Bizimlə əlaqə

Müsahibə

Səxavət Məmmədovun diplomat oğlu: “Atam mənim üçün böyük sərvət qoyub, ömrüm boyu xərcləsəm də bitməyəcək” (MÜSAHİBƏ)

Yayımlandı

da

Bəxtiyar Məmmədov mərhum xanəndə Səxavət Məmmədovun oğludur. 8 yaşından Azərbaycan Dövlət Televiziyasında (AzTV) bir sıra uşaq verilişlərinin aparıcısı olan B.Məmmədov hazırda diplomatik fəaliyyətlə məşğuldur.

1984-cü ildə anadan olan B.Məmmədov 2001-ci ildə Bakı şəhəri 43 saylı litseyi fərqlənmə attestatı ilə bitirərək, yüksək balla Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Hüquq və Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsinin Beynəlxalq hüquq ixtisasına qəbul olub. 2005-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, Böyük Britaniyadakı London Diplomatiya Akademiyasının (Vestminster Universiteti) magistraturasına qəbul olub. 2006-cı ildə Diplomatiya Elmləri Magistri dərəcəsini alıb. 2008-ci ildə BDU-da Beynəlxalq Hüquq ixtisası üzrə daha bir magistr diplomuna yiyələnib.

Uzun müddət aparıcılıq edən gənc diplomat Hafiztimes.com-un suallarını cavablandırıb. O, müsahibəsində 7 yaşında itirdiyi atası ilə bağlı xatirələrindən, ailəsindən və diplomatik fəaliyyətindən danışıb:

-Mənim əvvəldən Azərbaycanı təmsil etmək kimi istəklərim olub. Məqsədyönlü şəkildə buna hazırlaşmışam. Sırf bu sahə üzrə təhsil almaq üçün Beynəlxalq hüquq və Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsinə qəbul oldum. Jurnalistika üzrə getmədim. Universitetə qəbul olduğum il topladığım bal kifayət edirdi ki, jurnalistika və digər fakültələrə qəbul olum. Amma mən bu sahəyə üstünlük verdim. Təbii ki, bu bir az da qismətdir.

-Niyə atanızın yolunu davam etdirmədiniz?

-Əgər siz sırf atamda olan istedadı nəzərdə tutursunuzsa, Səxavət Məmmədov ona görə Səxavət Məmmədov idi ki, ondan bir dənə idi. Ondan ikinci, altenativi olsaydı və yaxud o səsdən çox olsaydı, yəqin ki, bu gün o qədər də xatırlanmaz və sevilməzdi. İkinci məqam isə bundan ibarətdir ki, mən özümdə nə o vaxt, nə də indi atamdakı istedadın olduğunu hiss etməmişəm. Anamın da çox gözəl musiqi duyumu var. Atam həm ölkəmizdə, həm də ölkəmizin hüdudlarından kənarda sevilən sənətkar olub. Həmin mühit mənim birbaşa olaraq musiqi duyumuma təsir edib. İki yaşım olanda pianoda ifa edə bilirdim. Bütün bunlar məndə musiqiyə olan meyli daha da artırdı. Ancaq musiqiyə xüsusi həvəsim olub, profesional səviyyədə məşğul olmaq nədənsə məni özünə çəkmədi. Aildə həmin vaxtlar baş verən prosseslər də buna təsir edirdi.

-Siz atanızın sənətini davam etdirməsəniz də, əminiz Səxavət Məmmədovun adını öz sənətində yaşada bildi.

-Bəli, əmim Fehruz atamın yolunu davam etdirdi. Səxavətin nəfəsinin, səsinin təskinliyini artıq xalq Fehruzdan almağa başladı. Doğurdan da mən baxdım ki, o atamı layiqincə təmsil edir.

Mənim sırf oğlu olduğuma görə, onun yolunu davam etdirməyim yamaq kimi görünərdi. Çünki ömrümün axırına qədər Səxavətin oğlu olaraq o sahədə özümü bəlkə də təsdiq edə bilməyəcəkdim. Sözün açığı mən bunu sevmirəm. Bu mənim xasiyyətimə yaddır.
Düşündüm ki, mən atamı başqa formada da yaşada bilərəm. Mənim şəxsi fikrimdir ki, ilk növbədə insan öz əzizlərini, doğmalarını təkcə onun sənəti ilə deyil, insanlar arasındakı mövqeyi, insanlara münasibəti ilə yaşada bilsin. Sənin hansısa bir yaxşı əməlin, sənin doğmalarına, bu dünyadan köçənlərinə rəhmət qazandırar. Ətrafında yaratdığın müsbət aura bir növ gedib o biri dünyada onlara çatır. Mən də fikirləşdim ki, bunu edə bilərəm. Məcbur deyil ki, mən xanəndə olum. Bu sahəyə qarşı xüsusi bir həvəsim olmadı. Amma çox narahat idim. İstəyirdim kimsə atamın yolunu davam etdirsin. Şükürlər olsun ki, əmim Fehruz atamın sənətini davam etdirdi. Buna görə mən həmişə əmim Fehruza minnətdaram. Səxavət irsinin ölməsi haqsızlıq olardı.

-Bu yaxınlarda 32 yaşa qədəm qoydunuz. Ad gününüzü necə keçirdiniz?

-Sözün açığı 20 yaşımdan sonra ad günlərimi xüsusi qeyd etməyim yadıma gəlmir. Hətta ailə qurandan sonra ad günü keçirməklə bağlı evdə bir az söz-söhbət də olur. Onlar israr edirlər, mən isə qəbul etmirəm. Özümə görə tünlük sevən adam deyiləm. Başqasının ad gününə canla-başla gedirəm, iştirak da edirəm. Amma özümə gələndə bir az fərqliyəm. Sözün açığı, həvəsim yoxdur. Arzum var. İnşallah torpaqlarımızı düşməndən azad etdikdən sonra qismət olarsa, gedib atamın qəbrini ziyarət edərəm və bəlkə bundan sonra özümə qoyduğum qadağaları aradan götürərəm. Gülüb-danışmaq, hər şeyin dadını çıxarmaq üçün özümə içimdə haqq qazandıra bilmirəm. İnsan həyata bir dəfə gəlir. Gərək istədiyin kimi yaşayasan. Amma mən bir az özümü çəkindirirəm. Bəlkə də normal deyil. Amma mən də buyam. Hətta müsahibə ilə bağlı siz mənə müraciət etmişdiniz. Mən fikirləşirəm ki, maraqlı insan deyiləm. Bu gün Azərbaycan jurnalistikası cəbhədə şəhid olan insanlardan, onların ailələrindən yazmalıdılar. Çünki insanlar 80-90 yaşlarında valideynlərini itirirlər. Və bunu da çox çətinliklə qəbul edirlər. Mən atamı çox gənc yaşında avtomobil qəzasında itirmişəm. Təsəvvür edin ki, insanlar min-bir əziyyətlə böyütdükləri balalarını bir gecədə itirirlər. Bəzən meyitləri döyüş bölgəsində qalır. Fikirləşirəm ki, bu anda bizim qələm əhlimiz, jurnalistikamız sırf o ailələrin təskinliyi üçün səfərbər olmalıdırlar. Söhbət təkcə məndən getmir. Mən və digərləri…. Razıyam ki, insanları belə ağır mövzularla yükləmək də olmaz. Amma ən azından onlara üstünlük verilməlidir. Onlar hiss etməlidirlər ki, bu insanlar elə-belə canlarını qurban verməyiblər.

-Bəxtiyar Məmmədov için bu illər neçə keçdi?

-Çox yaxşı sualdır. Əslində bir müddət öncə bu sual üzərində düşünmüşdüm. Hiss etmişəm ki, 27-28 yaşdan sonra elə bil illər sürətlə keçir. Bəlkə də informasiya texnologiyalarının sürəti artdığına görə belədir. Vaxta çatmaq olmur. Üç-dörd il bundan öncə baş verən hadisələr çox yaxşı yadımdadır. Geriyə baxanda bir-iki il bundan öncə baş verən hadisələr sanki dünən olmuş kimi görünür. Sanki müddətin necə keçdiyini insan xatırlaya bilmir. Hardasa 25-26 yaşıma qədər geriyə gönüb baxanda görürdüm ki, bax, bu mənim yeniyetmə çağlarım olub . İndi zamanın necə keçməsi məsələsi qorxulu həddə çatıb.

Artıq 32 yaşıma gəlib çatmışam. Dönüb arxaya baxanda görürəm ki, özümlə bağlı bəlli şeylərdən razıyamsa, çox şeylərdən də narazıyam.

Düşünürsən ki, kaş bunu belə edərdim, misal üçün burda bu səhvi etmişəm, gərək onu etməyəydim. Bəlkə də bu, Allahın bir hikmətidir. Yaşın üstə yaş gəldikcə daha ağıllı olursan. Təəssüf ki, ağıl insana əvvəldən verlmir. Sadəcə hansısa məqamlarda radikal dəyişiklik üçün addım atmağa hazırlıqlı olasan. Bunun üçün gərək özündə güc tapasan. Geriyə baxan zaman gördüyün dəyişib-dəyişə bilmədiyin şeyləri bundan sonrakı həyatında öz qaydasına salmağı bacarmalısan. Düşünürəm ki, bu zaman da Allaha yalavarıb möhlət istəmək lazımdır ki, gələcəkdə də bir bu qədər yaşaya biləsən. Həyatıdır da…

-Bu illər ərzində ən böyük səhviniz nə olub?

– Çox şükür ki, etdiyim hansısa bir əməlin səhv olduğunu düşünmürəm. Sadəcə olaraq daha yaxşısını edə bilərdim. Bunu yox, onu edərdim kimi və s. Amma buna da biz tam qərar verə bilmirik. Çünki Allahın da öz hökmü var. Səni yönləndirmək məsələsi var. Bəzən insan bir şeyi istəyir. Olmayan zaman deməli Allah-təala sənin üçün daha xeyirlisini düşünüb. Demək xeyirlisi bu imiş. Səhvlərim olub. Amma xüsusi olaraq qeyd etmək istəmirəm. Çünki mənim təbiətimdə yoxdur ki, xüsusən nəyəsə üsyan edim və yaxud deyim ki, yox, gərək bunu belə edim. Sadəcə fikirləşirəm ki, daha yaxşısını edə bilərdim. Bu gün keçmişə baxan zaman çox şükür elədiyim şeylər gərək edərdim dediklərimdən dəfələrlə çoxdur. Düşünürəm ki, bu normaldır. İnsan hər şeyi ürəyi istədiyi kimi edə bilməz axı… İnsanın varlığının mənası da budur. Səhv, yanlış seçim də edə bilərsən. Ən böyük səhvimlə bağlı konkret bir cavab verə bilməyəcəm. Çünki nəticəsini bilmədiyim nəyəsə səhv deyə bilmərəm. Öz-özlüyümdə düşünürəm ki, bunu etdiyim zaman gərək digərini etsəydim daha yaxşı olardı. Bunlar isə qeyd edim ki, mənim 17-18 yaşıma qədərki, hətta yeniyetməlik dövrümdə olan prosseslərdir.

