycanda olan bəzi dostlarım, tanışlarım dünya miqyaslı layihələr haqqında düşünürlər. Bəzən onlarla əlaqə saxlayıb, kömək etməyə çalışıram. Fikrimcə, sənayenin inkişafı böyük dünya bazarına açılmaqla mümkündür.

-Gənclərin perspektivlərini necə dəyərləndirirsiz?

Azərbaycanda çox ağıllı gənclər var. Amma tək ağıllı olmaq kifayət etmir. Bununla yanaşı gənclərin əllərində bir qədər imkanlar olmalıdır. Bunun nəticəsində onlar daha böyük miqyaslı işlər görə bilərlər. Risk etmək üçün istəkli olmalıdırlar. Bəzən bu heç də asan olmur. Silikon Vadisindəki şirkətlərin bəlkə də 95 faizi bağlanır. Bu şirkətlərin rəhbərləri də ağıllı insanlardır. Dünyanın fərqli yerlərindən gəlirlər. Burada müəyyən işlər görürlər. Bəlkə də investisiya götürürlər. Amma buna baxmayaraq, həmin şirkətlər batır. Azərbaycanda da ağıllı insanlara imkanlar yaradılsa, Silikon Vadisi, Amerika ilə daha çox inteqrasiya edilsə, bu zaman həmin şirkətlərin uğurlu olma ehtimalları yüksək olacaq. Məsələn, əvvəllər görmədiyiniz şirkətlər indi üzə çıxır. Kiçik ölkələrdən böyük şirkətlər çıxır. Azərbaycanda böyük şirkətlərin yaradılması mümkündür. Bunun üçün ulduzların bir xətt üzrə düzülməsi vacibdir.

-Azərbaycanlı gənclər Amerikada hansı çətinliklərlə üzləşir?

-Azərbaycandan bir gənc Amerikaya gəldiyi zaman ən çox çətinlik çəkdiyi məqamlardan biri buranın mədəniyyəti, insanların münasibətidir. Bunu öyrənmək, bilmək vacibdir. Əgər Amerikada biznes qurmaq istəyirsənsə, əvvəlcə bunları bilməli, inteqrasiya olunmalısan. Silikon Vadisində qaydalar çox qəddardır. Orada bir investorla danışan zaman bəlkə də həmin şəxs gün ərzində 50 idea üzərində çalışır. Bəzi investorların yanına gedib layihə barədə məlumat verirlər. Amma o, qətiyyən razı qalmır. Bəzi investorlar heç bir ideayanı bəyənmir. Göründüyü kimi burada uğur qazanmaq o qədər asan məsələ deyil.

-Siz Silikon Vadisində hansı çətinliklə üzləşmisiniz?

-Əlbəttə, çətinliklə üzləşmişəm. Çalışdığım “Google”dan ayrıldıqdan sonra on ay müddətində kiçik komandamızla birlikdə oldum. Həmin vaxtlar biz heç investisiya ala bilmədik. Hazırladığımız məhsullardan heç nə əldə etmədiyimiz vaxtlar da olub. Fikrimcə, hər bir insan belə məqamlara qarşılaşır.

-Uğur qazanmağınızda sizə kimlər dəstək oldu?

-Dostlarım həmişə mənə mənəvi dəstək olub. Ailəm də həmçinin hər zaman yanımda olub, dəstək göstəriblər. “Google”də çalışdığım illərdə özümə müəyyən məbləğdə resus toplamışdım ki, oradan çıxdıqdan sonra istədiyim işlə məğul olum.

-Doğulub boya-başa çatdığınız Qubanı necə xatırlayırsınız?

-Qubadan ayrılanda 16 yaşım vardı. O vaxta kimi Qubadan başqa heç bir yerdə yaşamamışdım. Qubadan İstanbula getdim. Oradan da Amerikaya. Quba ilə bağlı maraqlı uşaqlıq xatirələrim var. Həmin günləri xatırlayıram. Ailəm indi Bakıda yaşayır. Azərbaycana gələndə Qubaya istirahət etmək üçün gedirəm. Qohumlarımı ziyarət edirəm.

-İş təklifləri alarkən nələrə diqqət yetirirsiniz?

-Hazırda Amerikada mühəndislər üçün yaxşı imkanlar möcvuddur. Onlar ən çox maaş alan qrupa daxildirlər. Mühəndislik Amerikada çox populyardır. “Google”də çalışan 10 il təcrübəli mühəndis bir il ərzində 400 min dollar pul qazanır (40%-ni hökümətə vergi ödəyir). Əslində Silikon Vadisində həyat çox bahadır. Həmin məbləğ burada elə də yüksək hesab edilmir. Silikon Vadisində şirkət qurmuş ən pullu adamlar bir vaxtlar yüksək məbləğdə pullar qazanmaq üçün bu sahələrə girişməyiblər. Çünki kiçik şirkət qurulduğu zaman onun resursu olmur ki, işçilərinə yüksək məbləğdə maaş versin. Biz də əvvəllər şirkət qurduğumuz zaman öz işçilərimizə az məbləğdə maaş verirdik. Əsas pul deyil. İnsanları böyük miqyaslı ideaları motivə edir. Məsələn, “whatsapp”ın 50 işçisi və cəmi 8-10 milyon vəsaiti var idi. Yeni başlayanda işçilərə böyük məbləğdə pul vermək mümkün deyildi. Daha sonra “whatsapp” satıldıqdan sonra demək olar ki, işçiləri də milyonlar qazanmağa başladılar.

-“Google”yə yenidən qayıtmaq istərsinizmi?

