Bizimlə əlaqə

Müsahibə

`Twitter`də pay sahibi olan azərbaycanlı: `Pulu düşünsəydim, uğur qazana bilməzdim`– EKSKLÜZİV

Yayımlandı

da

“Azərbaycanda “follow” etdiyim maraqlı insanlar var”

“Twitter”in uğurlarında pay sahibi olan azərbaycanlı gənc Tural Bədirxanlı  Hafiztimes.com-ın suallarını cavablandırıb.

Həmin müsahibəni təqdim edirik:

Qeyd: Tural Bədirxanlı 1986-cı ildə Quba rayonunda dünyaya göz açıb. Quba Özəl Türk Liseynin məzunudur. 2002-ci ildə İndoneziyada keçirilən dünya fənn olimpiadasının fizika fənni üzrə qızıl medal mükafatçısıdır.

T.Bədirxanlı Türkiyədənin Boğaziçi universitetinin fizika fakültəsində təhsil alıb. O, daha sonra təhsilini ABŞ-da Massaçusets Texnologiya İnstitutunda (MİT) davam etdirib. İki ilə yaxın “Google” kimi nəhəng şirkətdə çalışıb. Bir müddət sonra 2 nəfərlə birlikdə “Namo Media” interaktiv reklam proqramını təsis edib. 2014-cü ilin 7 iyun tarixində isə dünyanın ən məşhur sosial şəbəkələrindən olan “Twitter” “Namo Media”nı satın alıb. T.Bədirxanlı hazırda “Twitter”in Nyu-Yorkdakı ofisində çalışır.

-Tural bəy “Twitter”də fəaliyyətiniz nədən ibarətdir?

-Hazırda “Twitter”də “Moments” komandasında çalışıram. Məqsədimiz yeni “Twitter” istifadəçilərinə hazırda dünyada baş verən hadisələr haqqında hekayələr (story) danışmaqdır. Adi “Twitter” istifadəçisi gərək maraqlı insanları izləsin (follow) ki, onların yazdıqları informasiyalardan xəbər tuta bilsin. “Twitter”ə yeni qoşulanlar bilmirlər ki, hansı insanları izləyib, məlumat əldə etsinlər. Bu zaman onlar bir az çətinliklə üzləşirlər.

“Story”- biz ona “Moments” deyirik. Bu, hazırda “Twitter”də paylaşılan “twitt”lərin kolleksiyasıdır. Bizim məqsədimiz bütün bu məlumatlar toplusunu yeni istifadəçilərə göstəməkdir. Məsələn, prezident seçkiləri zamanı hər kəs “Twitter”dən daha çox istifadə edir. Əgər siz həmin vaxt prezident seçkiləri ilə əlaqədar olan “Twitter –Moments”i izləsəniz, o zaman həmin seçkilərlə bağlı görmədiyiniz-bilmədiyiniz maraqlı adamların dəyərli “twitt”lərini görə biləcəksiniz. Hazırda dünyada texnologiya sahəsində “Artificial Intelligence” (Süni intellekt) böyük trendlərdən biridir. Biz bu texnologiyalardan istifadə edərək istifadəçilərin diqqətini cəlb edəcək xəbərləri, hekayələri seçib spesifik formada göstəririk.
Bu komandada rolum “Moments personalization” yönündə bütün işlərə başçılıq etməkdir. Spesifik olaraq “Artificial Intelligence” texnologiyalarından istifadə edərək istifadəçinin maraq dairəsi daxilində milyonlara “twitt” və minlərlə “moment”lərdən istifadə edərək onlara “Twitter”də hal-hazırda baş verənlər haqqında məlumat verməkdir.

-“Twitter”in ən böyük rəqibi hansı sosial şəbəkədir?

– Əsilində “Twitter” digər sosial şəbəkələrdən xeyli fəqlidir. Birincisi, “Twitter”in məqsədi xəbərdir(news platforması). “Twitter” özünü sosial şəbəkə kimi görmür və heç kəsə də nümayiş etdirmir. Əgər siz hazırda baş verənlər haqqında görmək, öyrənmək istəyirisinzsə, bu vaxt “Twitter”ə müraciət edirsiniz. “Twitter” başqa sosial şəbəkələrdən tamamilə fərqli formatda işləyir. Məhz bu səbəbdən “Twitter” xüsusi əhəmiyyətli rola sahibdir. “Twitter”lə əslində birbaşa rəqabət yoxdur.

-Gələcəkdə yeni sosial şəbəkə yaratmaq planınız varmı?

-Dünyada kifayət qədər sosiyal şəbəkə mövcuddur və yenisinə ehtiyac yoxdur. Amma şirkət qurmaq mümkündür. Hazırda işim “Twitter”dəki “moments” layihəsini genişləndirməkdir. Əvvəllər biz bu məhsulu yalnız xüsusi ölkələrə təqdim edirdik. İndi isə müasir texnologiyalardan istifadə edərək daha çox ölkələrə təqdim etmək istəyirik. Hazırda diqqətimi bu işin üzərinə cəmləşdirmişəm.

-Belə fikirlər var ki, “Twitter”ə maraq azalıb? Bu doğrudurmu?

-“Twitter” hər rüb istifadəçilərin sayı ilə bağlı rəqəmlər açıqlayır. Həmin rəqəmlərə baxsaq son üç- altı ayda istifadəçilərin sayının çoxaldığını görəcəksiniz. Yəni, demək istəyirəm ki, “Twitter”ə maraq azalmayıb, əksinə artıb. Bu böyümənin səbəbi “Twitter”in daha çox fokslu olmasıdır.

-Sizi “Twitter”də pay sahibi kimi təqdim edirlər.

-“Twitter” publik şirkətdir. Yəni istənilən insan “Twitter”in hissəsini satın alıb, pay sahibi ola bilər. Bu, elə də böyük bir şey deyil. Ümumiyyətlə “twitter”də çalışanların hamısı onun pay sahibidir. Buna görə də “Twitter”də pay sahibi olmaq qeyri-adi bir şey deyil.

-Deməli siz də “Twitter”in rəhbərlərindən hesab olunursunuz…

-Mən “Twitter”-in Executive (İcraçı) komandasında deyiləm. Həmin komanda daha çox San-Fransiskodadır. Cəmi 5-10 nəfərdən ibarətdir. Cek Dorsi şirkətə geri döndükdən sonra xeyli dəyişikliklər oldu. Bizim qurduğumuz “NamoMedia” şirkətinin investorlarından biri hazırda “Twitter” rəhbərliyində təmsil olunur. Həmin komandanın bəzi üzvləri ilə yaxın münasibətim var. Amma birbaşa olaraq mən “Twitter”in rəhbər komandasında təmsil olunmuram.

– Tural Bədirxanlının hədəfləri nədən ibarətdir?

– Fikrimcə, həm yaşadığımız vaxtda, həm də Silikon Vadisində texnologiyanın rolu getdikcə artır. Xüsusi olaraq Amerikada, Nyu-Yorkda Silikon Vadisində bu texnologiyalardan istifadə edərək insanların gündəlik problemlərini həll etmək üçün böyük imkanlar var. Məqsədim bu imkanlardan istifadə edərək problemlərin kiçik bir qismini həll etməkdir.

-Artıq bir neçə ildir ki, “Twitter”də fəaliyyət göstərirsiniz. Bu illər ərzində ən böyük uğurunuz nə olub?

– Bizim şirkət “Twitter” tərəfindən alındıqdan sonra bir il müddətində bizim texnologiyani inteqrasiya etməklə məşğul olduq və bu gün bizim məhsuldan on minlərlə şirkət istifədə edir. “Moments” layihəsindı çalışmağa başladıqdan sonra gördüyümüz işlərin nəticəsində istifadə faizini 40-50% artırmışıq. Bu yöndə işimiz daha da sürətlənir. Bununla yanaşı bir neçə uğurlu şirkətə “angel” investisiya etmişəm.