Bəzən zamanımı lazım olmayan şeylərə xərcləmişəm. Gərək xərcləməzdim. Mən onun yerinə başqa məsələlərə daha çox diqqət ayırardım. Layiq olmayan insanlara, məsələlərə baş qoşmuşam. Halbuki, bu gün edə bilmədiyim, zamanımın azlığında çatdıra bilmədiyim bəzi məsələlərdə onlara ehtiyac duyuram. Kaş onları etmiş olaydım. Həmin dövrlərdə belə deyək ki, gənclik çoşqusu, gəncliyin alovu adamı bir az yolundan azdırır. Amma yaşa dolduqca görürsən ki, zamanı geri qaytarmaq olmur. Həmin dövrlərdə hansısa təkliflər olur. Kiməsə və yaxud nəyəsə görə dəyərləndirmirsən. Zaman keçir görürsən ki, necə boş şeylər imiş, gərək edərdim. Bu gün isə artıq o təklif yoxdur. İnsan həmişə etmədiyinin peşmançılığını daha çox çəkir nəyinki etdiyinin.

-Söhbət iş təklifindən gedir?

-Xeyr. Təkcə işi nəzərdə tutmuram. İş, təhsil, ixtisas artırma kursu və digər məsələlər. Hansı ki, insanın peşəkar karyerasına böyük təkan verə bilərdi.

-İllər sizdən nələri apardı? Saçlarınızı da deyəsən illərə qurban vermisiniz…

-Hətta məni tanıyan insanların arasında saçlarım çox böyük müzakirə mövzusu oldu. Saçlarım var. Hətta mən saçımı uzatsam bu gün az saçları ilə imitasiya edənlərdən kifayət qədər çox saçım olar. Sadəcə olaraq mən bu “saç düzümü”nə üstünlük verirəm. Çünki vaxt baxımından kifayət qədər tez olur. Çox az hallarda olur ki, mən öz bərbərimə zəng edib vaxt təyin edirəm. Məndən sonra gələnə bir çay verirlər. Mənim saçımı isə cəmi on dəqiqəyə həll edib, yola sala bilir. Həm də sözün açığı pis-yaxşı deyirlər ki, yaraşır. Özümdə təskinlik tapıram ki, yaraşır və bəs edir. Mən televiziyada çalışmışam. Efirə çıxan zaman mənim imicmeykerim anam olub. Evdən güzgüyə baxmadan çıxan bir insanam. Əlbəttə, səliqə səhmanıma, təmizliyə çox fikir verirəm. Amma mən heç vaxt saçımla oynamağı sevməmişəm. Belə bir xasiyyətim də olmayıb.

-Yəni qocalmamısınız?

-Qocalmaq bioloji və mənəvi məsələdir. Qocalmaq bir az dərin anlayışdır. Bioloji olaraq məncə 32 yaş kifayət qədər cavan yaş sayılır. Həyat bəzən səni yaşdından çox öyrədəndə, informasiya bolluğunda adam qocalır.

Təhsilim, işimlə bağlı xaricdə çox oluram. 2002-ci ildən indiyədək mütəmadi olaraq Azərbaycandan kənarda oluram. Müxtəlif coğrafiyalarda olmaq, müxtəlif iqlimlərdə yaşamaq, müxtəlif mətbəxlərdən dadmaq insanın bioloji olaraq qocalmasına gətirib çıxarır. İmkan olduqca futbol oyanıyıram, idman edirəm. Bu, onu göstərir ki, hələ enerji var.

-Xarici ölkələrdə necə bir həyat yaşayırsınız? Vətən üçün darıxırsınızmı?

-İnsan harada olmasından aslı olmayaraq həmişə vətəni üçün darıxır. Biz Azərbaycan xalqı olaraq elə-obaya bağlıyıq. Digər xalqlardan fərqimiz də budur. O cümlədən mən. Azərbaycan mənim Vətənimdir. Mən heç bir xarici ölkədə Azərbaycandakı kimi ayağımı rahat yerə basa bilmirəm. Hazırda işimlə bağlı xaricdə oluram. Vətən hər bir halda adamı özünə çəkir. Hələ gəncəm müəyyən mənada bu uzaqlıqların öhdəsindən gəlirəm. Düşünürəm ki, Allah ömür versə, bir bu qədər də yaş yaşasam, artıq o dövrdə bilmirəm mən nə dərəcədə uzun müddət başqa bir yerdə qala bilərəm. Bəzən sənin işin, həyatın tələb edəndə razı olursan. Hər halda Allah bütün dünyanı insanlar üçün yaradıb.

Təbii ki, ildə bir-iki dəfə, lap imkan olub 3-4 dəfə gəlib Azərbaycanda o torpağı iyləmək nəyə desən dəyər. O başqa hissdir. Vətəni Vətən olduğu üçün sevirsən. Onu gözəlliyi ilə, hətta gözəl olmayan tərəfləri ilə də sevirsən. Buna görə də ona Vətən deyirlər. Onu hər şeyi ilə qəbul edirsən. Xaricdə olanda hər halda insanın təbiətindən aslı olaraq daha çox onun pis tərəfini tez görürsən. Min dənə yaxşısı olur, bir dənə pisini görən kimi deyinirsən. Amma öz ölkəndə səni daha çox doğmalıqlar cəlb edir və onu olduğu kimi qəbul edirsən.

-Azərbaycandan kənarda ən çox kimin və nəyin həsrətini çəkirsiniz?

-Anam üçün darıxıram. Anamı ildə bir dəfə də olsa ya mən Azərbaycana gedib görürəm, ya da onu yanıma gətirirəm. Darıxmaq yüksək həddə çatanda onu yanıma gətirirəm. Düzdür, anam artıq mənim üçün çox darıxmır. O, daha çox nəvələri üçün darıxır. Mən də nəvələrini onun yanına göndərirəm. Prosses belə gətirib ki, mən artıq onun üçün bir o qədər də əhəmiyyətli deyiləm.
Novruz bayramı ərəfəsində Azərbaycanda torpaqdan qəribə iy gəlir. Mən onu çox sevirəm. Dünyanın heç bir yerində yaz ərəfəsində torpaqdan o iy gəlmir. Mənim ən sevdiyim budur ki, o iyi məhz Azərbaycanda duyum, hiss edim. Alçanın çiçəkləyən dövrünü çox istəyirəm ki, ölkəmdə olum. Çox qəribədir ki, həmin vaxt adamın həyat eşqi artır, insanın ürəyi qəribə hisslərlə dolur. Düşünürəm ki, insanın ciddi xəstəliyi olsa, həmin ətirlə onu müalicə etmək olar. İnanılmaz dərəcədə həmin vaxt orada həyat eşqi yaranır. Vətənin o dövründə orada olmağı çox sevirəm. Tut yetişən dövrü həddsiz çox sevirəm. Tutu ağacda yeməyi sevirəm. Bəzən qabda bura tut göndərirlər. Amma həmin tamı vermir. Hansısa bir tut ağacı görürsən və onun üstünə çıxırsan, üstün-başın şirə-ləkə olur, tut yeyirsən. Həmin vaxtlarda Vətən üçün çox darıxıram. Deyirəm ki, kaş 15 günlük də olsa vətənimdə olardım.

-Səxavət Məmmədovun yurdunda indi kimlər böyüyür?

-Səxavətin dörd övladı olub. Mənim özümdən böyük bir bacım, məndən balaca iki qardaşım var. Bizim son beşiyimiz olan qardaşımın bu yaxınlarda övladı dünyaya gələcək. Artıq Səxavət yurdunda övladlar, nəvələr var. Düzdür ki, indi işlərlə bağlı tez-tez gedib gəlmək olmur. Azərbaycana çox qısa müddətlik gedirəm. Orada hamıya vaxt ayırmağa çalışıram. Gedəndə imkan daxilində qohum əqraba ilə görüşməyə can atıram.

Mənim öz övladlarıma gəlincə, oğlumun adı Cüneyddir. Cüneyd Şah İsmayıl Xətainin babasının adıdır. Çox adam mənə deyirdi ki, uşağa türk adı qoymusan. Amma türklərə aid ad deyil. Sonradan öyrəndim ki, Türkiyədə Cüneyt Arkın adlı aktyor var. Ümumiyyətlə, mənim Səfəvilər dövlətinin tarixinə, Azərbaycanda böyük, qüdrətli dövlətin əsasını qoymuş qızılbaşlara, o tarixi irsə böyük simpatiyam var. Sırf bu anlamda Şah İsmayılın babası, Şeyx Heydərin atası Şeyx Cüneydin adının şərəfinə oğluma bu adı qoymuşam. İki ad arasında qalmışdım Cavad, ya Cüneyd? Cavad adı Cavad xanla bağlı idi. Sonda uşağın adını Cüneyd qoymağa qərar verdik.

“Oğluma Səxavət adını qoysaydım, onun üstünə qışqıra bilməyəcəkdim”

– Övladınıza nə üçün atanızın adını qoymadınız?

– Bu sualı mənə çox verirdilər. Həmişə deyirlər ki, gərək oğlunun adını Səxavət qoyardım. Oğluma Səxavət adını qoysaydım, sözün açığı onun üstünə qışqıra bilməyəcəkdim. Mənə bir az çətin idi. Həm də evdə oğlan uşağı böyüdəsən və üstünə təpinməyəsən. Belə hal olmur. Qızı bəlkə yola vermək olar, amma ən azından ata üçün oğluna təpinməmək mümkün deyil. Amma bir şeyi qeyd edim ki, Cüneydin soyadı Səxavətdir. Yəni rəsmi olaraq oğlum Cüneyd Səxavətdir. Atamın adını ona soyad kimi verdim. Əslində soyadla adın yaşaması daha yaxşı oldu.

Üzr istəyirəm, sonra qızım dünyaya gəldi. Qızım isə atam Səxavət Məmmədovun anasının adını daşıyır. Onun adı Eskinazdır. Hər ikisi qədim addır. Dövrümüz üçün bir az məşhur olmayan adlardır. Amma məni xoşbəxt edən adlardır. Əsas budur.

-Siz özünüz necə bir atasınız?

-Uşaqlar da yavaş-yavaş böyüyürlər. Sözün açığı, onlarla vaxt keçirməyə bir o qədər də imkan tapmıram. Onların tərbiyəsi ilə daha çox anaları məşğul olur. İmkan olduqca nənələri məşğul olur. Məktəbə, bağçaya gedirlər. Mən isə mühiti elə seçməliyəm ki, onların tərbiyəsinə mənfi təsir göstəməsin. Maksimum bunu edə bilərəm. Həm də uşaqlar bir az balacadırlar. Birinin beş yaşı, o birinin isə iki yaşı var.

“Mən atamdan görmədiyimi anamdan görmüşəm”

– Sizin üçün ata nə deməkdir? Bir övlad üçün ata sözü nə anlamı ifadə edir?