-“Google” Silikon Vadisində böyük nüfuza sahibdir. İki il orada çalışmışam. Silikon Vadisində bütün işlərdə “Google”nin bu və ya digər rolu olur. “Google”yə qayıtmağım bundan sonra görəcəyim işlərdən asılıdır. Yenidən əməkdaşlıq mümkündür.

-“Twitter”də sizdən başqa azərbaycanlı çalışırmı?

-Azərbaycan buradakı insanların çoxuna eqzotik yer kimi görünür. Onlar Azərbaycanla çox maraqlanırlar. Bura insanlar fərqli ölkələrdən gəldikləri üçün hər şeyə pozitiv yanaşırlar. Azərbaycan haqqında da çox pozitiv fikirdədilər. Bildiyim qədəri ilə məndən başqa “Twitter”də başqa azərbaycanlı çalışmır.
Hansısa bir iş görmək, hansısa bir rola sahib olmaq üçün birincisi insan maraqlı olduğu sahədə özünü inkişaf etdirməlidir, öyrənməli və böyüməlidir. Həmin sahə ilə uzun müddət məşğul olan adamlarla ünsiyyətdə olmalıdır. Bununla yanaşı imkanlardan istifadə etməyi, risk etməyi bacarmalıdır. Bəzən bu addımlar nəticə verməyə bilər. Çox vaxt da belə olur.
Gənclərimiz unutmamalıdırlar ki, ilk dəfə heç kim uğur qazana bilmir. Üzərlərində çalışsalar, həvəsdən düşməsələr gec də olsa uğur qazanmaq mümkündür.

-İş rejimin necədir?

-Texnoloji şirkətlərin əksəriyyətində işə gəlmək və yaxud getmək üçün dəqiq saat olmur. Daha çox gördüyün işin nəticəsi əsas götürülür. Adətən insanlar saat 9-12 arası işə gəlirlər. Axşam saat 6-8, bəzən də 9-da işdən çıxırlar. Burada heç kəs dəqiq vaxt təyin etməyib ki, bu vaxta da işə gəlməlisən.

-Sonda gənclərimizə hansı məsləhətləri vermək istərdiniz?

-Gənclik illərində insanlar bəzən özlərinə ciddi məsuliyyət hiss etmirlər. Gənclik iş qurmaq, şirkət yaratmaq, uğur qazanmaq üçün ən yaxşı vaxtdır. Ailə qurulduqdan sonra insanların düşüncələri də dəyişir.

Gənc vaxt risk etmək lazımdır. Səhv etməkdən də qorxmamalıdırlar. İngilis demişkən “bold” olmaq lazımdır. Gördüyünüz iş günün axırında alınsa da, alınmasa da sonradan bu böyük qazanc olacaq. İllər sonra dönüb geriyə baxanda yalnız gördüyünüz maraqlı işlər gözünün önünə gələcək.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Müsahibə

`Onun məzar daşını atam düzəldib` – Günəş Kurtulan: “Həmin an başa düşdüm ki, bakılıyam” (EKSKLÜZİV)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Azərbaycançılıq onun üçün daha çox mədəni müxtəliflik demək idi”

İldəniz Kurtulan – Türkiyədə yaşamış azərbaycanlı mühacir, məşhur həkim, professor, yazıçı və tərcüməçi.  Azərbaycan ədəbiyyatının Türkiyədə tanıdılmasında böyük rolu var. O, Anar, Elçin, Cəlil Məmmədquluzadə, Süleyman Rəhimov, Səməd Behrəngi kimi yazıçıların müxtəlif əsərlərini Türkiyə türkcəsinə ilk dəfə tərcümə edən tərcüməçi, Azərbaycanı sevən insanlardan biri idi. Atası Müsavat zabiti olduğu üçün əvvəlcə həbs edilib, sonra isə təsadüf nəticəsində həbsdən xilas olaraq İrana sürgün edilir. Bəlkə də dövrün tanınmış kommunistlərindən birinin qızıyla evlənməsi onun həyatını xilas edir. İldəniz Kurtulan 1932-ci ildə İranda doğulub. Böyük Vətən müharibəsi illərində əmiləri Sibirə sürgün edilir və orada da həlak olurlar. Atası İldənizi Azərbaycan sevdalısı olaraq böyüdür. İkinci Dünya Müharibəsi illərində müttəfiq qoşunları İrana girir. İldənizin atasını əvvəlcə ingilislər, daha sonra Sovet ordusu həbs edir. Həbsdən xilas olduqdan sonra ailəsini də götürüb Türkiyəyə köçür. İldəniz Kurtulan qızı Günəşin təkidi ilə Azərbaycandan bəhs edən “Amcam Hamlet” (Əmim Hamlet) adlı roman yazıb. Romanın əsas qəhrəmanı əmisi olsa da, əsərdə Məmməd Əmin Rəsulzadə, Mirzə Bala Məmmədzadə, Abbasqulu Kazımzadə, Stalinin həyatına da işıq tutulur. Romanı yazdığı ərəfədə dəfələrlə Bakıda olan, Azərbaycanı doğma vətəni hesab edən İ.Kurtulan 2007-ci ildə vəfat edib.

(İldeniz Kurtulan)

HafizTimes.com-un növbəti müsahibi İldəniz Kurtulanın qızı Günəş Kurtulandır. O, müsahibə zamanı atası, ailəsi ilə bağlı mühüm məqamlardan söz açıb, Azərbaycanla bağlı fikirlərini ifadə edib:

-Atam İldəniz Kurtulan 1954-cü ildə təkbaşına İstanbula gəlib. Həmin vaxt onun 18 yaşı olub. Daha sonra atamın arxasınca babam Əjdər, nənəm Turan və əmilərim İldar, İlhan və İlbay da İstanbula gəliblər. Mən isə 1965-ci ilin sentyabr ayında İstanbulda, Koşuyoluda böyük bir ailədə anadan olmuşam. Bizimkilər çox tezliklə bura uyğunlaşıblar, çünki Türkiyədə yaşamaq babamın arzusu olub.