-Süni intellekt sahəsindəki fəaliyyətiniz barədə oxucularımıza ətraflı məlumat verməyinizi istərdik.

-Hazırda süni intellekt dünyada ən böyük trendlərdən biridir. Bütün sahələrdə süni intellekt bu və ya digər formada istifadə olunur.
Məsələn, “Google” axtarışları zamanı süni intellekdən istifadə olunur. Özü idarə olunan maşınlarda da süni intellektdən istifadə olunur. Süni intellektin çox geniş istifadə sahələri var. Bu, sosial şəbəkələrdə də tətbiq olunur. İstifadəçilərin maraqlarını başa düşür, nəzərə alır və onları maraqlandıran kontenti təqdim edir. “Facebook”da süni intellektdən istifadə olunur. Dostlarınızın şəkillərini paylaşdığınız zaman “tag” etmədiyiniz adamın adı sizə təqdim olunur. Bu zaman süni intellekt vasitəsi ilə üz cizgilərindən həmin insanın kim olduğu müəyyənləşir.

– “Facebook”dan sizə iş təklif gəlsə gedərsinzmi?

-Mənim əsas fikrim şirkət qurub dünyada mövcud vacib olan problemləri həll etməkdir. Ola bilər ki, bu müddət ərzində hansısa şirkətlərlə əməkdaşlıq edim. Bu, mümkündür. Ancaq məni problemlər və onların həlli yolları maraqlandırır.

-Problemlərin həllini deyəndə nəyi nəzərdə tutusunuz?

-Məsələn, onlarla və yüzlərlə kilometr sahəsi olan bir fermer öz sahəsində gündəlik nə olub keçir bilmək istəyir. Məsələn, bir tərəfdəki ağaclar qurumağa başlayıb və s. “Drone” texnologiyaları və sünni intellekt istifadə edərək sahəsinin hər bir küncündə nə baş verir haqqında məlumatı həmin anda birbaşa çatdırmaq mümkündür. Problem sahəsi çox genişdir və onların həllində çox böyük imkanlar var.

-Sizcə, “Facebook”un rəhbəri Mark Zukerberqin uğur sirri nədir?

-Mən “Facebook”dan 2004-cü ildən istifadə etməyə başlamışam. “Facebook” yarandığı zaman əslində nə olduğunu dəqiq bilmirdim. O vaxt “Facebook” sadəcə olaraq universitet, məktəb dostlarının profillərinə baxıb, onların hansı dərsləri keçdiyini görmək üçün platforma idi. Amma geniş kontekstdə yanaşsaq “Facebook” sosial medianın yaranmasında çox böyük rol oynadı.

“Facebook”un yaranması doğru zaman və doğru yerdə, həm də texnologiya və trendlərin inkişafı ilə üst-üstə düşdü. Bununla yanaşı Zukerberq məhsulunu düzgün formada ixrac edə bildi. Yəni məhsulun illik ivolyusununa baxsaq, demək olar ki, “Facebook” sosial medianı “define” elədi. Buna görə də çox uğur qazandı. “Facebook”un adı sosial media ilə sinonim oldu. “Facebook”a “social network” olaraq uzun müddət rəqib olmayacaq.

– Qubadan Amerikaya, Silikon Vadisinə necə getdiniz? Bu sualın cavabı oxucularımız üçün çox maraqlı olar…

-Qubada orta məktəbdə təhsil aldığım illərdə heç vaxt fikirləşmirdim ki, nə vaxtsa belə bir işlə məşğul olaram, yaxud Silikon Vadisində çalışaram. Amma mən həmişə getdiyim yönü hiss etmişəm. Hansı tərəfə yönəlməyin daha maraqlı ola biləcəyini özüm müəyyənləşdirə bilirəm. Qubadan sonra mən Türkiyəyə təhsil almağa getdim. Türkiyədə bəzi dostlarım Amerikada təhsil almaq üçün müracit edirdilər, universitetlərə qəbul olurdular. Fikirləşdim ki, mən də Amerikaya getsəm orada özümü inkişaf etdirib, gələcəkdə görəcəyim işlər üçün böyük imkanlar eldə edərəm. Və beləcə bu imkandan istifadə etdim. Amerikada Massaçusets Texnologiya İnstitutuna (MİT) qəbul oldum. Həm universitetdə oxuduğum müddətdə, həm də məzun olduqdan sonra Silikon Vadisinə getdiyim zaman fikirləşirdim ki, ətrafımdakı imkanlardan istifadə etməliyəm. Haradasa bir yerdə işləyib, sadəcə maaş alaraq sakit bir həyat sürmək istəmirdim. Mən həmin mühitin imkanlarından daha çox istifadə etmək etmək istəyirdim. Gördüm ki, Silikon Vadisində böyük imkanlar, nüfuzlu investorlar, təcrübəli şirkət rəhbərləri var. Fikirləşdim ki bu imkanlardan istifadə etməliyəm. Bu çox vacibdir. Hər bir insanın həyatında belə imkanlar olur. Bəzi insanlar risk götürmək istəmir, bəziləri isə daha çox risk edir.

-Elmi fəaliyyətlə məşğul olursunuzmu?

-Təkcə elm üçün belə bir fəaliyyətlə məşğul olmaq mənə maraqlı deyil. Məni daha çox cəlb edən həmin kəşflər, texnologiyaların real həyatda istifadəsi, onların bu gün insanların problemlərini həll etməsidir.

-Azərbaycanlı “twitter” istifadəçilərinin fəaliyytini necə dəyərləndirirsiniz?

-“Twitter”in istifadəçi bazası Azərbaycanda çox da böyük deyil. Amma “Twitter”in Azərbaycanda özünə məxsus istifadəçiləri var. Mənim də “follow” etdiyim çox maraqlı insanlar var. Onlar adi insanlar deyil. Maraqlı fikirləri olan insanlardır. Kiçik olsa da Azərbaycanda maraqlı istifadəçi bazası var.

-Ölkəmizdə İT sahəsinin inkişafı ilə bağlı hansı addımlar atılmalıdır?

-Bunun üçün biz bu sahədə böyük təcrübələri olan, uzun yol qət etmiş ölkələrlə inteqrasiya etməliyik. Əgər biz texnologiya sahəsini inkişaf etdirmək istəyiriksə, Silikon Vadisi ilə çox yaxından inteqrasiya etmək lazımdır. Məsələn, İsrailə baxsaq görərik orada milyard dollarlıq dəyəri olan şirkətlər yaradılır. Bu prosses hələ beş-on il öncədən start götürüb. Onlar Silikon Vadisindəki texnologiya şirkətlərinə çox yaxından inteqrasiya ediblər.

Məsələn, “Google”nin, “Microfsoft”un və digər şirkətlərin 2005-2006-ci ildən orada ofisləri fəaliyyət göstərir. Nəticədə həmin insanlar həm də gedib Silikon Vadisində çalışırlar, oradan çıxdıqdan sonra hər şeyi öyrənmiş olurlar. Bundan sonra özləri nəsə iş görməyə, yaratmağa başlayırlar. Beləliklə həmin sənaye inkişaf edir. Fikrimcə, biz də texnologiya sahəsini inkişaf etdirmək istəyiriksə, həmin ölkələrə yaxından inteqrasiya etməliyik.

-Gələcəkdə Azərbaycanda bu sahəni inkişaf etdirmək planınız varmı?