– Atam dünyasını dəyişəndə heç 38 yaşı yox idi. Kifayət qədər cavan idi. 7 yaşımda mənim atamdan öyrənə biləcəyim hələ çox şey var idi. Təbii ki, mən onu özüm üçün örnək götürmüşdüm. Onun müəyyən hərəkətləri, xasiyyəti genetik olaraq məndə var idi. Həm də o dövrdə atamı təqlid etməyə çalışırdım. Yaşım kifayət qədər az idi, bilmirdim nə dərəcədə alınırdı. Bir işi bəlkə ondan 3-4 il sonra öyrənməyə başlayacaqdım. Amma həmin dövrdə mənim üçün ata yox idi. Ona görə də mən “ata övlad üçün kimdir” sualından daha çox, “ata olmayanda necə olur” sualını daha yaxşı başa düşürəm. Mən əminəm ki atam sağ olsaydı, bəlkə dünyanın ən gözəl, ən yaxşı atası olardı. Fikirləşirəm ki, atam bu gün yaşasaydı nəvələrinə qarşı necə olardı? Bunları öz-özümə xəyal edirəm. İnanılmaz bir duyğu olardı. Allahın qisməti belə imiş ki, mən atamı görmədim. İndi mən özüm övladıma qarşı nə dərəcə yaxşı ata ola bilirəm? Bunu zaman göstərəcək.

Ümumiyyətlə, inkişaf edən cəmiyyətdə bu qəliz münasibətdir. Təbii ki, mən çalışıram, əlimdən gələni edirəm. Zatən azərbaycanlıların genetik xüsusiyyəti bundan ibarətdir ki, bəlli bir müddətdən sonra sən özünü övladına həsr edirsən və onun üçün yaşayırsan. Mənim də çalışmağım, işimin məsuliyyəti və digər məqamlar sırf onların gələcəyi, rifahları üçündür. İstəyirəm ki, onlar üçün yaxşı olsun.

Düşünürəm ki, hər bir atanın övladına ən birinci verə biləcəyi şey tərbiyədir. Bu tərbiyə bir çox elmentləri özündə birləşdirir. Uşaq hansısa şeylərə meyl edir və yavaş-yavaş onun qarşısını almağa çalşırsan ki, bunlar gələcəkdə hansısa fəsadlara yol açmasın. Biz insanıq, bioloji varlığıq. Bəzən nədəsə insansının tamahı ona güc gələ bilir. Yəni bu məsələləri bəri başdan maaarifləndirmə yolu ilə həll etmək lazımdır. Deyirsən ki, bu olmaz, o olmaz. Bəzən danlayırsan. Yeri gələndə bir kötək vurmaq olar. Əsasən oğlan uşağını nəzərdə tuturdum. Qız uşağına isə adamın ürəyi gəlməz. Səmimi deyim ki, qız uşağına bunu edə bilmirəm. Qız uşaqları bir az fərqli olurlar. Onlar daha çox analarına bağlı olurlar. Mən də imkan daxilində boş vaxtım olanda oğlumu özümlə aparıram, bazarlıq edirik. Evə qayıdanda bir-iki zənbili ona verirəm. Deyirəm ki, bunu daşı, onu elə, bunu elə və s. İstəyirəm ki, uşaq indidən zəhmətə alışsın. Düzdür ki, nəsə ürəyi bir şey istəyəndə, bu ona havayı başa gəlmir. Ona nail olmaq üçün səbr göstərmək, uğur əldə etmək, atanın tələblərini yerinə yetirmək lazımdır.

Mən atamdan görmədiyimi anamdan görmüşəm. Anam bizə həm ana, həm də ata olub. Düşünürəm ki, insanın tərbiyəsi, təhsili və imanı yerində olanda bir qayda olaraq onlar cəmiyyət üçün yararlı olurlar. Onlar pis insan olmurlar. Mən də çalışıram ki, bu üç məfhumu, qismət olsa, Allah mənə imksan versə, övladıma təlqin edə bilim. Bir də ən azından normal təhsilli olsunlar. Kitaba, elmə, müasir texnologiyalara maraqlı olmalarını istərdim. Övladlarımın nələrə maraqlarının olduğunu yavaş-yavaş kəşf edirəm. Bütün uşaqların xoşu gəlir ki, cizgi filmlərinə baxsınlar, kompüterdə oyun oynasınlar. Amma mən eyni zamanda onlara həkim, usta və digər profilli oyuncaq ləvazimatları da alıram. Düzü, onların gələcəkdə hansı peşəyə sahib olacaqlarını indidən demək çətindir.

Mən onlara seçim azadlığı verirəm ki, yavaş-yavaş yaşayıb özləri hər şeyi görsünlər. Bir valideyn kimi məndən məsləhət istəsələr ən azından öz təcrübəm daxilində onlara məsləhət verə bilərəm.

-Vətəndən kənarda, başqa dəyərlərlə malik olan ölkələrdə övladlarınızın göz açıb böyüməsi sizi narahat etmir ki?

-Dəyərlərin zidd olması anlayışı ilə razı deyiləm. Təbii ki, mentalitet mənim də qəbul etdiyim məfhumdur. Hər xalqın özünün mentaliteti var. Çox təəssüf ki, bu mövzuda danışılanda biz Qərb ölkələrini daha çox açıq-saçıq, özümüzü isə qapalı kimi təsvir edirik. Bu fikirlər mənim üçün daha çox qəbul olunmazdır. Diqqətlə baxsaq, qəbul edərik ki, biz bir çox özümüzün də qəbul etmədiyimiz məqamlarda qərbi geridə qoyuruq. Hər yerdə normal, yaxşı insanlar var. Hər yerdə sizin, mənim yaxşı qəbul edərək mentalitetin ayağına yazdığımız şeyləri burada və orada da yaxşı qəbul edib-etməyən insanlar var. Bu, hər yerdə belədir. Sadəcə olaraq mən razıyam ki, intibah dövrünü keçmiş dövlətlər , xalqlar var ki, bizim tam qəbul etmədiyimiz şeyləri onlar bizdən daha sakit şəkildə, normal qəbul edirlər. Çalışıram ki, uşaqlar da hər şeyi olduğu kimi normal qəbul etsinlər. Söhbət ondan getmir ki, gördüyümüz pis bir şeyi nümunə kimi götürsünlər. Əksinə, icazə verməliyik ki, uşaqlar onu görsün və biz onlara başa salmalıyıq ki, bu, bizim üçün yaxşı nümunə deyil. Tam məlumatsız olub qəfildən məlumat bolluğuna düşən adam çox halda özünü normal idarə edə bilmir. Bacarıb ona nail olmaq lazımdır ki, insan öz milli kimliyindən kənara çıxmasın. Bu, çox vacib məqamdır. Mən hansı ölkədə yaşamağımdan aslı olmayaraq öz evimdə ünsiyyəti birinci növbədə öz Azərbaycan dilimdə qururam. Mənim üçün azərbaycanlı olmağın açarı Azərbaycan dilindən başlayır. Mən işimlə bağlı bir neçə dildə danışa bilərəm. Övladlarım olduqları ölkələrdən aslı olaraq hər dildə ünsiyyət qura bilərlər. Ancaq bu zaman uşaqlar şikəst vəziyyətdə olurlar və bir dili sonadək təkmilləşdirə bilmirlər. İstəyirəm ki, onlara Bəxtiyar Vahabzadədən, Musa Yaqubdan şeir deyəndə məni anlasınlar ki, nə deyirəm. Düşünmürəm ki, bu halda bizim azərbaycanlı olaraq düşündüyümüz horizontdan kənara çıxa bilər.

-Övladlarınız babaları ilə bağlı sizə suallar verirlərmi? Babalarını onlara necə təqdim edirsiniz?

-Avtomobildə atamın ifa etdiyi mahnılar var. Söhbət təkcə atamdan getmir. Alim Qasımovun, rəhmətlik Ağaxan Abdullayev, Əlibaba Məmmədov, Arif Babayev, Mənsum İbrahimov, əmim Fehruzun, milli koloritli muğamlarımızın məndə diski var. O cümlədən, bizim yerli estrada ulduzlarının Röyadan tutmuş hamısının diskləri var. Uşaqlar dinləyən zaman bilirlər ki, bunu oxuyan onların babalarıdır. Cüneyd babası oxuyan kimi onu səsindən tanıyır. Gələcəkdə onlar hər şeyi daha yaxşı dərk edəcəklər.

-Siz bir övlad kimi atanız Səxavət Məmmədovu necə xatırlayır, yaşadır və anırsınız?

-Mən atamı çox həlim, ürəyi yumuşaq insan kimi xatırlayıram. Onunla bağlı bir xatirəm var. Yadımdadır ki, təzə məktəbə gedirdim. Xəttim normal deyildi, çox pis yazırdım. Anam tez-tez məni danlayırdı. Mətbəxdə otururduq. Qışqırırdı üstümə ki, a-nı, b- hərfini düz yazmadım. Mən də dözmürdüm, ağlayırdım. Birdən atam yanımıza gəldi. Anamı necə deyərlər ağ yuyub-qara sərdi. Dedi ki, nə istəyirsən uşaqdan. Birinci sinif şagirdidir, qoy, necə bilir elə də yazsın. O ürəyiyumşaq idi. Uşağı danlaya bilməzdi. O, bir başqa insan idi. Allah o dünyasını versin.

Vaxtım olan kimi “Youtube”da atamın mahnılarına qulaq asıram. Yazılan şərhlərə diqqət yetirirəm . Onu tanıyan və tanımayan insanlardan, dostlarından xatirələr eşidirəm. Sənətkar olmaq olar. Bu, Allah vergisidir. Amma həmişə gözəl sənətkar və gözəl insan olmaq olmur. Mən oğul kimi atamın sənətindən daha çox onun şəxsiyyəti ilə fəxr edirəm. “Sən yaxşı kişinin oğlusan” eşitmək çox böyük fəxarətdir. Mənə atam elə bir sərvət qoyub gedib ki, ömrüm boyu xərcləsəm də bitməyəcək. Yəni sən yaxşı kişinin oğlusan sözü… Bu, çox böyük sərvətdir.

Atamı tanıyanlar da, tanımayanlar da bunu dəfələrlə təsdiqləyiblər. Mənim üçün Səxavət Məmmədov sənətkardan öncə şəxsiyyətdir. Mən addım atanda atamın sənətinin məsuliyyətini yox, şəxsiyyətinin məsuliyyətini duyuram.

-Atanızın ən çox hansı mahnılarına qulaq asırsınız?