-Necə bir ailədə böyüdünüz?

-7 yaşıma qədər Azərbaycan dilində danışan, Azərbaycan yeməkləri hazırlanan və musiqiləri dinlənilən bir mühitdə böyüdüm. Daha sonra biz, yəni anam, atam və məndən dörd yaş kiçik qardaşımla ayrı evə köçdük. Bütün uşaqlıq illərim atamın axşam yeməkləri zamanı danışdığı maraqlı və həyəcanlı hekayələri dinləməklə keçdi. O, babam və digər ailə böyüklərimizdən danışardı. Həmin hekayələri bir ziyalı yazarın gözü ilə söyləyərdi. Daha sonra atamı məcbur etdim ki, bu xatirələrini kitab formasına salsın. Nəhayət atam bir kitab yazdı. “Amcam Hamlet”… Yoxsa həmin hekayələr sadəcə olaraq yemək masamızda qalacaqdı.

(Mirzə Bala Məmmədzadənin məzarı. Bu daşı atam hazırlayıb. Yanındakı isə əmim İldar)

-İldəniz Kurtulanı oxucularımıza siz necə təqdim edərsiniz? O, necə bir həyat yaşamalı oldu?

-Atam ziyalı idi; yazıçı, tərcüməçi, rəssam, heykəltəraş və eyni zamanda uğur qazanmış, tanınmış bir cərrah, ginekoloq idi. Ən başlıcası isə, o, humanist idi. Beləliklə, onun universal bir baxışı tərzi vardı. Buna görə də azərbaycançılıq onun üçün daha çox mədəni müxtəliflik demək idi. Ömrünün son günlərinə qədər yazdı, rəsm çəkdi, tərcümələr etdi və hər anını dəyərli əsərlər yazmaqla dəyərləndirdi.

O vaxtlar Azərbaycan dəmir pərdə arxasında olduğu görə, ailəmizin digər üzvləri ilə Bakıda görüşmək imkanımız olmadı. Ancaq “Glasnost”dan (Aşkarlıq) sonra anam və atam ildə təxminən iki dəfə Azərbaycana gedirdilər. Əslində o dövrdə İstanbuldakı evimiz Bakı-İstanbul xəttindəki bir mədəniyyət evi kimiydi. Niyazi Tağızadə, Zeynəb Xanlarova, Aftandil İsrafilov, Anar, Emin Sabitoğlu … və daha xatırlamadığım bir çox insan..

(Zeynəb Xanlarova, İldeniz Kurtulan və həyat yoldaşı)

-Siz Azərbaycana gəlibsinizmi? Azərbaycan sizin üçün nə məna ifadə edir?

-Keçən il yenidən Bakıya getmək imkanım oldu. Heyran oldum və qürur duydum. Hələ də əlaqə qurduğum qohumlarım var. Mənə atamın nənəsinin evini göstərdilər, həmin an başa düşdüm ki, “mən özüm də bakılıyam”. Bakıya yenidən gedəcəyəm.

(Bu portreti atam özü çəkib)

-Bir az da özünüzdən bəhs edin. Harada yaşayırsınız, nə işlə məşğul olursunuz?

-Xeyli müddət reklam işlərində çalışdım, tərcüməçi oldum. Daha sonra aşbazlıq etdim. İstanbulda restoranlarım oldu, illərlə yemək bişirdim.

2007-ci ildə atamın vəfatından sonra anamla birlikdə İstanbulda qaldıq. İki ildir ki, anamı da itirmişəm. Hələ də İstanbuldayam. Ancaq cənubda kiçik bir torpaq sahəsi almaq, əkib biçmək, torpaqla yaşamaq istəyirəm.

-Atanızda dəyərli arxiv məlumatlarının olduğu qeyd edilir. Siz bu barədə nə deyə bilirsiniz?

-Arxivlə bağlı deyə bilərəm ki, iki il əvvəl, anam hələ sağ ikən Bakıda Bayraq Muzeyi açılacaqdı. Düşünürəm ki, bəzi sənədlər ora təhvil verildi. Məni daha çox maraqlandıran şey ailəmdən mənə ötürülən mədəni irsdir. Geridə də başqa bir şey qalmadı. Əjdərin nəvəsi və İldənizin qızı olduğum üçün qürur duyuram.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

`Atamı dəfn etmək üçün bizə torpaq sahəsi vermədilər` – Cümhuriyyət ordusunun qurucusunun varisi (EKSKLÜZİV-FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Polkovnik İsrafil bəyin erməni üsyanını yatırmaq cəhdləri Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi olaraq saxladı”

“Anamın əmisinin nəvəsi Polşanın prezidenti oldu”

Çingiz İsrafil  – 1942-ci ildə Polşanın paytaxtı Varşava şəhərində doğulub. Türkiyənin mərhum prezidenti Turqut Özalın iqtisadi məsələlər üzrə müşaviri, Türkiyə liberal iqtisadiyyat proqramının müəlliflərindən və icraçılarından olub. Amerika Kolimbiya Univeristetinin məzunudur. 1990–1992-ci illərdə Azərbaycan prezidentinin iqtisadi məsələlər üzrə müşavirliyini həyata keçirib.