-Əgər biz indi Azərbaycanda sənayenin inkişafından danışırıqsa, gərək dünya bazarına xitab edək. Bu zaman fikirləşdiyimiz miqyas dünya bazarı səviyyəsində olsun. Bu yöndə addım atmaq lazımdır. Mən arada bir Azərbaycana gedib-gəlirəm. Azərbaycan bazarı üçün xüsusi olaraq nəsə etmək hazırda mənim üçün maraqlı deyil. Mən daha çox dünya miqyaslı problemlərdən bəhs edirəm. Azərbaycanda hansısa bir iş görmək istəyiriksə, bu miqyasda düşünmək lazımdır. Azərbaycanda olan bəzi dostlarım, tanışlarım dünya miqyaslı layihələr haqqında düşünürlər. Bəzən onlarla əlaqə saxlayıb, kömək etməyə çalışıram. Fikrimcə, sənayenin inkişafı böyük dünya bazarına açılmaqla mümkündür.

-Gənclərin perspektivlərini necə dəyərləndirirsiz?

Azərbaycanda çox ağıllı gənclər var. Amma tək ağıllı olmaq kifayət etmir. Bununla yanaşı gənclərin əllərində bir qədər imkanlar olmalıdır. Bunun nəticəsində onlar daha böyük miqyaslı işlər görə bilərlər. Risk etmək üçün istəkli olmalıdırlar. Bəzən bu heç də asan olmur. Silikon Vadisindəki şirkətlərin bəlkə də 95 faizi bağlanır. Bu şirkətlərin rəhbərləri də ağıllı insanlardır. Dünyanın fərqli yerlərindən gəlirlər. Burada müəyyən işlər görürlər. Bəlkə də investisiya götürürlər. Amma buna baxmayaraq, həmin şirkətlər batır. Azərbaycanda da ağıllı insanlara imkanlar yaradılsa, Silikon Vadisi, Amerika ilə daha çox inteqrasiya edilsə, bu zaman həmin şirkətlərin uğurlu olma ehtimalları yüksək olacaq. Məsələn, əvvəllər görmədiyiniz şirkətlər indi üzə çıxır. Kiçik ölkələrdən böyük şirkətlər çıxır. Azərbaycanda böyük şirkətlərin yaradılması mümkündür. Bunun üçün ulduzların bir xətt üzrə düzülməsi vacibdir.

-Azərbaycanlı gənclər Amerikada hansı çətinliklərlə üzləşir?

-Azərbaycandan bir gənc Amerikaya gəldiyi zaman ən çox çətinlik çəkdiyi məqamlardan biri buranın mədəniyyəti, insanların münasibətidir. Bunu öyrənmək, bilmək vacibdir. Əgər Amerikada biznes qurmaq istəyirsənsə, əvvəlcə bunları bilməli, inteqrasiya olunmalısan. Silikon Vadisində qaydalar çox qəddardır. Orada bir investorla danışan zaman bəlkə də həmin şəxs gün ərzində 50 idea üzərində çalışır. Bəzi investorların yanına gedib layihə barədə məlumat verirlər. Amma o, qətiyyən razı qalmır. Bəzi investorlar heç bir ideayanı bəyənmir. Göründüyü kimi burada uğur qazanmaq o qədər asan məsələ deyil.

-Siz Silikon Vadisində hansı çətinliklə üzləşmisiniz?

-Əlbəttə, çətinliklə üzləşmişəm. Çalışdığım “Google”dan ayrıldıqdan sonra on ay müddətində kiçik komandamızla birlikdə oldum. Həmin vaxtlar biz heç investisiya ala bilmədik. Hazırladığımız məhsullardan heç nə əldə etmədiyimiz vaxtlar da olub. Fikrimcə, hər bir insan belə məqamlara qarşılaşır.

-Uğur qazanmağınızda sizə kimlər dəstək oldu?

-Dostlarım həmişə mənə mənəvi dəstək olub. Ailəm də həmçinin hər zaman yanımda olub, dəstək göstəriblər. “Google”də çalışdığım illərdə özümə müəyyən məbləğdə resus toplamışdım ki, oradan çıxdıqdan sonra istədiyim işlə məğul olum.

-Doğulub boya-başa çatdığınız Qubanı necə xatırlayırsınız?

-Qubadan ayrılanda 16 yaşım vardı. O vaxta kimi Qubadan başqa heç bir yerdə yaşamamışdım. Qubadan İstanbula getdim. Oradan da Amerikaya. Quba ilə bağlı maraqlı uşaqlıq xatirələrim var. Həmin günləri xatırlayıram. Ailəm indi Bakıda yaşayır. Azərbaycana gələndə Qubaya istirahət etmək üçün gedirəm. Qohumlarımı ziyarət edirəm.

-İş təklifləri alarkən nələrə diqqət yetirirsiniz?

-Hazırda Amerikada mühəndislər üçün yaxşı imkanlar möcvuddur. Onlar ən çox maaş alan qrupa daxildirlər. Mühəndislik Amerikada çox populyardır. “Google”də çalışan 10 il təcrübəli mühəndis bir il ərzində 400 min dollar pul qazanır (40%-ni hökümətə vergi ödəyir). Əslində Silikon Vadisində həyat çox bahadır. Həmin məbləğ burada elə də yüksək hesab edilmir. Silikon Vadisində şirkət qurmuş ən pullu adamlar bir vaxtlar yüksək məbləğdə pullar qazanmaq üçün bu sahələrə girişməyiblər. Çünki kiçik şirkət qurulduğu zaman onun resursu olmur ki, işçilərinə yüksək məbləğdə maaş versin. Biz də əvvəllər şirkət qurduğumuz zaman öz işçilərimizə az məbləğdə maaş verirdik. Əsas pul deyil. İnsanları böyük miqyaslı ideaları motivə edir.

Məsələn, “whatsapp”ın 50 işçisi və cəmi 8-10 milyon vəsaiti var idi. Yeni başlayanda işçilərə böyük məbləğdə pul vermək mümkün deyildi. Daha sonra “whatsapp” satıldıqdan sonra demək olar ki, işçiləri də milyonlar qazanmağa başladılar.

-“Google”yə yenidən qayıtmaq istərdinizmi?

-“Google” Silikon Vadisində böyük nüfuza sahibdir. İki il orada çalışmışam. Silikon Vadisində bütün işlərdə “Google”nin bu və ya digər rolu olur. “Google”yə qayıtmağım bundan sonra görəcəyim işlərdən asılıdır. Yenidən əməkdaşlıq mümkündür.

-“Twitter”də sizdən başqa azərbaycanlı çalışırmı?

-Azərbaycan buradakı insanların çoxuna eqzotik yer kimi görünür. Onlar Azərbaycanla çox maraqlanırlar. Bura insanlar fərqli ölkələrdən gəldikləri üçün hər şeyə pozitiv yanaşırlar. Azərbaycan haqqında da çox pozitiv fikirdədilər. Bildiyim qədəri ilə məndən başqa “Twitter”də başqa azərbaycanlı çalışmır.
Hansısa bir iş görmək, hansısa bir rola sahib olmaq üçün birincisi insan maraqlı olduğu sahədə özünü inkişaf etdirməlidir, öyrənməli və böyüməlidir. Həmin sahə ilə uzun müddət məşğul olan adamlarla ünsiyyətdə olmalıdır. Bununla yanaşı imkanlardan istifadə etməyi, risk etməyi bacarmalıdır. Bəzən bu addımlar nəticə verməyə bilər. Çox vaxt da belə olur.
Gənclərimiz unutmamalıdırlar ki, ilk dəfə heç kim uğur qazana bilmir. Üzərlərində çalışsalar, həvəsdən düşməsələr gec də olsa uğur qazanmaq mümkündür.

-İş rejimin necədir?