-Xalqın ürəyini fəth edən “Azad bir quşdum”, “Külək”, “Çiçək” mahnılarına tez-tez qulaq asıram. Həmin mahnılar atamın ifasında hədsiz dərəcədə çox sevilir. Amma bir oğul kimi mən nəyə qulaq asıram? Rəhmətlik xanəndə Hacıbaba Hüseynovun səhv etmirəmsə, 70 illiyində atam öz müəlliminin mahnısını “Durnam”ı ifa edib və ona ithaf edib. Mən həmin o ifanı hədsiz dərəcə də çox sevirəm. 1991-ci ildə atamın son səfəri İsrailə olub. Elə oradan qayıtdandan sonra avtoqəzaya düşüb. İsraildə “Sona bülbüllər”i oxumuşdu. Bilirsiniz ki, “Sona Bülbül”lərin möhürünü vuran rəhmətlik Qədir Rüstəmovdur. Amma atam İsraildə “Sona bülbüllər”i möhtəşəm oxumuşdu. Soruşublar ki, niyə belə oxumusan? Deyib ki, orada ev, Azərbaycan üçün o qədər darıxırdım ki.. . Həmin ifada bir nisgil, inilti var. Mən atamın ifasında “Sona Bülbüllər”i çox sevirəm. Yolda gedəndə, avtomobildə tək olanda, çıxılmaz vəziyyətə düşündə mənim əlimdən tutan atamın mahıları olur. Bir də görürəm ki, atamın toyda oxuduğu hanısa bir segahı mənə göndərirlər ki, buna qulaq as. Atamla bağlı iki külliyyat buraxıldı. O vaxt Ukraynada iş adamı Burzu Əliyev bunu etmişdi. Çox sağ olsun. Bunlar “Səxavətli muğamlar” və “Səxavətli mahnı və təsiflər” adlanır. Orada demək olar ki, atamın yaradıcılığının böyük bir hissəsi əhatə olunub.

-Atanızı yuxuda görürsünüzmü?

-Mən yuxu görən insan deyiləm. Bəzən insanlar serial kimi yuxular görürlər. O insanlara qibtə edirəm. Problem də budur ki, yuxu gördüyüm zaman nəsə baş verir. Təbii ki yaxşı və pis yuxudan danışıram. Ona görə yuxu görməyə qorxuram. Bir az cahilik kimi səslənməsin, bəzən sevmədiyim bir insanı yuxumda görən zaman həmin gün nəsə pis hadisə baş verir. Atamı yuxumda görəndə həmin gün mənim üçün düşərli olur. Bunu sadəcə sizin üçün ilk dəfə açıqlayıram. Mən qəbul imtahanına getməmişdən əvvəl, yəni 2001-ci ildə imtahanda toplayacağım balı atam yuxumda mənə demişdi. Mən evdə toplayacağım balı vərəqə yazıb imtahana getmişdim. Həmin balı da topladım. Bu, bir faktdır. Bu və ya digər formada atamın mənim, övladlarının yanında olduğunu hiss edirəm. Onsuz da hamımız gec-tez köçüb gedəcəyik. Mən axirətə inanan insanam. Gözə görünməz qüvvənin insanı qoruduğu məqamlar var. 1998-ci ilin fevral ayında mən dəhşətli avtoqəzaya düşmüşdüm. Həmin qəzada bir neçə adam öldü, mən sağ qalanlardan oldum. Həmin vaxt atamı yuxumda görmüşdüm. Halbuki mənim düz yanımda oturan adam öldü. Bir növ atam qorudu məni.

-Atanızın ifa etdiyi ən məşhur mahnılardan biri də “Əziz dost”dur. Sizin də əziz dostlarınız varmı?

-Mənim həyatda çox yaxşı ünsiyyətdə olduğum insanlar var. Birinci dost anlayışını qavramaq lazımddır. Yəni, sən nə dərəcədə dost ola bilirsən və qarşı tərəfdən nə gözləyirsən. Dostluq birtərəfli yox, ikitərəfli münasibətdir. Biri insana çox yaxşı dost ola bilər. Bir nəfərin digərinə qarşı möhkəm dost olması mümkün deyil. Dostluq qarşılıqlı olmalıdır. Mən heç vaxt deyə bilmərəm ki, Həsənin ən yaxın dostuyam. Ola bilsin ki, Həsən məni özünə bir o qədər də yaxın hiss eləmir. Ətrafımda kifayət qədər şəxsiyyətinə, ailəsinə hörmət etdiyim insanlar var.

Atam yeni rəhmətə gedən vaxtlar çox dar günlərimiz olub. Həmin günlərdə atamın iki-üç dostu sınaqdan yaxşı çıxıb. Amma onlar məndən çox böyükdürlər. Mən onlara dost deyə bilmərəm. Onların övladları ilə bu gün çox yaxşı münasibətlərimiz var. Sonradan həyatda özümün qazandığım insanlar da var ki, çox yaxşı münasibətdəyik. Mən sizə yalandan deyim ki, qəlb bir, can bir dostum var. Yalan demiş olaram. Əslində mən özüm imkan verə bilmirəm ki, kimsə həmin məsafəyə qədər yaxınlaşsın. Çünki insanın gözləntiləri çox böyük olanda və buna müqabil əks bir şey görəndə onun sınmaları çox pis olur. Mən istəmərəm ki, kiməsə münasibətdə içimdə xəyal qırıqılığı olsun. Bəlkə də bundan qorxuduğum üçün belə edirəm. Atamın oxuduğu mahnıdakı “Əziz dost” qarşıma çıxmayıb. 32 yaşımda hələ o adamı tapmamışam. Halbuki mən özümü kiməsə həsr etməyi bacararam. Hər şey edərəm, gərək qarşılıqlı olsun. Dostluq sevgi deyil axı ki, sən onu qarşlıqsız edəsən. Dostluq gərək iki tərəfdən də zəncirlənsin, möhkəm olsun. Əmin olmalısan ki, lazım olanda sən o insana kürəyini söykəyə bilərsən. Kiminləsə bir neçə dəfə bərkə-boşa düşüb sınanmağa şərait olmayıb.

– Kürəyinizi söykəyə biləcək insanlar yoxdur?

-Mənim həyatımda, fəaliyyətimdə arxalandığım Allahım var. Mən həmişə Allaha tapınmışam. Təbii ki, Allah yaxşı insanlar vasitəsi ilə bu və ya digər şəkildə etdiyim yaxşı və pis əməllərimi qaşıma çıxarıb. Bir misal var: bir oğlan atasına deyir ki, mənim yaxşı dostlarım var. Atası deyir ki, ay oğul, gəl sənin bu dostlarını bir sınaqdan çıxaraq, görək onların hansı əsl dostdur. Daşıya biləcəyi qədər duzu oğlunun çiyninə qoyur. Deyir ki, götür bunu get o dost dediklərinin qapısına, dedi ki, cinayət etmişəm, çuvalın içindəki meyitdir, olarmı bunu bir gecə sizin həyətinizdə qoyum qalsın. Gör, hansı dostun səni qəbul edəcək. Oğlan həmin o dost dediklərinin qapısını bir-bir döyür. Heç birisi onu qəbul etmir. Amma onların arasında biri bunu qəbul edir. Sonra açıb görürlər ki, çuvalın içindəki duzdur. Oğlanda çörəyi həmin duza batırıb deyir ki, bundan sonra mən bir ömürlük səninlə dostam.

Dostluqlar bu və ya digər formada çətin anlardan keçməlidir ki, bərkisin, sınaqdan çıxsın. Toydan-toya, yas düşəndə gedirsən, hamı kimi iştirak edirsən. Və yaxud zəng edib futbol oynamağa dəvət edirsən. Bu, sadəcə xoş münasibətdir. İndiki dövrdə sözün açığı bunu əldə etməyin özü də çətindir. Ən üst səviyyədə hecalanmayan dostluqlar var. Mən onlara kənardan baxıb qibtə də etmişəm ki, kaş mənim belə bir dostum olardı. Ola bilər ki, mənim özüm elə olmamışam. Mən heç də yaxamı kənara çəkməyim.

“O insanlar mənə heç vaxt zərər vura bilmirlər”

-Sevmədiyiniz xüsusiyyətiniz hansıdır?

-Bir dənə deyil, çoxdur. Ən sevmədiyim xüsusiyyətlərimdən biri bəzən layiq olduğu halda insanların xətrinə dəyə bilməməyimdir. Halbuki, onlara mövqe bildirmək lazımdır. Amma mən boş verirəm. Bəzən məndə bu hal hədsiz dərəcdə olur. Fikirləşirəm ki, belə olmamalıyam. Bu, mənim özümlə bağlı ən xoşuma gəlməyən xüsusiyyətimdir ki, qarşımdakı insanı tərbiyə edə bilmirəm. Hansısa bir hərəkət görürsən, fikirləşirsən ki, yaxşısı budur ondan uzaq durum. Amma bəlli bir müddətdən sonra fikirləşirəm ki, insandır və bağışlayıram. Düzdür o tip insanlar mənə heç vaxt zərər vura bilmirlər. Çünki heç vaxt o dərəcədə yaxın olmurlar. Sadəcə olaraq ətrafımda o insaların olmamaları daha yaxşıdı. Bəzən kiməsə və yaxud nəyəsə görə ötüb keçirəm, fikir vermirəm.

-Aprel döyüşlərinin bir ili tamam oldu. Həmin döyüşlər zamanı torpaqlarımızın bir hissəsini düşməndən azad etdik. Aprel döyüşlərində hansı hissləri keçirdiniz. Çünki, sizin atanızın məzarı hələ də işğal altında olan Ağdam rayonundadır.

-Tam səmimiyyətimlə sizə deyirəm ki, nə aprelin birindən ikisinə, nə də ikisindən üçünə keçən gecə yatmışam. Həmin günlər işə baş ağrıları ilə getmişəm. Uzaqdayam, əlim çatmır. Bəzən həqiqətən də insanın ürəyi partlayır, o an istənilən hər şeyə hazır olursan. Sözlə deyilməyəcək hisslər yaşayırdım. Həmin vaxt mənə evdə söz deyə bilmirdilər. Gözüm xəbərlərdə qalmışdı. Beş dəqiqədən bir “refresh” düyməsinə basırdım. Bütün xəbər saytlarını izləyirdim ki, görüm nə xəbər var. Cəbhə bölgəsində yaşayan qohum-əqrabalarımla tez-tez əlaqə saxlayırdım.

“Atamın məzarını ziyarət etmək istəyirəm. Ən böyük arzum budur”

-Ağdam işğaldan azad ediləndə ilk addımınız nə olacaq? Bu hada heç düşünmüsünüzmü?

-İlk növbədə gedib atamın məzarını ziyarət edəcəyəm. Mən birinci bunu istəyirəm. Bu dəqiqə mənim bundan başqa arzum yoxdur. Faktiki olaraq mənim atam bütün nəsildə torpağına hamıdan sədaqətli və qeyrətli çıxan insandır. O qalıb orada, öz torpağından ayrılmayıb. Amma biz torpağımızdan ayrılıb yaşayırıq. Mən Ağdamı çox görməmişəm. Mingəçevirdə doğulmuşam. Qısa müddətdən sonra Bakıya köçmüşəm. Ağdamı çox epizodik xatırlayıram. Ora mənim yadımda yaxşı qalmayıb. Həmin vaxtlar çox balaca idim. Amma ora mənim ata yurdumdur. Mən bunu bilirəm. Bu gün məni ora çəkən başqa bir şey isə atamın qəbrinin Ağdamda olmasıdır. Atamın məzarını ziyarət etmək istəyirəm. Ən böyük arzum budur. Mənim nənəm, babam rəhmətə getdi. Onlar bir nisgillə öldülər. Çox pis hissdir. Mən istəmirəm ki, məndə də elə olsun. Əminəm ki olmayacaq. Cənab Prezident başqda olmaqla dövlətimizin bütün resursları buna sərf olunub ki, münaqişə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində öz həllini tapsın. Biz səbrlə həmin günü gözləyirik.