Qeyd: Atası Hidayət İsrafil Amerikadakı Azərbaycan siyasi mühacirətinin görkəmli nümayəndələrindən olub. Əmisi polkovnik İsrafil bəy isə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun qurucularından biri olub. Bakının erməni-bolşevik işğalından azad olunması uğrunda mübarizədə yaxından iştirak edib. Qarabağda erməni qiyamının yatırılmasında alayı ilə birlikdə vuruşub. Gəncə Üsyanında fəallıq göstərib. Üsyan amansızlıqla yatırıldıqdan sonra İsrafil bəy Azərbaycanı tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Türkiyə siyasi mühacirət edib, oradan da Avropaya gedib. Polşa Ordusunda polkovnik rütbəsində xidmət edib. SSRİ-ni heç vaxt özünə Vətən saymayan, Azərbaycanın istiqlalı uğrunda mübarizə aparan polkovnik İsrafil bəy döyüşlərin birində əsir düşür, 1945-ci ildə Bakıda güllələnib.

HafizTimes.com Çingiz İsrafil ilə eksklüziv müsahibənin ikinci hissəsini təqdim edir:

(Müsahibənin 1-ci hissəsini buradan oxuya bilərsiniz)

-Polkovnik İsrafil bəy sizin üçün kimdir?
-O, Mehmet Nəbinin nəslindən olan bütün ailəmizin mütləq lideri/rəhbəri idi.

-Polkovnik İsrafil bəyi heç görmüsünüzmü? O necə bir insan olub?
-Əlbəttə onu gördüm. Amma həmin vaxt çox balaca idim. Az xatırlayıram. Atam mənə dedi ki, Polkovnik İsrafil bəydə Çingiz xanın hərbi taktikası adlı iki cildlik kitab vardı və həmişə yanında saxlayırdı. Həmin kitabı oxumadan yatmırdı. Anadan olanda mənə Çingiz xanın adını qoyub.

Polkovnik İsrafil bəy həmişə boynunda gəzdirdiyi kiçik Quran kitabını da mənə vermişdi. Bu onunla bağlı yeganə xatirəmdir. Kiçik metal qabın üzərində şüşə örtük də vardı. Həmin şüşə itmişdi. İmtahanlara gedən zaman boynumdan asırdım.

-Polkovnik İsrafil bəyin ailəsi haqqında bilmək istəyirik. Uşaqları varmı?
-O, heç vaxt evlənməyib.

-Polkovnik İsrafil bəyi bəzən “Yadigar” kimi təqdim edirlər? Bu barədə nə deyə bilərsiniz?
-Yeni əldə etdiyimiz məlumatlara görə, İsrafil Yadigar adlı şəxs Azərbaycan əsilli Gürcüstan vətəndaşı olub. Tiflisdəki Hərbi Akademiyadan məzun olub. Adların oxşarlığına görə hərdən Polkovnik İsrafil bəyi həmin hərbçi ilə qarışdırırlar.

-Ailəniz Amerikaya necə köçdü?

-1950-ci illərin ortalarında Hidayət bəy Paşabahçe Şüşə Fabrikinin (1930-cu illərdə almanlarla əməkdaşlıq nəticəsində qurulan dünyanın ən böyük şüşə istehsalçılarından biri) satıcısı işləyirdi.

Atam qardaşım Nəbi ilə mənim ABŞ-da Kolumbiya Universitetində təhsil almağımızı istəyirdi. Həmin universiteti seçməsi də əbəs deyildi. Atam 1930-cu illərin ortalarında Kolumbiya universitetində birincliklə doktorluq dərəcəsi alan Kasım Gülekə heyran idi. K.Gülek məzun olduqdan sonra Ankarada şəxsən Atatürk tərəfindən qarşılanıb. Həmin vaxt Atatürk onun alnından öpüb. O, Atatürkün təlimatı ilə siyasətə qoşuldu və nəticədə CHP-nin Baş katibi, DSP ilə Dövlət naziri, Baş nazirin müavini oldu. Atamız həmişə K. Gülekdən “Atatürkün alnından öpdüyü qəhrəman” deyərək bəhs edərdi. K. Güleyi bizə örnək göstərərdi. Lakin 1950-ci illərin sonlarında Türkiyə böyük iqtisadi böhrandan əziyyət çəkirdi və atamın artıq bizi Kolumbiya Universitetində oxutmaq üçün maddi imkanları yox idi. ABŞ-a köçmək istəyəndə atamın artıq 59 yaşı vardı, ingilis dilini bilmirdi. Çox az məbləğdə pulla atam ailəsini Nyu-Yorka köçürdü. Bundan sonra atam öz məqsədlərini həyata keçirə bilərdi. Yəni mən və qardaşım Kolumbiya Universitetində təhsil alardıq.

(Hidayət İsrafil)

1988-ci ildə Turqut Özalın müşaviri olduğum zaman Kasım Güləkin iqamətgahında qarşılıqlı görüş üçün nahar yeməyinə dəvət edildim. Həmin vaxt K.Gülek 83 yaşında idi. Siyasətdən uzaqlaşıb təqaüdə çıxmışdı. Onun yayda və qışda soyuq duş qəbul etdiyini hər kəs bilirdi. Evində mərkəzi istilik sistemi istifadə etmirdi. Evi qışda oduğu kimi çox soyuq olurdu. Nahar zamanı bir çox mövzularda xoş söhbətlər etdik. Amma ona olan hörmətimə görə məni bu görüşə dəvət etməsinin dəqiq səbəbini soruşmağa utandım.