-Texnoloji şirkətlərin əksəriyyətində işə gəlmək və yaxud getmək üçün dəqiq saat olmur. Daha çox gördüyün işin nəticəsi əsas götürülür. Adətən insanlar saat 9-12 arası işə gəlirlər. Axşam saat 6-8, bəzən də 9-da işdən çıxırlar. Burada heç kəs dəqiq vaxt təyin etməyib ki, bu vaxta da işə gəlməlisən.

-Sonda gənclərimizə hansı məsləhətləri vermək istərdiniz?

-Gənclik illərində insanlar bəzən özlərinə ciddi məsuliyyət hiss etmirlər. Gənclik iş qurmaq, şirkət yaratmaq, uğur qazanmaq üçün ən yaxşı vaxtdır. Ailə qurulduqdan sonra insanların düşüncələri də dəyişir.

Gənc vaxt risk etmək lazımdır. Səhv etməkdən də qorxmamalıdırlar. İngilis demişkən “bold” olmaq lazımdır. Gördüyünüz iş günün axırında alınsa da, alınmasa da sonradan bu böyük qazanc olacaq. İllər sonra dönüb geriyə baxanda yalnız gördüyünüz maraqlı işlər gözünün önünə gələcək.

Hafiz Əhmədov

Müsahibə

“Bir gün hamımız Şuşaya toplaşacağıq” – Ceyhun və Üzeyir Hacıbəyli qardaşlarının Fransadakı varisləri (EKSKLÜZİV+FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi tanınmasında böyük xidmətləri olan şəxsiyyətlərdən biri də Ceyhun Hacıbəylidir. Onun Vətən və millət qarşısında gördüyü böyük işlər danılmaz tarixi həqiqətdir.

Ceyhun Hacıbəyli  –  1891-ci ilin fevralın 3-də Şuşada anadan olub. İlk təhsilini Şuşada Nəcəf bəy Vəzirovun müdir olduğu məktəbdə, orta təhsilini isə Bakıda alıb. 1908-ci ildə, yanvarın 12-də qardaşı Ü. Hacıbəylinin “Leyli və Məcnun” operasının H.Z.Tağıyevin teatrında tamaşaya qoyulmasında onun da xidmətləri olub.

C.Hacıbəyli bir müddət Əli bəy Hüseynzadənin müdir olduğu “Səadət” məktəbində çalışıb, sonradan təhsilini davam etdirmək üçün Peterburqa gedib, universitetin hüquq fakültəsinə daxil olub. Ardınca Fransaya gedib və Sorbonna universitetində təhsil alıb. Azərbaycana qayıtdıqdan sonra müxtəlif qəzetlərdə Azərbaycan və rus dillərində məqalələrlə çıxış edib.

C.Hacıbəyli eyni zamanda “Müsəlmanlıq”, “İzvestiya”, “İttihad”, “Azərbaycan” qəzetlərinin redaktoru olub. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə (1918-1920-ci illər) bir müddət “Azərbaycan” qəzetində redaktor vəzifəsində çalışıb, sonradan isə Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində Parisə gedib, orada ciddi fəaliyyət göstərib.

Ceyhun Hacıbəylinin nəvəsi Klement Bailly Hacıbəyli

1920-ci ilin aprelin 27-də Azərbaycan bolşeviklər tərəfindən işğal edildikdən sonra bir daha geri qayıtmayıb, Fransada mühacirət həyatı yaşayıb. Avropada o, ictimai-siyasi fəaliyyətini davam etdirib, Qərb oxucularını Azərbaycanın qədim tarixi, mədəniyyəti, ədəbiyyatı və incəsənəti ilə tanış edib.

Ceyhun Hacıbəylinin nəticəsi Jeremie Hacıbəyli

C.Hacıbəyli Parisdə nəşr olunan müxtəlif jurnallarda çıxış edərək, sovet totalitarizminin, Stalin rejiminin antidemokratik olmasını tənqid edən və ölkənin nəhəng bir həbs düşərgəsinə çevrildiyini pisləyən çoxlu yazılar nəşr etdirib.

Ceyhun Hacıbəyli oğlu ilə birlikdə

O, filoloji və tarixi mövzularda – xüsusən Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalına aid, həmçinin qədim Azərbaycan şəhərləri ilə də bağlı yazılar çap etdirib.

Ceyhun Hacıbəylinin nəvəsi Klement və nəticəsi Jeremie

Ceyhun Hacıbəylinin ən böyük xidmətlərindən biri isə Avropada Azərbaycan Mühacirət Mətbuatının yaranmasına verdiyi dəstək idi. Ceyhun Hacıbəyli və Əbdürrəhman Fətəlibəyli-Düdənginskinin baş redaktorluğu ilə “Azərbaycan” jurnalı nəşr edilib. Jurnalda Azərbaycanın tarix və millətimiz barədə məqalələr dərc olunub. Məqalələrinin birində C. Hacıbəyli yazırdı: “Bu gün gərək firqəçi və gərəksə müstəqil və firqəsiz Azəri Türklərinin hamısını üçrəngli bayrağımızın altında toplanıb, bir yerdə vətənimizin qurtarılması uğrunda çalışmağa dəvət edirik. Azərbaycan davam edir”.

İkinci Dünya müharibəsinin ağrıları Ceyhun bəyin ailəsindən də yan keçmir. Üzeyir bəyin hər bir məktubunda xatırlanan və əzizlənən Ceyhun bəyin  Bakıda dünyaya gəlmiş oğlu Ceyhun 1937-ci ildə Paris Hərbi Akademiyasını müvəffəqiyyətlə bitirəndən sonra alman faşizminə qarşı vuruşmaq üçün cəbhəyə gedir. Düşmənlə döyüşmək üçün təyyarəsi ilə səmaya qalxan Ceyhun  bərabər olmayan vuruşda qəhrəmanlıqla həlak olur. 23 yaşlı oğlunu itirən Ceyhun bəy sarsıntılar keçirir. Bir tərəfdən Vətən həsrəti, digər tərəfdən isə oğlunun faciəsi uzun zaman onu rahat buraxmır.C. Hacıbəyli 1962-ci ilin oktyabr 2-də vəfat edib, Parisin Sen-Klu məzarlığında dəfn edilib. 

HafizTimes.com Ceyhun Hacıbəylinin Fransada yaşamış digər oğlu Timuçinin (1921—1993) ailə üzvlərini tapıb, həmsöhbət olmağa çalışıb:

Jeremie Hacıbəyli –  Timuçin Hacıbəylinin birinci nikahından dünyaya gəlmiş oğlu Klement Bailly Hacıbəylinin yeganə övladıdır. 1977-ci ilin sentyabrın 12-də Fransada dünyaya gəlib.”Lycee Paul Gauguin”də təhsil alıb. Hazırda Fransaya məxsus Uturoa bölgəsində yaşayır. O, Ceyhun Hacıbəylinin nəticəsidir:

-Çox təəssüflər olsun ki, mən musiqiçi deyiləm. Amma bizim nəsil musiqi sahəsində böyük istedadlı şəxsiyyətlər yetişdirib.

Mən gəncikən bass musiqi ailətlərində ifa etməyi öyrəndim. Amma bu uzun müddət davam etmədi. 20 – 30 yaş aralığında elektronik musiqi daha çox üstünük verdim. Bəzən isə Dj-lik edirəm. Təbii ki, bu həvəs, zövqlə bağlıdır. Hazırda isə musiqi ilə nadir hallarda məşğul oluram.

“Mən daha çox kommersiya sahəsi, turizim bələdçiliyi ilə məşğul oluram”.

-Düşünürəm ki, bu sahədə daha çox uğur qazana bilərəm. Mən insanlarla daha çox səyahətlə bağlı məsləhətlərimi bölüşürəm. Müxtəlif mədəniyyətləri, dəyərləri öyrənməyi, yaymağı sevirəm. Hazırda isə turizim mövsümüdür. Mənim işlərim isə həddindən çoxdur.