-Bundan sonrakı plan və hədəfləriniz nədir?

-Mənim planım da, hədəfim də var. Amma bunlar barədə danışmağı sevmirəm. İki səbəbim var. Birinci, buğdanı torpağın altında gizlətməsən, o heç vaxt cücərməz. Mən Allaha inanıram. Onun mənim haqqımda nə yazdığını bilmirəm. Ola bilər ki, mən yüz dənə plan, hədəf yazım. Təbii ki, mənim də özümlə, ailəm və övladlarımla bağlı arzu və istəklərim var. Qismət olsa çalışacağam ki, onlara nail olum. Mən övladlarımın timsalında bütün azərbaycanlı balalara, gənclərə deyirəm ki yaxşı elm, təhsil alın. Elmə və təhsilə qiymət verən insam. Hansısa bir azərbaycanlı tələbənin beynəlxalq olimpiadada qalib gəlməsi və yaxud yüksək nəticə göstərməsini eşidəndə ürəyim fərəhlənir. Özümü xoşbəxt hiss edirəm. Elə bilirəm ki, mən özüm uğur qazanmışam. Amma özünü beynəlxalq arenada təsdiq edən zaman Azərbaycanı da unutmamaq lazımdır.

Azərbaycan bizim vətənimizdir. Bəzən elə insanlar şikayət edirlər, fikirləşirsən ki aprel döyüşündə canlarını fəda edən gənc şəhidlərimiz nə etsin? İnsanlar bəzən çox eqoist olurlar. Bu halda insan normal düşünə bilmir. Bizdə nədənsə bəzi insanlar düşünür ki, Vətən mənim üçün nəsə etməlidir. “Mən Vətən üçün nə etməliyəm” anlayışı ikinci plana atılıb. Azərbaycan bizim Vətənimizdir. Biz Azərbaycanda dünyaya gəlmişik və azərbaycanlıyıq. Bu, təkzib olunmaz faktdır.

-Uzun müddətdir efirlərdən uzaq düşmüsünüz. Yenidən televiziyaya qayıtmaq istərdinizmi?

-Axırıncı dəfə 2001-ci ildə efirdə apardığım veriliş “Məktəblilərin Tusi klubu” olub. 1992-2003-ci illər efirdə olmuşam. Ömürümün 11 ilini Azərbaycan televizyasına həsr etmişəm.

Geriyə baxanda fikirləşirəm ki, əməlli-başlı iş stajım var. Azərbaycan Televiziyasını (AzTV) həmişə özümə ev bilmişəm. Ora mənim üçün çox doğmadır. İndi orada kollektiv yenilənib, çox adamı tanımıram. Amma oranın kollektivi mənim üçün həmişə doğma olub.

-Sizi sevənlərə, yenidən efirdə görməyi arzulayanlara nə demək istərdiniz?

-Mən daha çox yaşlı nəslin yaddaşında qalmışam. Bizim veriliş bir qayda olaraq xəbərlərdən öncə olurdu. Hamı xəbərlərə baxmamışdan öncə məcburən bizə də baxırdı. Hər kəsə möhkəm can sağlığı, bol səbr arzu edirəm. Vətənimizə bundan gözəl günlər arzu edirəm. Arzu edirəm Azərbaycan layiq olduğu yerlərə yüksəlsin. Bunda isə bir xalq kimi bizim birliyimiz və müştərək olmağımıza ehtiyac var. Bizi içəridən parçalmaq istəyən qüvvələr hədsiz çoxdur. Biz bir olub, birliyimizi onlara nümayiş etdirməliyik. Ona görə də bir-birimizə arxlanmalı, bir-birimizi sevməliyik. Düşünürəm ki, buna zamanla nail olacağıq. Bu barədə çox optimistəm. Çünki Azərbaycan xalqı çox talantlı, mərd və qədirbilən xalqdır. Mən harada olmağımdan aslı olmayaraq ürəyim Azərbaycanla, Vətənimlə döyünür.

Hafiz Əhmədov

Reklam
Şərh yazın

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

Müsahibə

“Çelsi qalib gələcək”– Tofiq Bəhramov: “İngilislər Bakı üçün narahat olmasın” (EKSKLÜZİV )

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Bakı sülh şəhəridir. Burada ingilislər üçün heç bir təhlükə ola bilməz”

“Çelsi”  “Arsenalı”  2-1 məğlub edəcək”. 

Azərbaycanın əfsanəvi futbol hakimi, 1966-cı ildə keçirilən Dünya Çempionatının finalında verdiyi qərarla tarixə düşən Tofiq Bəhramovun oğlu Bəhram Bəhramov və nəvəsi Tofiq Bəhramov HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıblar.

UEFA Avropa Liqasının mayın 29-da Bakı Olimpiya Stadionunda keçiriləcək final oyunu ilə bağlı nə düşünürsünüz?  “Arsenal” yoxsa “Çelsi” qələbə qazanacaq?
– “Çelsi daha yaxşıdır. “Arsenal isə  “Çelsi dən bir az  zəifdir. Amma “Arsenala da pis demək olmaz.  Məncə “Çelsi  “Arsenalı 2-1 məğlub edəcək.

-UEFA Avropa Liqasının Bakıda keçiriləcək final oyunu ərəfəsində Böyük Britaniya Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı Azərbaycana aid səyahət tövsiyələri barədə nə düşünürsünüz? Bakı ingilislər üçün həqiqətən də təhlükəli şəhərdi?

-Bakı gözəl, sakit bir şəhərdir.  Hər şey yaxşı olacaq. Bakıda onlar üçün heç bir təhlükə ola bilməz.  Bakı sülh şəhəridir.  İnsanlarımız da çox mehribandırlar.

-Siz final oyununu necə izləyəcəksiniz?

-Mən bu qarşılaşmanı televizordan izləyəcəm. Çünki səhhətimlə bağlı narahatlıqlarım var. Ayaqlarım xəstədir, yeriyə bilmirəm.  Amma həmin klubların oyunçuları ilə görüşmək istərdim. Onlar mənim atamı tanıyarlar.

-Atanız Tofiq Bəhramov həyatda olsaydı hansı klubu dəstəkləyərdi? İstərdinizmi ki, Final oyunu atanızın adını daşıyan Tofiq Bəhramov adına Stadionda baş tutsun?

-Əlbəttə ki, “Çelsi”ni dəstəkləyərdi. Çünki “Çelsi” “Arsenal”dan daha güclüdür. Əlbəttə ki, çox istərdim! Amma bu oyun Bakı Olimpiya Stadionunda keçiriləcək…

Tofiq Bəhramovun adını daşıyan nəvəsi Tofiq Bəhramov da öz fikirlərini HafizTimes.com-la bölüşüb:

“Bakı həmişə sakit şəhər olub. İngilislər narahat olmasınlar, Bakıda onlar  üçün heç bir təhkükə ola bilməz. Çünki Azərbaycan indiyə qədər bir çox mötəbər oyunlara, müsabiqələrə ev sahibliyi edib:Avropa Oyunlarını, IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarını, Formula 1 üzrə Azərbaycan Qran-Prisi. Bakı dünyanın ən təhlükəsiz şəhərdir. Hamı bunu yaxşı bilir. Yəqin ki, Azərbaycanı istəmiyən adamlar belə məlumatlar yayırlar.  Final oyunu da çox sakit keçəcək”.

“Hər kəs yəqin bilir ki,  1972-ci ildə Avropa Kubokunun tarixində birinci final oyununu da babam Tofiq Bəhramov idarə edib. Baş hakim olub. Mən  bu final qarşılaşmasında “Çelsi”ni dəstəkləyirəm”, – deyə Tofiq Bəhramovun nəvəsi Tofiq Bəhramov qeyd edib.


Xatırladaq ki, T. Bəhramovun 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən 8-ci Dünya Çempionatının finalında İngiltərə komandasının lehinə verdiyi obyektiv qərar “Uembley” stadionuna toplaşmış 98000 tamaşaçının yaddaşına həkk olunub və dünya futbol tarixinə qızıl hərflərlə yazılıb. Bu oyundan sonra Tofiq Bəhramov kraliça II Elizabetin şəxsən təqdim etdiyi “Qızıl ilahə” və “Qızıl fit” mükafatlarına layiq görülüb. Qolun müəllifi Herst Bəhramova da borclu qalmayıb. O, məşhur hakimin oğlu Bəhram Bəhramovu evinə çağıraraq ona üstündə azərbaycanca “Çox sağ ol” yazılmış futbolkanı təqdim edib.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

“O, mənim dünyamı idarə edir”– Azərbaycanlı xanımla evlənən məşhur alman memar (EKSKLÜZİV)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“İçərişəhər Bakının ürəyidir. Bütün əcnəbilər oradakı dar küçələrin gözəlliyini, nəzakətini dərhal hiss edirlər”.

“Azərbaycanlı xanımla evli olduğuma görə özümü həqiqətən də xüsusi imtiyaz sahibi kimi hiss edirəm”.

Thomas Schinko – Məşhur memar, dizayner. “Vasconi” Memarlıq və Dizayn Studiyasının baş memarı. Dünyada ən dəbdəbəli, nəhəng və bahalı binaların memarıdır. Bakıda, Xəzər dənizinin sahilində bir çox heyrətamiz memarlıq nümunələrinin yaradıcısıdır. T. Schinko Azərbaycan tibb elminin görkəmli xadimlərindən olan Bəşir Quliyevin nəvəsi Aytən Mirzoyeva ilə evlidir. Xatırladaq ki, bir neçə il öncə ABŞ prezidenti Donald Tramp şəxsən Aytən Mirzoyevanı öz andiçmə mərasiminə dəvət etmişdi.

Thomas Schinko HafizTimes.com-a eksklüziv müsahibə verib. O, müsahibə zamanı bir çox önəmli məqamlardan söhbət açıb, memarlıqla bağlı fikirlərini bölüşüb. “İçərişəhər”in gözəlliyinə, qədimliyinə heyran olduğunu vurğulayan məşhur memar, Azərbaycan ilə onu bağlayan əlaqələrə də aydınlıq gətirib. T. Schinko Bakının memarlıq xüsusiyyətləri ilə bağlı çox ciddi məqamları da açıqlayıb.