Sonra dedi ki, söhbətimizi yaxşı yanan kaminli kitabxanada qəhvə içərək davam etdirək. Qəhvələr gəldikdən sonra bir az isinməyə başladım. K.Gülek isə nəhayət əsas mövzuya keçdi. Məni iki səbəbə görə dəvət etdiyini söylədi: Birincisi, Baş nazir Turqut Özala növbəti prezident seçkilərində özünü namizəd göstərməsini söyləməyimi istədi. Ona dedim ki, məmnuniyyətlə bu istəyini T. Özala çatdıracağam. Amma siyasi məsələlərdə təsirim olmadığı üçün bunun nəticə verəcəyinə şübhə etdim. İkincisi, ABŞ-da yüksək səviyyədə bilik, təcrübə qazanan və onları öz vətənində tətbiq edən biri kimi məni, o zaman Harvard Universitetində oxuyan öz uşaqlarına nümunə göstərdiyini və onlara rəhbərlik etməyimi istədi. Həmin vaxt atam yadıma düşdü, gözlərim yaşla doldu. Çünki ən gözəl anlarımı atam görə bilmədi. Əgər o, həyatda olsaydı həmin vaxt alnımdan öpərdi.

(Turqut Özal və Ayaz Mütəllibovla birlikdə)

-Ailənizin Azərbaycan əsilli olduğunu nə vaxt bildiniz?

-Mən həmişə ailə köklərimizin Azərbaycandan olduğunu bilirdim. Atam mənə əslən Qazaxdan olduğumuzu söyləmişdi. Amma əvvəllər bunun Qazaxıstan olduğunu düşünürdüm. Sonralar Bakıda olanda və Tiflisə gedərkən Qazaxda dayandıq, burada ailəmizlə bağlı mahnıların, aşıq musiqiləri və dastanların olduğunu gördüm.

-Azərbaycandakı ailə üzvlərinizlə əlaqə saxlayırsınızmı?

-Qardaşım və övladlarımdan başqa, ögey qardaşımın uşaqları – Qasım, Oktay və Gazale ilə əlaqə saxlayıram. Həmçinin vəfat etmiş bacımın (ögey) oğlu Habil ilə də əlaqə qururam.

(Hidayət İsrafil toyda – İstanbulda)

-Atanız Hidayət İsrafil haqqında bilmək istərik. Necə bir həyat yaşadı?

-Hidayət İsrafil 1900-cü ildə Gəncədə anadan olub. Anası Begüm xanım seyid (peyğəmbər nəslindəndir) olub. Gəncədə Nizami küçəsində yerləşən evinin bağçasının bir küncündə tarixi bir türbə var. Şəkili sizə göndərirəm.

Atam gimnaziyanı bitirib. Lakin həmin vaxt yaranan qarışıqlığa görə təhsilini davam etdirə bilməyib. Atası Mehmet Nəbi bölgənin “Meşə bəyi”si idi. (bu ünvan ailəmizdə uzun illər qaldı və 1990-cı ildə Gəncəyə ziyarət edərkən öyrəndim ki, atamın qardaşı Fərhad bəy də “Meşə bəyi” olub). Atamın ailəsigil bahar, yay və payızda Yuxarı Seyfəli və Aşağı Seyfəlidə, qış aylarında isə Gəncədə məskən salıblar. Mehmet Nəbi Bəy Gəncədəki ən nüfuzlu ailələrdən birinin lideri idi.  Böyük oğlu İsrafil bəy çar rejimi tərəfindən Moskvadakı Hərbi Akademiyada təhsil almaq üçün Gəncədən seçilən iki gəncdən biri idi.

(Polkovnik İsrafil bəy güllələnməmişdən öncə çəkilib)

Atamın xatirələrindən birini sizinlə bölüşəcəm. Atam 5 yaşında olarkən Mehmet Nəbi bəy öz adamları ilə Yuxarıdan Aşağı Seyfəliyə gedərkən bir qurup erməni tərəfindən pusquya düşüblər. Böyük bir qayanın arxasına sığınıblar və atam həmin vaxt atdan yıxılıb. Bunu görən Mehmet Nəbi bəy atamı xilas etmək üçün tez onun yanına qaçıb. Deyib ki, bizim birinci vəzifəmiz onu xilas etməkdir. Atamın yanına çatan kimi onu qucağına alıb və sol qolunun altında saxlayıb. Fikirləşib ki, birdən güllə atarlar, atama dəysə o, həlak olar. Atamı son ana qədər qorumağa çalışıb. “Ölsək də birlikdə ölərik” deyərək atamı sinəsinin üstünə qaldırıb. Bir neçə dəqiqə sonra atılan güllə onun düz qılıncının üstünə dəyib. Qayanın arxasında təhlükəsiz yerə çatan kimi atamı öpüb. Atam bunu hər zaman xatırlayırdı.

Atamın xatırladığı başqa bir hadisə də vardı. Yeniyetmə yaşlarında olarkən atam Mehmet Nəbi bəy və bir neçə atlı ilə birlikdə səyahət edərkən böyük bir erməni dəstəsi tərəfindən təqib olunublar. Həmin vaxt bir erməni rahib onların həyatını xilas edib. Tövlədə gizləniblər. Həmin rahib Mehmet Nəbinin yaxın dostu olub.

Bolşeviklər hakimiyyətə gələndə bütün ərzaq ehtiyatlarını, atları, mal-qaranı da ələ keçirmişdilər. Götürmədikləri tək şey torpağa basdırılmış soğanlar və hər payızda əhliləşdirilən bir ayğır və dağa-dərəyə qaçmış vəhşi atlar idi. Həmin vaxt Gəncədə qalan evin böyük oğul Hidayət idi.  O, bütün ailənin ehtiyaclarını ödəməli idi. Bir çörək dükanı və eyni zamanda qəssabxana açmaq üçün İrandan iki çörəkçi işə götürdü. Çox uğurlu oldu, pul qazandı. Mənə söyləyərdi ki, “3 atlı araba-troyka ilə gəzirdim”.