Jeremie Hacıbəyli anası ilə birlikdə

– Baba yurdunuz Azərbaycanla bağlı nə düşünürsünüz? Azərbaycana nə vaxt səfər edəcəksiniz?

-Mən hər zaman Azərbaycanla bağlı hazırlanmış televiziya şoularına baxıram. Ümid edirəm ki, bir gün mütləq Azərbaycana, gözəl Bakıya səfər edəcəyəm. Azərbaycana səfər etməyi çox istəyirəm.

Jeremie Hacıbəyli həyat yoldaşı ilə birlikdə

Tahiti Azərbaycandan çox uzaqdır. Düşünürəm ki, lotoreyda qazansam  Yaponiyaya,  Azərbaycana gedəcəyəm. Mən hər həftə lotereya oynayıram. Mütləq qalib olacam və ora səfər edəcəyəm.

Klement Hacıbəyli

-Babanız Timuçin Hacıbəylinin ikinci ailəsi ilə münasibətiniz necədir? Ötən illərdə T. Hacıbəylinin gənc oğlu Benjamin Hacıbəyli və anası Pasqal Hacıbəyli Azərbaycana səfər etmişdilər…

-Benjaminlə dostuq. Həmçinin qeyd edim ki, o mənim əmimdir. Baxmayaraq ki, məndən yaşca çox kiçikdir.(gülür)

İnanıram ki, bir gün atamla birlikdə mən də Azərbaycana səfər edəcəyəm.

-Hacıbəylilər ailəsi barədə nə düşünürsünüz?

-Ailəmizlə, babamla qürur duyuram. Sizə də çox təşəkkür edirəm ki, bizim ailəyə belə yüksək dəyər verirsiniz. Bütün azərbaycanlılara salam göndərirəm.

Klement Bailly Hacıbəyli – Fransada məşhur musiqiçidir. 1951-ci ildə Parisdə anadan olub. Dörd yaşında olarkən pianoda ifa etməyi öyrənib. Onun bir musiqiçi kimi yetişməyində nənəsi Madeleine Duparcın böyük rolu olub.  

Klement Bailly Hacıbəyli  məşhur caz-musiqi qruplarında ifa edib.    Hazırda Fransada yaşayır, tələbələr yetişdir. O, Ceyhun Hacıbəylinin oğlu Timuçin Hacıbəylinin birinci nikahından dünya gəlib. Ceyhun Hacıbəylinin ilk nəvəsidir. Jeremie Hacıbəylinin isə atasıdır.

HafizTimes.com  Şuşalı Ceyhun və Üzeyir Hacıbəyli qardaşlarının Fransada yaşayan varisləri, məşhur musiqiçi Klement Bailly Hacıbəylinin Azərbaycan, Qarabağ-Şuşa ilə bağlı zaman-zaman qeyd etdiyi fikirlərini olduğu kimi təqdim edir: 

Klement Bailly Hacıbəyli: “Azərbaycan mənim Vətənim, Torpağımdır!”

Klement Bailly Hacıbəyli: “Biz bir gün mütləq Şuşaya toplaşacağıq”

Klement Bailly Hacıbəyli: “Şuşa mənim babamın, atamın şəhərdir. Erməni millətçiləri tərəfindən Qarabağın ürəyi – Şuşa məhv edilib”

Şuşa – Qarabağ

“Qarabağ Şikəstəsini” dinləyən Klement Hacıbəyli: “Bu Qarabağdan mənim ürəyimə yayılan bir musiqdir. Mənim əmim övladları Şuşadan, Qarabağdan ifa edirlər. Amma onlar öz torpaqlarına, yurd-yuvarlarına gedə bilmirlər. O torpaqlar mənim də torpağımdır! Əminəm ki, biz bir gün mütləq Şuşada toplaşacağıq”

Klement Bailly Hacıbəyli: “Şuşaya Azadlıq”

Klement Bailly Hacıbəyli: “Şuşa mənim babamın şəhərdir. Atamın, babamın ürəyinin bir hissədir.  Qarabağın ürəyi erməni millətçiləri tərəfindən dağıdıldı, məhv edildi”

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

“Azərbaycan gözəl ölkədir” – Nazim Hikmətin xəyanət etdiyi Pirayəsinin ƏFSANƏVİ NƏVƏSİ (EKSKLÜZİV)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Nazimi çox ittiham etmirəm. Çünki həbsxanada yaşayan mən deyildim”.

“Pirayə nənəm Nazimdən ayrılsa da onun bütün şeirlərini, məktublarını qoruyub saxladı, çap etdirdi

Kənan BengüTürkiyənin əfsanəvi voleybolçusu. 20-ci əsr dünya ədəbiyyatının ən böyük şairlərindən biri Nazim Hikmətin uğruna şeirlər yazdığı, “sən mənim ən yaxın insanımsan” dediyi, 14 illik həyat yoldaşı “qızılı saçlı” Pirayənin nəvəsidir. 

Qeyd: “Çox sayda qadınlarla birlikdə olmasına baxmayaraq Nazim Hikmətin qəlbində kimsə Pirayəni əvəz edə bilməyib. Pirayə ölkə xaricində konsertlər verməyə gedən həyat yoldaşının yolunu iki uşağı ilə gözləyən 24 yaşlı qadın.  Yeni boşanmış Nazim isə Pirayəni görən kimi onun qızılı saçlarına aşiq olur. Hər iki tərəfin ailəsi bu sevgiyə qarşı çıxırlar. Pirayə evli, iki uşaq anası, Nazim isə  cibində bir qəpiyi də olmayan kommunist bir şair. Bütün çətinliklərə baxmayaraq onlar 1932-ci ildə ailə həyatı qururlar. Hər şeyin yolunda getdiyi bir vaxtda Nazim həbs olunur. Əvvəlcə Nazimin edam edilməsini tələb edilir. Daha sonra həbs cəzası ilə əvəz edilir. Nazim Hikmət ömrünün 12 ilini həbsxanada  keçirməli olur. Pirayə bu illər ərzində həyat yoldaşı Nazimi həbsxanada ziyarət edir, ümidlə yolunu gözləyir, sevgi, hörmət və sədaqətini ifadə edir. N. Hikmət də Pirayənin birinci nikahından olan övladlarına doğma ata kimi yanaşır, həbsxanadan göndərdiyi məktublarında Pirayə və onun övladlarına olan sevgisini ifadə edir. Nazim həmçinin həbsxanada yazdığı ən gözəl şeirilərini də məktubla Pirayəyə göndərir. Nəhayət 12 ildən sonra Nazim azadlığa çıxanda öz vəfalı həyat yoldaşı Pirayənin deyil, yeni sevgilisi, dayısı qızı evli Münəvvərin yanına gedir. Münəvvər də birinci həyat yoldaşından ayrıldıqdan sonra N. Hikmətlə evlənir. Cütlüyün bir oğlan evladı dünyaya gəlir. Nazim Hikmət 14 il evli qaldığı, sonda xəyanət etdiyi Pirayənin oğlu Mehmetin adını Münəvvərdən dünyaya gələn öz doğma oğluna qoyur. Bir müddət sonra Nazim Münəvvəri və oğlu Mehmeti də əbədi tərk edib Sovet Rusiyasına köçür və yeni-yeni eşqlərə meydan açır…”.