– 1970-ci ildə Almaniyanın cənubunda dünyaya göz açmışam. Texnologiyanın yüksək inkişaf etdiyi bir regionun övladıyam. Zəngin mədəni irsə və müasir incəsənət səhnəsinə malik bir regiondur. Ailəm çoxşaxəli mədəni köklərə malikdir: alman, fransız, İsveçrə və Avstriya. Fransa ilə sərhədin yaxınlığında böyüdüm. Təbii ki, möhtəşəm fransız mədəniyyətini, dilini mənimsədim. Parisdə Memarlıq ixtisası üzrə təhsil aldım. Karlsruhedə Politexnik Universitetinin məzunu oldum. Ecole de Bellevilledə tədqiqatlar apardım.

-Nə üçün memar olmağa qərar verdiniz?  

-Təbii ki, intuisiya ilə! Mən həmişə tikinti, dizayn və tarixi sevmişəm. Memarlıq çox nizam-intizamlı bir sahədir və insan həyatının bütün fəaliyyətlərinə toxunur. Mən də bütün sahələrə maraq göstərdiyim üçün təbii olaraq memarlığı seçdim. Memarlıq da elm, incəsənət, musiqi, mühəndislik, əyləncə və davamlı inkişaf kimi bütün insan fəaliyyəti növlərini ilə məşğul olmaq imkanlarını mənə təqdim etdi.

-Memar olmaq üçün çalışdığınız həmin illəri necə xatırlayırsınız? Yaxşı memar olmaq üçün nə etmək lazımdır?

Memarlıq məktəbimizin multimedia hovuzunda ağır iş və yuxusuz gecələr… Xüsusilə Parisdə təhsil aldığım zaman hər cür informasiyanı özünə soran bir süngər kimi idim. Mən hələ də bizim arxivlərin dərinliklərində araşdırmalar aparıram, gün ərzindəki bütün fəaliyyətimi qeyd edirəm.

-Hazırda hansı layihələr üzərində çalışırsınız?

-Bir çox layihə üzərində işləyirik: Kiyevdə “Metrople Plaza” və “Jelanskaya Towers”, yüksək istifadə imkanlarına malik olan “residenslər”, Parisdən bir saat uzaqlıqda Le Mansdakı məşhur yarış trekinin yaxınlığında bir eko-şəhər layihəsi və Nanjingdə enerjinin israfı ilə bağlı bir layihə… Çox sayda villa, ofis və yaşayış binaları…

-“Vasconi Architectes”in bu günə qədər keçdiyi yol, fəaliyyət sahəsi ilə bağlı bilmək istərik.

  -“Vasconi Architects” bir memarlıq laboratoriyasıdır. Uzun müddətli layihələr, masterplanlar, yaşayış və ofis binaları, sənaye obyektləri, opera və konsert zalları və səhiyyə müəssisələrinə sahibdir. Memarlıq və mühəndisliyə yanaşmamız hər  sahədə işləməyimizə imkan verir. Təbii ki, bu da sübutlarla əks olunur.  Texnologiya və elm mühəndisləri, landşaft memarları, dizaynerlər, eko-mütəxəssislər, sosioloqlar və rəssamlarla bir komanda şəkilində birləşmək bütün növ lahiyələri həyata keçirməyə imkan verir. Bu həmçinin yaxşı layihələrin uğurlu olmasına zəmanət verir. Dizayna yanaşmamız bizim opera və konsert zalları kimi daha çox sənət sahələrinə yönəlməyimizə kömək etdi. Bu gün də biz çalışaraq daha çox öyrənirik. Ən yaxşı nəticələr əldə etməyə çalışırıq! Dizayn, texnologiya və davamlı inkişaf sahəsində mükəmməl təcrübəyə sahib, böyük komandanın bir parçası olan bütün şəxsləri bu sahədə görməyi sevirik. Beləliklə hər bir layihə özündə müəyyən dəyərləri  daşıyacaq. Bu dəyərlər binanın tikinti və dizaynında iştirak edən bütün şəxslərə kömək edəcək. Hər  bina insanın daha yaxşı bir gələcəyi formalaşdırma qabiliyyətini ifadə edir.

-“Vasconi Architects” necə layihələr həyata keçirir? 

– 40 ildir ki, nüfuzlu, böyük miqyaslı şəhər layihələri və nəhəng dizaynlar hazırlayırıq. İnnovativ yaşıl texnologiyalar, ekoloji materiallar, enerjiyə qənaət edən dizaynlar tətbiq edirik. Təbii ki, bütün bunlar da istifadəçilərin tələblərinə cavab verir. Dizayn studiyamız bu təcrübəni lüks ofis binalarında, ən son texnologiyaya sahib otellərdə, yüksək səviyyəli yaşayış və sənaye binalarında, infrastruktur layihələri, tullantıları təmizləyən qurğularda və səhiyyə müəssisələrində tətbiq edir. Zaman keçdikcə biz inqilabi əhəmiyyət daşıyan, yüksək təsirli ekoloji dizaynlar yaratmaq üçün məşhur beynəlxalq mühəndislik şirkətləri ilə güclü əlaqələr qurduq.

Bu dizayn yanaşmamız nəticəsində bir çox beynəlxalq mükafatlara layiq görüldük: “Green Building Merit Award”, “FIABCI Prix d’ Excellence Award” və “Grand Prix d’ Architecture Midi-Pyrenees Award”,  “MIPIM Awards”, “SIMI Awards” və s. Şirkət Səudiyyə Ərəbistanında Riyad Beynəlxaq Konqres və Sərgi Mərkəzini (RICEC) dizayn etdi.(189 min kvadrat metrlik ).Binanın  dalğa formasındakı fərqli üst hissəsi hazırda Riyad şəhərinin ən məşhur dizaynıdır. Honkonqda Tuen Munda şəhərində dünyanın ən büyük palçıq təmizləmə qurğularını inşa emək üçün beynəlxalq  dizayn müsabiqəsinin qalibi olduq. “Vasconi Architects” məşhur “Hotel Melia Paris La Défense”i dizayn etdi. Zərif bina həcm və işıqla xarakterizə edilən şüşə prizamadır.

Bu yaxınlarda TDF Romainvilledə 19-cu əsrdən qalmış bir  qalada yerləşən yeni dizayn edilmiş “Tech-kampusu” nu açdı.  80-ci illərin sonlarında hazırlanmış və mədəni miras hesab edilən Radio və Telekommunikasiya Qülləsi də ora daxildir. Hazırda “Vasconi Architects” Kiyevdə qarışıq dizanlara sahib “Metropole” adlı layihə hazırlayır və ötən il onun innovativ dizaynına görə Londonda “European Property” mükafatına layiq görülüb.

-Daha çox hansı layihənizlə qürur duyursunuz?

– Honkonqda “T Park”, Parisdə “The Hotel Melia La Defense Hotel”… Açıq desəm ki, “Vasconi Architects” komandasının əzmi və fədakarlığı ilə hazırlanan hər bir layihə ilə qürur duyuram. Hər bir layihənin mövcudluğunun öz səbəbi var. Bəzən kiçik layihələr insanların gündəlik həyatına inandığımızdan daha çox təsir göstərir. Memarlıq ölçü və hündürlüklə bağlı deyil. Bu daha çox insanları ruhlandırmaq və onlar arasında əlaqələri daha da gücləndirməklə bağlıdır.

-Müştərilərinizi daha çox hansı şərtlərə əsasən seçirsiniz?

-Müştərilərimiz dizayn, davamlı və etibarlı binalar üçün bizi seçirlər. Onlar dizayn prosesində aktiv şəkildə iştirak edirlər. Və layihənin bir hissəsi olurlar, dəyərli dizayn qrupumuzla bir növ bütünləşirlər. Buna görə də yaxşı nəticələr əldə edə bilirik. Ən yaxşı bir memar öz müştərisi ilə tərəfdaş, ortaq, rəqib və bir dost ola bilmirsə, həmin memar öz dizaynında itib yox olacaq. Ev tikmək təvazökarlığın böyük bir nümunəsidir. Və ən əsası da etibar və sadiqliyə əsaslanır.

-Hansı ölkələrdə çalışmaq daha əlverişli və asandır?

-Hər şey müştərilərimizlə olan münasibətimizə bağlıdır. Və bunu dizayn və tikinti prosesinə cəlb olunmuş bütün qruplarla paylaşmağı bacarmaq lazımdır. Bu ölkələrlə bağlı deyil.

-Memarlığın inkişafını növbəti on ildə necə görürsünüz?

Renzo Piano, Riçard Rogers, Moneo, Vasconi və İ.M. Pei nəslinə heyranam. Əslində tikintiyə onlar kimi bağlı olan yeni nəsil görmürəm. Qorxuram ki, dizayn  memarlığa üstün gələcək, texnologiya da memarlığın yerini tutacaq. Mən hələ də optimistəm. Düşünürəm ki, memarlıq  cəmiyyətimizdə, qloballaşan dünyada, ekoloji problemlərin artdığı bir zamanda yenidən aktiv bir rol oynayacaq.

-Urbanizm layihələri ilə bağlı nə düşünürsünüz? Gələcək şəhərləri necə təsvir edərsiniz?

 İnanıram ki, böyük şəhərlər keçmişin dəyərlərinə geri qayıtmaqla intibah yaşayacaqlar. Bəşəriyyətin sürətli həyat tərzi və ətraf mühitlə harmoniyoda  olan şəhərlər yaradacağına inanıram. Ekoloji, təbii sərvətlərimizə zərər verməyən şəhərin sayı daha da çoxalacaq. Bu gün yer kürəsi məhdud bir qaynaqdır. Buna görə biz təbii parklar və bağlar ilə əhatə olunan və yüksək sıxlığa malik olan şəhərlər barədə düşünməliyik. Bu günün memarlarının ən böyük çətinliyi bəşəriyyətin böyüyən şəhərləşmə meyli ilə ətraf mühiti uzlaşdırmaq olacaq. Şəhərləri daha səmərləri formaya salmaq üçün innovativ yanaşmalara ehtiyacımız yaranacaq. Məsələn: Şəhər təsərrüfatı – əkinçiliyi, geniş tavanlı bağlar, “Sünger şəhər” və “Ağıllı şəhər” və s.

 

-Siz hansı şəhər layihələrini (Urbanizm) həyata keçirmisiniz?

Lüksemburqun Belval şəhərindəki keçmiş polad zavodunda, Berlində Borsig keçmiş fabrikin yenidən qurulması, Honkonqda “T-park” və “Le Mansdakı  Novaxud” eko-şəhər layihələrimiz innovativ ekoloji yanaşma ilə bağlıdır. Çirklənmiş keçmiş sənaye şəhərlərini yeni yaşayış bölgələrinə çeviririk. Yeni şəhər keçmiş, mövcud şəhərin üzərində inşa ediləcək. Beləliklə bizim şəhər mədəniyyətimiz daha da zənginləşəcək.

-Bunları yaratmaq üçün nədən ilham alırsınız?