(Mehmet Nəbi İsrafil)

Ancaq atası Mehmet Nəbiyə sui-qəsd edildikdən sonra növbəti qurbanın özü olacağını düşünüb və qaçmağa qərar verib. Bir gecə bacısı Gülsümü yanına çağırıb. Paltosunda gizlətdiyi qızıl pullar barədə heç kimə heç nə deməyəcəyi ilə bağlı and içiblər. (Mən onunla 1990-cı ildə görüşəndə çox sevinmişdim. O, mənə bu məlumatı təsdiqlədi) Ertəsi gün səhər heç kimə demədən oranı tərk edib. Geridə isə hamilə arvadı Səkinə və bir yaşında oğlu Sabir qalıb. Mən illər sonra Gəncəyə getdiyim zaman Sabirlə tanış oldum. Bir müddət sonra atamın bir qızı da dünyaya gəlib. Adını Firəngiz qoyublar. O, polkovnik İsrafil bəyin dostu Əhməd Cavadın oğlu Aydınla ailə qurub. Amma mən Gəncəyə getdiyim zaman Firəngiz də vəfat etmişdi. Ancaq onun oğlu Kabil və ailəsi ilə tanış oldum.

Gəncəni tərk etdikdən sonra Hidayət bəy Şimali Qafqaz dağlarını piyada keçərək nəhayət Xəzər dənizinə qədər gedib çatıb. Çox ağır səyahət olub. Oradan Türkmənistana və daha sonra isə İrana gedib. İsfahana gəldikdən sonra bir otel otağı kirayə götürüb. Uzun müddət çimmədiyi üçün hamam axtardığını deyib. Onu mərkəzdəki məscidə aparıblar. Burada hamının bir yerdə yuyunduğu böyük bir hovuzu olan hamama gedib. Durulanmaq üçün pul müqabilində kiçik bir su qabı təmiz su ala biləcəyini deyiblər. Beləliklə o, böyük su qabında təmiz su sifariş verib. Həmin vaxt ətrafdakılar onun pullu olduğunu hiss ediblər. O, otel otağına gedəndə gecə otağa basqın edib bütün qızıl pullarını götürüblər. Nəhayət çox çətinliklə Tehrana gedib. Orada Türkiyə səfiri ilə əlaqə qurub. Səfir ona bütün səyahət sənədlərini təqdim edib. Atamı bir hərbçinin (müfreze) müşayəti ilə at belində Türkiyə sərhədinə aparıblar. Orada olan zaman öyrənib ki, Polkovnik İsrafil bəy Polşadadır. Beləliklə o da Varşavaya gedib qardaşı ilə görüşüb.

1940-cı ildə mənim anam Məryəmlə evlənib. Anamın əmisi oğlunun oğlu Lex Valensa Polşa prezidenti olub.

(Çingiz İsrafilin toyu- 1970-ci il)

İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda atam İtaliyadan İstanbula bir qayıqla gedib. Qayıqda olarkən dizlərində deşiklər əmələ gəlib. Nəticədə şalvarını kəsməli olub. 1945-ci ilin payızında qısa şalvarın üzərinə kostyum geyinərək İstanbula gəlib. Bir müddət sonra anamla əlaqə qurub. 1946-cı ilin yayında biz də qatarla İstanbula gəldik. Türk pasportları ilə Türkiyəyə gəlməyimizə baxmayaraq, bizə vətəndaşlıq verilmədi. Məktəbə getmək vaxtı gələndə bizə dedilər ki, yalnız Xarici Vətəndaş Sertifikatı ilə dərslərdə iştirak edə bilərsiniz. Atam bunu qəbul edə bilmədi və Ankaraya getdi. Həmin sertifikatla bağlı Daxili İşlər Naziri ilə görüşüb. Görüş zamanı nazir bizə vətəndaşlıq vermək istəməyəndə atam bu hekayəni ona danışıb: “Bazarda gəzən bir adam qəfildən diqqətini çəkən zəif bir səs eşitdi və dükana girib nə etdiklərini soruşdu. Ona qızıl döydüklərini dedilər.  Bir qədər irəli gedəndə daha yüksək bir səs eşitdi. Gümüş döydüklərini dedilər. Birdən yenə səs eşitdi. Bu dəfə isə mis döydüklərini öyrəndi. Küncə dönəndə çox güclü bir səs onu bürüdü. Soruşduqda ona dəmir döydüklərini söylədilər. Bundan sonra həmin adam üzünü dəmirə tərəf tutub dedi ki, köşədəki qızıl, gümüş və mis səndən daha dəyərlidir, onları da döyürlər. Amma sənin kimi çox şikayətlənmirlər. Halbuki, sən onlardan daha ucuzsan. Dəmir həmin adama cavab verib: Döymə zamanı istifadə olunan bütün çəkiclər dəmirdəndir. Özüm özümü döydüyüm üçün bu qədər ağlayıb, şikayətlənirəm”. Bu hekayədən sonra Nazirlər Kabineti tərəfindən bizə vətəndaşlıq verildi.

(Hidayət İsrafilin sənədi)

ABŞ-a gəldikdən bir neçə il sonra Hidayət bəy ipoteka maliyyələşməsindən istifadə edərək əvvəl əmlak sahəsinə sərmayə qoydu və sonra restoran işinə başladı. Həmin vaxt Hidayət bəy Amerikanın Azərbaycan Türkləri Cəmiyyətinin nəzdində Nyu-York / Nyu-Cersi bölgəsində Azerbaycanlı Mühacirlərin Təşkilatını yaratdı və ilk sədri seçildi.