Türkiyə mətbuatının Nazim Hikmətin nəvəsi kimi təqdim etdiyi peşəkar idmançı, əfsanəvi voleybolçu Kənan Bengü eksklüziv olaraq HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıb. O, müsahibə zamanı özü və ailəsi ilə bağlı bir çox önəmli məqamlara aydınlıq gətirib:

– Qeyd edim ki, mən sevgi və hörmət duyduğum Nazim Hikmətin doğma nəvəsi deyiləm. Bir çox insan bunu dəqiq bilmir. Buna görə də məsələyə aydınlıq gətirmək istəyirəm. Pirayə xanımın Vedat Orfi Bengü ilə olan nigahından iki övladı dünyaya gəlib. Biri mənim atam Mehmet Fuad Bengü, digəri isə bibim Suzan Yasavul (Bengü). Mən Nazim Hikmətin bir zamanlar həyat yoldaşı olmuş Pirayə xanımın doğma nəvəsiyəm. Nazim Hikmət Pirayədən sonra evləndiyi Münəvvər xanımdan dünyaya gələn doğma oğluna da “Mehmet” adını qoyub. Zaman-zaman yazılan məktublarda, şeirlərdə “Mehmet” adları qarışıq düşmüşdü. Bu məsələni dərindən bilməyən bəzi insanlar mənim atam Mehmet Fuadı Nazim Hikmətin doğma oğlu Mehmet Nazim kimi təqdim edirlər. Bu yanlışlığın bir səbəbi də budur ki, atam “Türkiyə Ədəbiyyatı”da Mehmet Fuad olaraq tanınır. Və atam Nazim Hikmətin bir çox yazılı əsərlərini anası Pirayə xanımın qoruyub saxladığı arxivindən götürüb özünün De Yayın Evi kanalıyla çap etdirib. Xüsusi ilə atam Mehmet Fuat Nazim Hikmətə böyük hörmət və sevgi bəsləyirdi, əsərlərini nəşr etdirirdi. Ədəbi mövzularda da Nazimlə bağlı doğru və geniş məlumata sahib olduğuna görə bir çoxları onu Nazim Hikmətin doğma oğlu kimi tanıyırlar.

-Bu açıqlamadan sonra bir az da öz həyatım haqqında məlumat verim. Mən gənclik illərimdə Türkiyədə hökm sürən qarışıq siyasi vəziyyətə görə atam tərəfindən daha çox idman sahəsinə yönəldildim. 10-40 yaş aralığında 30 il  peşəkar formada voleybol oynadım. 40 yaşımdan sonra İdman Marketinqi və Təşkilatları üzrə özümə aid bir şirkəti idarə etdim. 50 yaşımdan sonra peşəkar idman həyatımdan tamamilə uzaqlaşdım. Bu gün 58 yaşımda özümə məxsus bir yelkənli gəmidə ilin 7 ayını keçirirəm. Həmçinin də yelkənlə bağlı təlim keçirəm. Nəhayət ilin geridə qalan 5 ayını isə İstanbulda başa vururam. Ədəbiyyatla əlaqəm isə oxuyucu olmaqla yekunlaşır. Bu mövzda hər  hansı bir çalışmam olmadı. Qısaca olaraq deyim ki, Kənan Bengü sakit və təvazökar həyat sürür.

-Uşaqlıq illərinizi necə xatırlayırsınız? Necə bir aildə böyüdünüz?

-Uşaqlıq illərim daha çox təbiətlə əhatələnmiş bir formada keçdi. Anam və atam işlədiyi üçün mən və bibimin uşaqları nənəm Pirayə xanımın (Nazim Hikmətin həyat yoldaşı) əlində böyüdük.

Pirayə xanım çox savadlı, pedaqoq idi. Bizi hər mövzuda çox yaxşı yetişdirdi. Süfrədə çəngəl-qaşıq tutmaqdan, bağda pomidor yetişdirməyə, toyuq bəsləməyə qədər hər şeyi ondan öyrəndik. Sakit, sevgi və təbiətlə əhatələnmiş bir uşaqlıq illəri yaşadım.

“Nazim Hikmətin ailəsinin üzvü olmaq mənim üçün şərəfdir”.

-Pirayə xanım- Nazim Hikmətin nəvəsi olmaq necə bir hissdir?

-Pirayə xanımın yanında böyüdüyüm üçün onu daha yaxından tanıdım. Onun nəvəsi olmaq mənim üçün böyük bir şans idi. Mənim iki yaşım olanda isə Nazim Hikmət vəfat etdi. Onu heç vaxt yaxından görə bilmədim. Amma belə bir böyük şairin ailəsinin üzvü olmaq mənim üçün böyük bir şərəfdir. Nazim Hikmət 20-ci yüzilliyin ən böyük şairilərindən biridir. Ona sevgim və hörmətim hər zaman davam edəcək.

-Nazim Hikmət – Pirayə eşqini sizin dilinizdən öyrənmək istərik. Sizcə bu eşqdə nə çatışmadı?

-Mənim fikrimcə onlar bir-birini çox sevib, fikirlərinə böyük hörmət qoyublar. Ancaq həbsxanadakı illərə görə birlikdə vaxt keçirə bilməyiblər.  Pirayə və Nazim hər zaman bu eşqə hörmət ediblər. Ancaq həbsdə keçən illər, ailənin maddi vəziyyəti, Pirayənin uşaqlarını daha çox valideynlərinin yanında böyütməsinə səbəb oldu.

Nəticədə bir-birinə aşiq olan bu iki insanın uzaqda yaşamaq məcburiyyətində qalmaları bu eşqin ər-arvad münasibətlərini də müəyyən zaman ərzində tükətdi. Mənim fikirimcə bu eşqdə çatışmayan bu idi.

-Nənəniz Pirayə xanım Nazim Hikmətlə bağlı sizə nələr danışardı?

-Pirayə xanım Nazim Hikmətlə bağlı yaxşı və pis tərzdə heç vaxt danışmadı. Başqalarına da icazə vermədi. O zamanlar türk siyasətində Nazim Hikmətə qarşı aparılan qaralama kampaniyası üçün bir çoxları Pirayənin Nazim Hikmət haqqında pis danışması üçün xeyli işlər görüblər. Amma Pirayə heç vaxt Nazim Hikmət haqında pis danışmayıb. Nənəm Nazim Hikmət haqqında həmişə susub. Mənim fikrimcə Pirayə xanımın susmasının səbəbi isə Nazimi qorumaq, onun haqqında yalan-yanlış xəbərlərin yayılmasının qarşısını almaq idi.

-Nazim Hikmət xəyanət etdikdən sonra Pirayə xanım necə yaşadı? Pirayə xanım bu ayrılıqla bağlı nəsə danışırdı?

-Pirayə xanım Nazimdən ayrıldıqdan sonra susdu. Bu ayrılığın səbəbləri barədə danışmadı.Ancaq mənim anam və atam bu ayrılığın səbəblərini bilirdilər. Ancaq onlar da Pirayəyə olan hörmətlərinə görə susdular.

Bu mövzuda ən məlumatlı şəxs həm Nazimə, həm də Pirayəyə yaxın olan atam Mehmet Fuat idi.  Mehmed Fuad Nazimin ədəbiyyaçı şəxsiyyəti və əsərlərinin yayılması üçün böyük əmək sərf etdi. Əlbəttə ki, bütün bu əziyyətlərin arxasında da yenə Pirayə dururdu. Çünki Nazim həbsxanada yazdığı bütün şeirlərini bir-iki dostuna və Pirayəyə göndərirdi. Ancaq həmin insanların hamısı o vaxt Türkiyədə hökm sürən siyasi təzyiqlərə görə Nazimin əsərlərini yox etdilər. Pirayə isə Nazimin ona göndərdiyi əsələrin hamısını qoruyub saxladı. Nazim Hikmət Pirayəyə xəyənət etmiş olsa da Nazim böyük ədəbiyyat insanı idi. Pirayə bunu yaxşı bilirdi. Pirayənin Nazim Hikmətin  əsərlərini qoruyub saxlaması nəticəsində  bu gün onun bir çox əsərləri tam və doğru olaraq bütün dünyada yayımlanır.