– Memarlıq komanda şəklində idmandır. Komandanın hər bir oyunçusu “qutudan kənar düşünərək” yenilikləri qəbul etməli və  müştərisinə ən yaxşı formada təqdim etməlidir. Ən yaxşı ilham mənbəyim bizim dizayn işlərimizi müzakirə edən əməkdaşlar, mühəndislərlə bağlıdır. Bəzən intuisiya ən yaxşı ilham mənbəyinə oxşayır. Çünki beynimiz bəzən çox informasiyalara görə yorğun olur. Musiqiyə qulaq asmaq, ifa etmək, sənətə meyl, rəsm çəkmək intuisiyalarımınızı, qavrayışımızı daha da gücləndirə bilər. İncəsənət, elm və texnologiya dünyası ilə hər hansı bir qarşılıqlı əlaqə, məni uzun və yorucu memarlıq yoluma davam etməyə təşviq edir.

-Bakının memarlıq – dizaynı barədə nə düşünürsünüz? Azərbaycanda hansı binaları bəyənirsiniz? Bakı, Azərbaycanla bağlı fikirlərinizi bilmək istərik.

– Yuxarıda qeyd etdiyim səbəblərə görə öz istehkamlarını qoruyub saxlayan şəhərlərə heyranam. “İçərişəhər” Bakının ürəyidir. Bütün əcnəbilər hakim küləklərdən müdafiə olunan, mikro iqlimin hökm sürdüyü kiçik evlərin, dar küçələrin gözəlliyini, nəzakətini dərhal hiss edirlər. Bakıya memarlıq dünyasında gözəl tarixi olan böyük bir şəhər  kimi heyranam. Onun zərif memarlıq inciləri İran, Avropa və Qafqaz təsirlərini özündə birləşdirir.

Bakı regionun ən gözəl və nüfuzlu metropol şəhərlərindən biridir. Azərbaycan caz musiqisinin böyük bir pərəstişkarı kimi qeyd etməliyəm ki, keçmişin və bu günün bəzi dizaynları incə xəttlər və titrəyişlər axını ilə bir az sürətləndirilib.Bu da Azərbaycanla bağlıdır. Zaha Hadid imzası daşıyan həmin bina da bu zərif axının bir hissədir və bu şəhərin memarlığa, dizayna necə böyük önəm verdiyini göstərir. Bakı inkişaf edən və insanlara hörmət edən bir şəhərdir.

-Siz bir memar kimi Bakıda nələri dəyişmək istərdiniz?  

– Biz elə bir intensiv şəhərlər yaratmalıyıq ki, insanlar həm oradakı sıxlıqdan, həm də əsl təbiətdən zövq alsınlar. Bakı Xəzər Dənizinin sahilində yerləşən bir şəhərdir. Bu isə müxtəlif gözəllikləri ortaya çıxarmaq, həmçinin də davamlı böyümək üçün əlavə fürsətlər təqdim edir. Bakı özünün daxilindəki gözəlliyi, gizliliyi, mədəniyyət və ənənələri üzə çıxarmalıdır. Hər bir şəhər oradakı cəmiyyətlərin ifadəsidir. Səmərqənd, İsfahan, Paris, Nyu-York kimi… Güclü şəhərlər güclü bir kimliyə sahibdir. Qlobal dünyada başqalarını təqlid etməyə çalışmamalıyıq. Fərqimizi, ənənələrimizi qürurla təqdim etməliyik. Beləliklə, Bakı da Avropa, Qafqaz və İran (Fars) arasında öz yerini, kimliyini tapacaq.

-Tarixi abidələr sizin üçün nə məna ifadə edir? Qədim abidələrin qoruması ilə bağlı hansı işlər görülməlidir?  

– Vaxtımın çox hissəsini tarixi binalar və onların bərpasını öyrənməyə həsr etmişəm. Həmin tarixi binaların qorunmasında iştirak edən bütün həmkarlarıma dərin hörmət bəsləyirəm. Köhnəlik və yeniliyin bir yerdə tutulmasını, yolların, ictimai yerlərin, parkların gələcək nəsillər üçün qorumasını vacib hesab edirəm. Bu növ şəhərlər sonsuzadək valığını qorub saxlayar və hər nəsil onun nə məna ifadə etdiyini müəyyən edə bilər.

Mən  İ.M. Pei-nin Louvre yenilənməsinin gözəlliyini sevirəm. Bu şəhərə ikinci həyat bəxş edir.  Piramida bu gün Parisin simvolik abidələrindən biridir. Tarixi abidə ilə müasir metropol şəhərin ifrastrukturları arasındakı bu səmərli əlaqəni çox bəyənirəm.  Antik şəhər həmişə mübadilə, ticarət, tədris, toplaşma, yaşamaq üçün bir yer idi.  Tarixi şəhərlərimizi  qorumalıyıq. Şəhərlər nəfəs almalı, yaşamalıdırlar. Hər bir nəsil öz şəhərində keçmişini silmədən yaşamaq və ifadə etmək hüququna malik olmalıdır. Mən köhnə binaların yenidən  istifadəyə verilməsini düşünürəm. Çünki bu həmin binaların gələcək əsrlərdə də varlıqlarını qorumaları üçün bu ən yaxşı üsuldur. Təəssüf ki, hazırda Parisdə Notr – Dam-ın yenidən qurulması ilə bağlı müzakirələr gedir. Hesab edirəm ki, UNESCO-nun Bakıdakı növbəti  qurultayında bu abidənin yenidən qurulması ilə bağlı müzakirələrin şahidi olacağıq. Qlobal irsi hər kəs qorumalı, sahib çıxmalıdır.

Sizin uğur sirriniz nədir?

– Müvəffəqiyyət nisbi və dəyişkəndir. Həmçinin işimizin yeganə aparıcı elementi olmamalıdır. Bizim peşə dəyərlərə əsaslanan bir çox başqa peşələr kimidir. Layihələri həyata keçirməklə yanaşı bu dəyərləri də qoruyub saxlamağı bacarmaq deməkdir. Bir müştəriyə və yaxud layihəyə “xeyr” demək  memarlar üçün bəzən ən böyük çətinlikdir.

Mən güclü dəyərləri olan və təmiz vizyona malik bir studiyada böyüdüm. Mənim ən böyük müvəffəqiyyətim gündəlik həyatımızı yaxşılaşdırmaq, planetimizdə yaxşı bir yer hazırlamaq, bunun kimi insani dəyərlərimizi  mümkün qədər geniş yaymaqla bağlıdır. Beləliklə bütün bunlar bəşəri dəyərləri əks etdirən memarlıq fürsətlərini ortaya çıxaracaq.

-Bir tələbəni yaxşı memar kimi yetişdirmək üçün nə etmək lazımdır? Gənclərə uğur qazanmaları ilə bağlı hansı məsləhəti verərsiniz?

– Memarlıq sürət yarış, marafon deyil. Strategiya və dözümlülükdür. Memarlıq  sizi öz ambisiyalarınıza məhkum edə bilər. Biz gənc memarları risk almağa, dərhal hərəkətə keçməyə təşviq edirik, ruhlandırırıq. Bəzən özlərini gərgin hiss edirlər, tərk edirlər. Memarlıq bir ehtirasdır.  Sonsuz sayda dizaynlar hazırlarkən bu ehtirasın bizi könüllü bir məhkuma çevirəcəyini də bilirik. Həmçinin həyat da qısa və məhduddur. Memarlıq inşa etməklə bağlıdır. Buna görə də tövsiyyə edirəm ki, yaxşı memarlıq təcrübəsi keçsinlər, tikinti yerlərini  ziyarət etməkdən qorxmasınlar.

-Bildiyimiz kimi, siz Azərbaycanda hörmətli bir ailəni təmsil edən Aytən Mirzoyeva ilə evlənmisiniz. Bu nikah həyatınıza, karyeranıza necə təsir edir? Sağlam, möhkəm ailəni necə təsvir edərsiniz? 

– Memarlıq, musiqi və incəsənətə olan heyranlığımı bölüşə bilən gözəl bir azərbaycanlı xanımla evli olduğuma görə özümü həqiqətən də xüsusi imtiyaz sahibi kimi hiss edirəm. Biz ruh əkizləriyik və ayna kimi bir-birimizi əks etdiririk.

“Hazırda həyatım zəngin Azərbaycan mədəniyyəti və möhtəşəm mətbəxi ilə əhatələnib”.

Aytən uzun müddət Nyu-Yorkda olduğu üçün biz xaricdə yaşamaq və öz yolumuzu qurmaq kimi eyni təcrübəni bölüşürük. Bu sizin əhatə dairənizi genişləndirir, öz mədəniyyətiniz və şəxsiyyətinizlə olan bağınızı gücləndirir. Beləliklə, Kənan və Aytən öz ölkələrinin gözəl səfirləridir. Nəticədə mənim bizim ev üzərindəki təsirim studiyamla yekunlaşır. Çinlinin dediyi kimi: “Mühüm suallar kişi tərəfindən müəyyənləşdirilir,  ancaq indiyə kimi heç bir vacib qərar verməyib”. Beləlik mənim xanımım mənim dünyamı idarə edir.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

“Hamının səhvi olur”- “Şuşanın məğlub generalı”nın 27 illik ETİRAFLARI (EKSKLÜZİV)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Şuşa, Şəhidlərimiz gecələr yuxularımda canlanır”

“Dedim ki, ikinci Şuşa mənim taleyimə yazılmayacaq!”

“Əgər mən xəyanət etmişdimsə niyə məni o vaxt həbs etmədin?! Gücün çatmadı?!”

Azərbaycan Respublikasının Şuşa şəhərinin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalından 27 il ötür. 1992-ci il mayın 8-də Ermənistan hərbi birləşmələri tərəfindən işğal edilən, 289 kvadratkilometr ərazisi olan Şuşada həmin dövrdə 25 min nəfərədək əhali yaşayırdı. Şuşanın işğalı nəticəsində 480 günahsız soydaşımız qətlə yetirilib, 600 nəfər yaralanıb, 22 min insan öz yurdundan didərgin düşüb. Əsir götürülmüş 68 soydaşımızın taleyi barədə bu günə qədər məlumat yoxdur. İşğal nəticəsində Şuşadakı bir sıra tarixi-mədəniyyət abidələri düşmən tərəfindən talan edilib. Bu siyahıya Xan və Qaxal mağaraları, Şuşa qalası da daxil olmaqla bütövlükdə 279 dini, tarixi və mədəni abidə daxildir.

General-mayor Elbrus Orucov  HafizTimes.com-un  suallarını cavablandırıb. O, müsahibə zamanı bir çox önəmli məsələlərdən söhbət açıb, Şuşanın işğalı ilə bağlı  27 ildir ki,  gizli qalmış məqamlara aydınlıq gətirib. Qeyd edək ki, E. Orucov  Şuşa-Azərbaycan torpaqlarının erməni hərbi birləşmələri tərəfindən işğalı ilə bağlı ilk dəfədir ki,müsahibə verir.

 

-Bu gün harada, necə bir həyat yaşayırsınız?

-Nəvələrimi çox istəyirəm. Onlarla birlikdə vaxt keçirməyi sevirəm. Ordumuza çox bağlıyam. Təlimləri izləyirəm. Öz təkliflərimi qeyd edirəm. Zabit, generallarla görüşürəm, fikirlərimi onlarla bölüşürəm. Akademiyaya gedirəm, kimsə sual verirsə cavablandırıram.