Üzvlərin çoxu Hidayət bəyin verdiyi fərdi giriş vəsiqələri ilə ABŞ-a gələ bildilər və bir çoxu da Polkovnik İsrafil bəy tərəfindən bolşevik hərbi əsirlərinin sıralarından xilas edilmişdi. Daha sonra Şimali Qafqaz, Ermənistan və Gürcüstan immiqrantları da oxşar cəmiyyətlər qurdular. Və Qafqaz xalqlarının sovet işğalı altındakı acınacaqlı vəziyyətinə diqqət çəkmək üçün siyasi lobbiçiliklə məşğul oldular. Hidayət bəyin ingiliscəsi məhdud olduğundan 1969-cu ildə Prezident Niksonun andiçmə mərasiminə dəvət olundum və bəzi fəaliyyətlərdə də iştirak etdim. İllər sonra Hidayət bəy bəzi üzvlərlə mübahisəyə qarışdı və onlara etiraz olaraq 1970-ci ildə həm sədrlikdən, həm də üzvlükdən istefa verdi.

(Azərbaycan Prezidentinin məsləhətçisi)

Azərbaycan və Şimali Qafqaz cəmiyyətləri öz üzvlərinə dəfn sahələrini 500 dollar müqabilində vermək üçün Nyu-Cersidəki Con F. Kennedi Qəbiristanlığına bitişik ərazinin almaq üçün əməkdaşlıq etmişdilər. Hidayət İsrafil 8 iyul 1972-ci ildə vəfat etdi.  Azərbayan Cəmiyyəti atamı dəfn etmək üçün bizə torpaq sahəsi satmaqdan imtina etdi. Dedilər ki, atam cəmiyyətin üzvlüyündən istefa verib. Çarəsiz qaldığım üçün Şimali Qafqaz Cəmiyyətinin sədri Ramazan bəylə əlaqə saxladım. Dedi ki, “Başımızın üstündə yeri var”  və 500 dolları almaqdan da (israrla) imtina etdi.

(Azərbaycan Təşkilatı, Nyu York toplantısı 1960-cı illərin əvvəlləri (Hidayət bəy, soldan ikinci)

-Hidayət İsrafil bəy heç Azərbaycana qayıtdımı?

-Bolşevik işğalı davam etdiyi müddətdə Azərbaycana qayıda bilmədi. Sovet İttifaqının öz ağırlığına tab gətirmədən dağılacağına inanırdı. Öz vətənlərindən uzaq düşən azərbaycanlıların toyunda hamı vətən həsrəti ilə ağlayırmış. Atam onlara deyib: “Allaha şükür edək ki, Vətəndən uzaqda keçən hər günümüz bizi vətənimizin azadlığına bir gün də yaxınlaşdırır”.

-Hidayət İsrafil və azərbaycanlı dostları Amerikada (Newark) məscid tikdirdilər?

-Atam vəfat edən zaman orada Azərbaycan məscidi yox idi. Onun ölümündən təxminən bir il sonra həmin Cəmiyyət mənimlə əlaqə saxlayaraq Azərbaycan məscidinə töhfə verməyimi istədilər. Həmin vaxt atamın cənazə mərasiminin başqa bir müsəlman icmasının məscidində keçirilməsini xatırladım. Onlara dedim: “Qurucu rəhbərinizə dəfn sahəsi verməkdən imtina etdikdən sonra hansı cəsarətlə məndən kömək istəyirsiniz?” Mən bu töhfədən imtina etdim. “Heç vaxt məscidinizə də, təşkilatınıza da ayaq basmayacam”. Atamın elə dəfnindən sonra ABŞ-dakı azərbaycanlılarla bütün əlaqələrimi kəsdim.

-Sizin ailəniz üçün Azərbaycan nə deməkdir?

-Atam həmişə deyirdi ki, “Allahdan sonra Peyğəmbər gəlir, Peyğəmbərdən sonra ən böyük qardaş gəlir”. Mehmet Nəbi bəyin böyük oğlu Polkovnik İsrafil bəy bütün ömrünü Azərbaycana həsr etdi və onun şərəfi uğrunda ölməyə hazır idi və bütün ailəmizin ən yüksək hörmət və təqdirini qazandı. Mehmet Nəbi bəyin bütün nəsli Polkovnik İsrafil bəyin adını ailəmizin soyadı olaraq qəbul etdi. Hamımız onun adına layiq olmağa çalışırıq. Atam hər zaman yanında gəzdirdiyi gümüş siqaret qutusundan istifadə edirdi. Qutunun ön hissəsinin mərkəzində Azərbaycan bayrağını var. Ətrafında isə onun ailəsinin və Varşavadan olan dostlarının imzaları var. (İsrafilin son iki hərfi yoxdur, Lula isə valideynlərimin bir-birlərini necə çağırdıqlarıdır). Heç vaxt atamın yanında siqaret çəkməsəm də, kolleci bitirdiyim zaman atam həmin qutunu mənə verdi.

(Həmin qutu)

Mən qardaşım M. Nəbiyə Kolumbiya Universitetində təhsilini davam etdirmək üçün kömək edərkən atam “Nəbini mənə ver. Onun bir iş adamı olmasını istəyirəm”- dedi. Atama cavab verdim ki, Nəbi əvvəlcə təhsilini başa vurmalıdır. Geologiya diplomu ilə məzun olduqdan sonra qardaşım Beyrutdakı Amerika Universitetinə yüksək dərəcə ilə daxil oldu. Amma Livandakı vətəndaş müharibə nəticəsində təhsilini yarımçıq qoydu. Və “Manhattan Arts & Antiques Center”də bir mağaza açaraq antik əşyalarla məşğul oldu. Manhettinin 57-ci küçəsində prestijli bir yerdir. Həm də samovarlar haqqında bir kitab yazdı. Atam bunu da görmədi. Amma onun arzusu həyata keçdi.