-Pirayə xanımın Nazim Hikmətsiz həyatı necə keçdi? Yenidən ailə həyatı qurdumu?

-Pirayənin Nazim Hikmətsiz keçən həyatı barədə deyə bilərəm ki, o, Nazimdən ayrıldıqdan sonra uşaqları Suzan və Mehmet, gəlini İzgen, kürəkəni Metin Yasavul (Nazimin doğma qardaşı) və nəvələri Mehmet Əli, Nurhayat və mənimlə  sadə  bir həyat yaşadı. Erkenköydə satılan bir ərazidən əldə etdikləri pulla Altunizadə məhəlləsində oğlu Mehmed Fuad onun üçün iki mərtəbli ev tikdi. 1955-ci ildən etibərən orada yaşadılar. Evin baxçasında  Pirayənin çox  sevdiyi Ebruli hanıməli vardı. Pirayə xanım Nazimdən sonra heç vaxt evlənmədi, uşaqları ilə birlikdə yaşadı. 1995-ci ildə elə həmin evdə vəfat etdi.

-Siz Nazim Hikmətin nənəniz Pirayə xanımı tərk etməsi ilə bağlı nə düşünürsünüz?

-Məsələyə bir kişi gözü ilə baxdığım zaman deyə bilərəm ki, o,  həbsxanada keçən illərə görə həyat yoldaşından uzaq düşüb və ona yaxın münasibət göstərən qohumu Münəvvər xanıma tərəf hissləri meyillənib. Çox ittiham etmirəm. Çünki həbsxanada yaşayan mən deyildim. Mövzulara kənardan münasibət bildirmək fikrimcə doğru deyil. O insanın yaşadıqlarını, yalnızlığını, problemlərini bilmərik…

-Nazim Hikmət Pirayə xanımı tərk etdikdən sonra atanız Mehmet Fuadın Nazim Hikmətə (ögey atası) qarşı münasibəti necə dəyişdi? Yenə də ata-oğul kimi idilər?

-Atam Mehmet Fuat Bengü Nazim Hikmətə hər zaman yaxın olmağa çalışdı. Onunla yenə də görüşmək istədi. Ancaq o vaxtlar Nazimin yanında olanlar bu münasibəti xoş qarşılamadılar və mane oldular. Nəticədə atam müəyyən bir zamandan sonra Nazimdən uzaqda durmağa başladı. Ölkə xaricində də heç görüşmədilər. Ancaq atam Nazimi həmişə sevdi, hörmət etdi. Atamın onun bütün şeirlərini yayımlaması da buna bir nümunədir.

-Atanız Mehmet Bengü Nazim Hikmətlə bağlı sizə nələr danışardı? Nazim Hikmətin necə bir insan olduğunu söylərdi?

-Nənəm Pirayə vəfat edən qədər bu mövzuda atamla heç vaxt danışmadıq. 1995-ci ildə Pirayə vəfat etdikdən sonra atamla bu mövzuda çox danışdıq. Atam Nazimdən həmişə yaxşı danışırdı. Onun ədəbiyyatçı şəxsiyyətinə olan heyranlığının səbəblərini deyirdi. Atam Nazimin bir şeir yazarkən necə çalışdığını, detallara diqqət yetirdiyini söylərdi. Mehmet Fuatın özü də ədəbi fəaliyyəti zamanı çox detallara fikir verən idi. Düşünürəm ki, bu Nazimdən atama keçmiş bir davranış foması idi. Nazimin şəxsi həyatı ilə bağlı çox danışmazdı.

-Nazim Hikmətin Münəvvər xanımdan olan oğluna da atanızın adını (Mehmet) qoyması ilə bağlı nə düşünürsünüz?

-Kaş ki bu adı qoymamaydı. Çünki kimin kim olduğu, hansı şeiri kimə yazdığı, doğma və ögey oğlu arasında qarışılıq baş verməzdi.

– Nazim Hikmət Mehmet Bengüyə doğma ata ola bildimi?

-Nazimin həbsxanada keçən illərinə görə onlar fiziki olaraq çox da yaxın ola bilmədilər. Ancaq məktublaşmalarını oxuduğumuz zaman Nazimin Mehmet Fuatın düşüncə və yaşam tərzinə daha çox təsir etdiyini görürük. Mən də deyə bilərəm ki, atam ilə olan söhbətlərimdə hiss edirdim ki, Nazimin bir ata kimi təsiri onun üzərində çox olub. Çünki Mehmet Bengünün öz doğma atası onun 1 yaşı olarkən Pirayədən ayırılıb və onlar bir daha heç vaxt görüşməyiblər.

-Nazim Hikmətin doğma oğlu Mehmet Nazimlə heç əlaqə saxladınızmı? Atanızla Nazim Hikmətin doğma oğlunun münasibəti necə idi?

-Mən onunla heç vaxt münasibət qurmadım. Atamın da onunla üz-üzə görüşdüyünə inanmıram.Ancaq Nazim Hikmətin əsərlərini yayımlamaqla bağlı müəllif hüquqları icazəsi üçün müəyyən vasitəçilərlə əlaqə qurduğunu bilirəm. Çünki Nazimin varisi öz doğma oğlu Mehmet Nazim idi.

-Pirayə xanımla Nazim Hikmətin sonrakı həyat yoldaşı Münəvvər  xanım heç görüşdülərmi?

-Nazim Hikmət vəfat etmədən öncə Münəvvərlə Pirayənin qarşılaşdığını bilirik. Kitablarda da bu barədə yazılıb. Ancaq Nazimin vəfatından sonra onlar heç vaxt görüşmədilər.

 -Nənəniz Pirayə xanım və atanız Mehmet Fuat Nazim Hikmətlə bağlı sizə nə miras qoyular?

-Nazim Hikmətlə mənim aramda qanuni bir miras bağlılığı yoxdur. Ancaq Pirayənin qoruyub saxladığı rəsmlər, həbsxanada hazırlanan taxta əl işləri, Pirayəyə yazdığı məktubların orjinalları,  bir çox şeir də Pirayədən biz övladlarına miras qalıb.

-Nazim Hikmətin daha çox hanşı şeirini bəyənirsiniz?

-“Kuvayi Milliye Destani” və “Memleketimden İnsan Manzaraları”nı hər kəs kimi mən də çox bəyənirəm.

Bu dördlüyü də çox bəyənirəm:

Sana düşman, bana düşman

Düşünen insana düşman

Vatan ki insanların evidir

Sevgilim onlar Vatana düşman.

-Nazim Hikmətin evli qadınlarla eşq macəraları barədə nə deyə bilərsiniz?

Bu çox daha çox şəxsi həyata daxildir. Bu mövzuda fikir bildirmək istəmirəm.

Nazim Hikmət

-Atanız Nazim Hikmətin ölümüylə bağlı nə söylərdi?  Pirayə xanım Nazim Hikmətin ölümünü necə qarşıladı?

-O illərdə mən uşaq idim. Buna görə də hər şeyi bilmirəm. Sonra isə bu mövzuda Pirayəyə heç bir sual vermədim.

-Pirayə xanım ona xəyanət etmiş həyat yoldaşı Nazim Hikməti bağışladımı?

-Pirayə xanım bu mövzularda heç vaxt danışmazdı. Amma təxmin edirəm ki, ər-arvad münasibətlərinə son qoyduğu bu insanın sənətinə, fikirlərinə hər zaman hörmət edib.

Xüsusi ilə qeyd edim ki, Pirayə “Sənətkarın həyat yoldaşı olmaq çətindir” deyirdi. Sənətkarların “ruh hallarının fərqli olduğunu, hər növ fakta (Təbiət, qadın, kişi, hadisələr kimi) tez bir zamanda aşiq ola bildiklərini və bu eşqlərin fırtınalı ola biləcəyini” deyirdi. Nazim də bu fikirlərə çox uyğun bir sənətkar idi. Bu düşüncəsinə görə Pirayənin Nazimi çox ittiham etmədiyini, ona qarşı çox incik olduğunu düşünmürəm.

-Bakı, Azərbaycana gəlibsiniz? Azərbaycanla bağlı nə düşünürsüz?        

-Azərbaycana heç vaxt getməmişəm. Sadəcə olaraq gözəl bir ölkə olması ilə bağlı tez-tez məlumatlar eşidərəm. Azərbaycan və Türkiyə xalqlarının çox yaxın olduğunu bilirəm.

-Sonda gənclərə həyatları və idmanla bağlı hansı tövsiyyələri vermək istərsiniz?

-İdman insanın sağlamlığı baxımından çox önəmlidir. İdmanla məşğul olarkən yüksək səviyyəli bir idmançı olacağınızı düşünməyin. Hədəfiniz yüksək olsun amma buna çata bilməsəniz də idmanın sizə bəxş edəcəyi faydaları qarışıdakı həyatınızda hiss edəcəksiniz. Birlik, paylaşmaq və ya itirmək duyğusu, komanda şəklində çalışmaq, məğlub olduqca xətalardan dərs götürüb yeni hədəflərə köklənmək, stressi yönəltmək kimi bir çox duyğuları idman və sənət sayəsində əldə edə bilərsiniz. Buna görə də idmanla məşğul olmaq çox önəmlidir.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

“Əfsanəvi Freddi Merkyuri azərbaycanlı idi?” – bacısı Kəşmirə Bulsara ilə EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ (FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

Freddi Merkyuri (Fərrux Bulsara) – Böyük Britaniyanın əfsanəvi müğənnisi, mahnı bəstəkarı və səsyazma prodüseri. O, daha çox “Queen” qrupunun solisti kimi tanınır. Freddi Merkyuri parlaq səhnə performansı və dörd oktavalıq vokal diapazonu ilə məşhurlaşıb.

1946-cı ildə Tanzaniyanın Zənzibar adasında anadan olub. Valideynləri Bomi və Cer Bulsara Hindistana köçən Pars Zərdüştləri olub. Onlar Hindistandan Zənzibara Bominin Britaniya Koloniya İdarəsindəki işləri ilə əlaqədar immiqrasiya ediblər. “Bulsara” soyadı Hindistanın Qucarat ştatındakı Bulsar (Valsad) şəhərinin adından götürülüb. Dünya rok musiqisinin kralı 45 yaşlı Freddi Merkyuri 1991-ci ilin 24 noyabr tarixində gözlərini əbədi olaraq yumub. Ölümünün əsl səbəbi kimi QİÇS-dən əmələ gəlmiş sətəlcəm xəstəliyi göstərilir. Mənsub olduğu Zərdüştlük dininə əməl etməsə də, dəfni bu dinin qayda-qanunları əsasında həyata keçirilir. Cənazəsi Kensal adında Yaşıl Qəbirsanlıqda yandırılır amma, külünün yerləşdiyi yer hələ ki, heç kimə məlum deyil. Freddi Merkyurinin özündən kiçik Kəşmirə adlı bacısı da var. Freddi Merkyurinin ailəsinin Azərbaycan əsilli olması da iddia edilir.

Əfsanəvi müğənni Freddi Merkyurinin bacısı Kəşmirə Bulsara (Kashmira Cooke – Bulsara) eksklüziv olaraq HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıb. Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq baş tutan bu müsahibə zamanı Kəşmirə Bulsara ailəsinin kökləri və qardaşı Freddi Merkyuri ilə bağlı mühüm məqamlara aydınlıq gətirib. O, ailəsinin Azərbaycan əsilli olması ilə bağlı yayılan iddialara da ilk dəfə olaraq HafizTimes.com vasitəsi ilə münasibət bildirib. Kəşmirə Bulsara həmçinin Freddi Merkyurinin iki özəl şəkilini də təqdim edib:

Kəşmirə Bulsara (Kashmira Cooke – Bulsara) – 1952-ci ildə Zanbizarda anadan olub, orada təhsil alıb. Roger Cooke ile evlidir. 67 yaşı var. Samuel Cooke adlı oğlu var.

-Kəşmirə xanım hazırda nə işlə məşğul olursunuz?

-Brian May ilə Fredinin keçmişini çəkirəm.

-Uşaqlıq illəriniz necə keçib? Freddinin bacısı olmaq çətin deyildi ki?

-Mənim uşaqlıq illərim normal keçib. Bəzən Freddi ilə mahnı oxuyurdum. Freddinin bacısı olmaq bir az çətin idi.

-Freddi Merkyuri ilə aranızda hansı oxşarlıqlar var?

-Mənim gözlərim və üzüm ona çox oxşayır.

-Freddi Merkyuri necə bir insan idi? Heç vaxt unutmadığınız bir xatirənizi bizimlə bölüşərdiniz…

-Freddi çox utanan oğlan idi. Amma həm çox sevimli, həm də gözəl idi. Mən yaxşı xatırlayıram ki, bir gün o mənə gül almışdı. Gülü mənə verdi və bərk qucaqlayıb dedi: “Kaş, sən mənim ən yaxşı bacımsan”.

-F. Merkyurinin tez bir zamanda şöhrət, uğur qazanmasının sizcə sirri nə idi?

-Düşünürəm ki, Freddinin uğur qazanmasının sirri onun xarizması ilə bağlı idi.

-Freddi Merkyurinin tarixdə ən böyük xidməti nə olub? Sizcə onun hansı əməli nümunə götürülə bilər?

-Mənim qardaşım kim olduğunun axtarışında idi… Onun musiqi sahəsinə böyük təsiri oldu. Freddi özü idi.  Özü olmaq isə yaxşı bir örnəkdir.

Kəşmirə Bulsaranın ailəsi, həyat yoldaşı və övladları

-Freddi Merkyurinin bacısı olmaq necə hisdir? O, evdə, ailədə necə bir insan idi?

-Freddinin bacısı olduğum üçün çox xoşbəxtəm. O, evdə də çox utancaq idi. Hətta mən onu bizimlə yeməyə dəvət edəndə də mənə güllər alırdı.

İndi isə onun sevənlərinə çox bağlıyam.

-Kimi daha çox qardaşınıza oxşadırsınız? Ailədə ona oxşar biri var?

-Marc Martel fiziki və vokal olaraq mənə qardaşımı xatırladır.

-Freddi Merkyurinin həyatının belə tez sona çatmasına nə səbəb oldu?

Fredinin həyatı çox kədərli oldu. Onun ölüm səbəbi AIDS və “sətələcəm” oldu.

Onun videolarına və şəkillərinə baxanda çox özümü xoşbəxt hiss edirəm.

– Azərbaycana səfər etmisiniz? Azərbaycan barədə nə deyə bilərsiniz?

-Xeyr. Mən heç vaxt Azərbaycana getməmişəm. Ona görə də bu haqqda heç nə deyə bilmərəm.

Kashmira Bulsara, Sam Cooke, Brian May- Freddi Merkyurinin evində

-Freddi Merkyurinin ailəsinin Azərbaycan (Cənubi Azərbaycan-İran) əsilli olduğu idda edilir. Bu nə dərəcədə doğrudur?

-Xeyr!  Freddi də “İndian Parsi” idi! O, Fərrox Bulsara adı altında dünyaya gəldi. “Zoroastrian Parsi” idi!

-Sonda Azərbaycanda Freddi Merkyuri sevənlərə,oxuyucularımıza nə demək istərsiniz?

-Freddi hələ də sizi sevir…

(Qeyd edək ki, müsahibə Freddi Merkyurinin bacısı oğlunun dəstəyi ilə baş tutub)

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Trend yazılar