(Mehmet Nəbinin mağazası)

-Azərbaycan ailəmizin Vətənidir. Xalqımızın rifahına töhfə vermək üçün əlimdən gələni etdim, amma ehtiyac duyulan daha çox şeylər edəcəyim bir vaxtda Elçibəy tərəfindən qarşısı alındı.

-Əmim Polkovnik İsrafil bəyin Qarabağda erməni üsyanını yatırmaq cəhdləri Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi olaraq saxladı. Tam bir əsr sonra qəhrəman Azərbaycan əsgərləri güclü və mahir rəhbərlik altında Qarabağı işğaldan azad etdi və 30 illik ədalətsizliyə son qoydular.  İnamınızı itirməyin və bacardığınız qədər çox çalışmağa davam edin – Ən yaxşısı hələ gələcək.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

`I’ve never been to Azerbaijan` – Facebook CEO’s Dentist Dad: “Many people ask what we did to raise successful children” (EXCLUSİVE)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

Dr. Edward Zuckerberg is the founder of Painless Social Media, a company geared toward bringing in new clients and bolstering relationships with existing ones. Throughout his career as a dentist, Dr. Edward Zuckerberg was a pioneer in the integration of technology in the dental office. He now uses his vast experience to help other dental practices use social media and new technology to grow and promote their own businesses. He graduated from the NYU College of Dentistry in 1978. From 1981 to 2013, he owned his own dental practice in Dobbs Ferry, NY, where he pioneered many painless techniques to help patients who suffered from dental fears and anxieties. He has always been an early adopter of technological advances in the field and was one of the first practices to convert to digital radiography and paperless records. He’s also the father of Facebook founder and CEO Mark Zuckerberg.

Dr. Edward Zuckerberg has been interviewed by Azerbaijani journalist Hafiz Ahmadov. HafizTimes.com proudly presents the exclusive interview with Edward Zuckerberg father of Facebook founder and CEO Mark Zuckerberg.

-I was born in New York City and received all my training in NY, including College and Dental School. I graduated from NYU College of Dentistry in 1978 and have been a licensed Dentist for over 40 years now. I was always fascinated by technology and employed many of the latest ones in my practice well before my peers, indeed I was a trailblazer! I computerized my office in 1985 with the first IBM PC XT. It was a very primitive machine with only 10MB hard drive and 512K RAM and operated with DOS as its’ operating system but it got me hooked as a way to automate many tasks while my colleagues were still using paper books and forms. Soon after I added an intraoral camera which enabled me to take pictures inside the patients’ mouths and show them on a TV screen what their situation was. Commonplace now, but back in the late 1980’s that was truly groundbreaking technology for a Dentist’s Office.

In the early 1990’s we added an air abrasion machine and were catering to the many Dental Phobic patients in our practice with a drill-free method to treat many small cavities. This was especially great for treating young children. In the late 1990’s my office was one of the first to adopt Digital X-rays and in 2005 I developed a system along with my son-in-law to digitize all our charts and remove practically all paper from our office. In 2008 we first offered CAD/CAM same day completed restorations for crowns, veneers and inlay/onlays.

-İsn’t it difficult to be a pioneer in the integration of technology in the dental office and development of techniques for delivering Painless Dentistry for over 40 years? What is Painless Dentistry?

-My son Mark, at the age of 12, wrote a program in 1996 that enabled the computers in our office to all talk together to allow communication among staff members. Indeed, this software, dubbed “Zucknet” was probably the world’s first Social Network! The “Painless” prefix to my name resulted from my ability to offer comfortable and caring treatment to my patients and many of them dubbed the name Painless DRZ for me.

My wife, Karen, who is a Psychiatrist, also helped me develop techniques to treat even the most phobic patients painlessly and so we attracted many patients to our office who were fearful of going to the Dentist.

Later, in my second and current career as a consultant and advisor to Dentists, Dental organizations and Dental Technology startup businesses, I noted that the methods for utilizing Social media were painful for them so I adopted the business name Painless Social Media.

I no longer manage my old Dental office Facebook Page, but thankfully Einstein Medical does it for me since I only practice Dentistry very part time. The page www.facebook.com/painlessdrz is a valuable resource for my patients. I do, however manage my current consulting page which is geared to help Dentists everywhere manage their own Social media presence and that can be found at www.facebook.com/painlesssocialmedia.

-How is going your daily life?

-I also enjoy spending lots of time with my wife and six grandchildren as well as my four children when they aren’t busy at work.  My time now is spent consulting, advising and lecturing to dentists and startups, plus the recreations of photography, hiking, travel and contract bridge.

-How is going your daily life? In your opinion, how should be the ideal family? What can Edward Zuckerberg advice to parents? -Tell us please about Edward Zuckerberg as a family head and father?

-Many people ask what we did to raise successful children. All I can say is that since you will spend more hours at work than almost anything else in life, it should be something you enjoy. We tried to allow our children to find their passions in life and supported and encouraged them to pursue careers that involved their passions.

-How was Facebook set up? Tell us please your role about setting up of Facebook? What is your thought about future of Facebook?

-While I did not have a direct role in the development of Facebook, I served as a very early advisor to my son in the very early development stages, but one of the brightest things he ever did was to surround himself with great advisors with much more business and technology experience than me, and he used those mentors to help him develop a successful business model, as well as following his own instincts and utilizing his own skillsets to create an amazing business.

-Do you want your grandchildren to be a dentist in future?

-While none of my children have become a Dentist, I would welcome one of my grandchildren to pursue the profession if they do it as a passion.

-We would like to know your thoughts about Azerbaijan, Baku. Would you like to visit to Baku?

-I have never been to Azerbaijan, but would certainly consider a visit there sometime in the future.

Hafiz Ahmadov

HafizTimes.com

Oxuyun

Trend yazılar