-Müdafiə Naziri Zakir Həsənovla da görüşürsünüz?

-Tərxis olunduqdan sonra ümumumiyyətlə görüşməmişəm. Amma münasibətimiz həmişə yüksək səviyyədə olub.  Və hələ də münasibətimiz elə qalıb.

-Necə dolanırsınız? Nəvələrinizə necə baxırsınız?

-Allaha şükür olsun bu gün hər kəsin dolanmağa imkanı var. Bir general kimi mənim də pensiyam yüksək səviyyədədir. Öz balalarımı, nəvələrimi dolandırmağa imkanım var.

-“Qarabağ – dağlar bizi haraylayır” adlı bir kitab yazmışam.

-Həmin kitab bütün dünyaya yayılıb. Amerika, Belarusiya, Rusiya, Ukraynadan gözəl mesajlar alıram.  Kitabımı oxuyanlar mənə yazırlar ki, siz bizim gözümüzü açdınız, biz Qarabağla bağlı bu qədər məlumatlı deyildik.

-Maraqlıdır, Elbrus Orucovun özü necə bir ailədə böyüyüb?

-Biz aildə 4 qardaşıq. Atamız bütün həyatı boyu sürücülük edib. Anamız isə  çox gənc – 36 yaşında rəhmətə gedib. Biz yetimliklə böyümüşük. Qoyun otararaq təhsil almışıq. İndi də orta səviyyədə yaşayırıq. Nə villamız, nə də maşınlarımız var.

-Yenə də General rütbəsi daşıyırsınız?

-Ulu Öndərimiz Heydər Əliyev mənə general rütbəsi verib. Hörmətli prezidentimiz İlham Əliyev isə qardaşıma general rütbəsi verib. Digər qardaşım isə şirkətdə Baş Təhlükəsizlik İdarəsinin rəisidir. Orucovlar Azərbaycana elə-belə gəlməyiblər! Orucovlar Azərbaycana xidmətə gəlmişdilər!  Bizə Xalq qiymət verib! Biz demirik ki, Milli Qəhrəmanıq! Biz Xalqın qəhrəmanıyıq.

-1992-93-cü illərdə müdafiə naziri olmuş Rəhim Qazıyevin barənizdə mətbuata verdiyi müsahibələrə niyə illərdir ki, cavab vermirsiniz? Sizi nəyə görə “Şuşaya xəyanət”lə ittiham edirlər?

-Ruslarda belə bir deyim var: “Əgər sən də ona cavab versən, onun səviyyəsinə düşərsən”. Hamı da bilir ki, o, ağzına gələn hər sözü danışır. Mən heç vaxt onun səviyyəsinə düşmərəm. Mənim ad-sanım var. Axı mən elə insan deyiləm. Mən öz sözümü cəbhədə demişəm. Bütün cəbhə bölgələrində Tərtər, Goranboy, Ağdam, Füzulidə şəxsən mənim adım çəkilir. Əgər siz Şuşa, Laçından olan bir nəfərdən soruşsanız  görəsiniz ki, Elbrus Orucova haqqında necə danışırlar!

Gedin mənim haqqımda bir vaxtlar danışmış Arif Paşayevdən soruşun! Hamının yanında məndən üzr istəyib dedi ki, Elbrus müəllim hamının səhvi olur, siz böyük adınıza görə hamını bağışlaya bilərsiniz. Məndən də xahiş etdi. Mən də bağışladım. Mənim haqqımda Arif Paşayevdən, Aqil Əliyev, Fəxrəddin Səfərovdən  soşurun. Mən hara, Rəhim Qazıyev hara!

“Azərbaycanda ilk dəfə general rütbəsini alan mən olmuşam”.

-21 aprel 1994-cü ildə Azərbaycanda ilk dəfə general rütbəsini alan mən olmuşam. Mən cəbhədə komandan olmuşam. Tərtər, Goranboy istiqamətlərində Müdafiə Nazirinin Döyüş Əməliyyatları üzrə müavini olmuşam.

Rəhim Qazıyev heç vaxt mənimlə üz-üzə gələ bilməz. Mən heç vaxt bu barədə müsahibə verməmişdim!

-Azərbaycan Ordusunun hazırkı vəziyyəti ilə bağlı fikirləriniz necədir?

-Hörmətli Ali Baş Komandanımız İlham Əliyev ordumuzun hazırkı vəziyyətini qiymətləndirir. Ali Baş Komandanımızın da dediyi kimi ən yüksək səviyyədə, peşəkar bir ordumuz var!

-Necə oldu ki, siz Azərbaycan ordusunda xidmətə başladınız?

-Mən 1992-ci il 8 yanvar tarixindən Silahlı Qüvvələrimizin könüllü olaraq sırasına qoşulmuşam. Bu gün də fəxr edirəm ki, mən birinci general olmuşam, 38 yaşımda Müdafiə Nazirinin müavini olmuşam.

“Ailədə 4 qardaşıq: iki general, iki polkovnik”. 

-Rəhim Qazıyev kimdir ki, bizə qiymət versin. Bizə Xalqımız qiymət verib.  Hansı azərbaycanlı ailədə dörd doğma qardaş, ikisi general, ikisi də polkovnikdir?! Bizim medal, ordenlərimizi tərəzidə çəksəniz görərsiniz ki, 10-15 kilo çəkisi var.

-Sizi Şuşanın işğalında günahlandırırlar, “Şuşanın məğlub generalı”, “Şuşaya xəyanət etmiş” kimi təqdim edirlər. Siz niyə bu barədə heç vaxt açıqlama vermirsiniz.  Şuşaya xəyanət etmisiniz?

-Şuşada cəmi 7 gün olmuşam. Mayın 1-də getmişəm. Ayın 7-də mübarizə başlayıb. Ayın 9-da da orada olmuşam. Ayın 10-da səhər saatlarında mən Şuşadan çıxmışam. Təkcə Şuşadan söhbət getmir. Ağır günlərdə mən Laçın, Qubadlı, Zəngilan camaatının yanında olmuşam.

-Siz həmin vaxt Şuşadan harasa getmişdiniz və yaxud qaçmışdınız?

-Mən Azərbaycandan qaçıb haradasa gizlənmədim. Mən Xalqıma bağlıyam. Ona görə də orada qalıb sıravi əsgər kimi xidmət etdim. Rəhim Qazıyev bir il müdafiə naziri oldu. Niyə o, Elbrus Orucovu həbs etmədi?! Əgər mən xəyanət etmişdimsə mənə niyə polkovnik rütbəsi verdi?! Nəyə görə Elbrus Orucova Lənkəran, Astara, Neftçalada böyük ordu yaratmaq işi həvalə olundu?! Mən böyük bir ordu yaratdım!

“Əgər mən xəyanət etmişdimsə sən niyə məni o vaxt həbs etmədin?! Gücün çatmadı?!”

 – Mən polkovnik, sən isə Müdafiə naziri idin! 4 qardaşım da mənimlə birlikdə Vətənə xidmət edib. Böyük qardaşım Elxan Orucov Ağdamda 708-in briqada komandiri idi. Elman Orucov da tabor komandiri idi, döyüşürdü. Sən niyə axı o “xəyanətkar” qardaşları həbs etmədin?! Hələ bundan sonra qardaşım Elxan Orucov da Rəhim Qazıyevin nazirlik vaxtında 1-ci korpusun komandirinin müavini oldu.  Elbrus Orucov isə Əməliyyat, Döyüş Planlaşdırma Şöbəsinin rəisi oldu. Daha sonra Əməliyyat Baş İdarəsinin rəis müavini oldum. Bütün bunlar sənin zamanında baş verib Ay Rəhim Qazıyev! Mən heç vaxt onun səviyyəsinə düşmərəm. O, müəllim işləyən zaman Müdafiə Nazirliyinə gəlmişdi…

Müharibə zamanı sən ordu qurmalı idin. Sən siyasətlə məşğul olmalı deyildin. Elbrus Orucov isə Şuşa, Laçının işğalından sonra da bir yerdə durmadı, Ağdam, Tərtərdə briqada komandiri kimi xidmət etdi. 37 yaşımda isə Müdafiə nazirinin Döyüş Əməliyyatları üzrə müavini təyin olundum. Məni bu vəzifəyə rəhmətlik Heydər Əliyev təyin etdi. Mən özüm  gedib o vəzifəni sahiblənmədim ki?!  Mənə rütbə verdilər – polkovnik, general mayor!

-Şuşanın açarı indi kimdədir? Alınmaz qala olan Şuşanı döyüşmədən təhvil verdiniz?

-O vaxtlar da mənə belə bir sual verilmişdi.  Ermənilərin saytında bununla bağlı bütün məlumatlar dərc olunub. Hər kəs girib oxuya bilər. Arkadi Ter-Tatevosyan öz kitabında yazırdı ki, onlar Şuşaya girə bilməyiblər. Həmin kitabın müəllifi komandan olub. Öz kitabında yazır: “Şuşaya ordu yox,  kəşfiyyatçılar daxil olublar və tərk ediblər.  İndi biz sevinək yoxsa ağlayaq. İtkilər çox idi…”

Mən həmişə deyirəm ki, Serj Sarkisyan, Arkadi əgər “milli qəhrəman” idilərsə, Şuşanı işğal ediblərsə,  niyə qəfildən onları vəzifədən uzaqlaşdırdılar. Nəyə görə əgər hələ də o, “komandan” adı daşıyırdısa ordudan uzaqlaşdırıldı?!

Tomas de Vaal öz kitabında Şuşa uğrunda gedən qanlı döyüşlərdən yazıb. Həmin kitabda da erməni Arkadi şəxsən etiraf edir ki, “Xocalı rayonunun Kosalar kəndindəki 26-cı postun uğurunda itkilərlə müşayət olunan qanlı döyüşlər gedib, Elbrus Orucov iki saat da həmin postu saxlasaydı biz heç vaxt ora girə bilməzdik”. Mən 7 gün Şuşada olmuşam. Tomas de Vaal, Arkadi Ter-Tatevosyan öz kitablarında da qeyd edirlər ki, Şuşa uğurundakı döyüşlərdə Elbrus Orucov düşmənə xeyli sayda itkilər verdirib.

-Qeyd etdiyiniz bu qədər döyüş, mübarizədən sonra  bəs niyə  Şuşanın açarı əldən getdi?

-Siz mənə sual verin ki, hansı yolla Şuşanı qaytara bilərik!

-Şuşanı necə qaytara bilərik?

-Biz mütləq Şuşanı qaytaracağıq. Bu yolu mən bilirəm.

-Bu necə bir yoldur? Hərb, yoxsa sülh?

-Ancaq hərb yolu! Heç kim heç vaxt bizim torpaqları bizə bağışlamayacaq! Nə də ki, həmin torpaqları geri qaytarmayacaqlar. Qan ilə alınmış torpaq ömür boyu qaytarılmır. Biz işğal olunmuş bütün torpaqlarımızı – Şuşa, Xankəndini yalnız müharibə yolu ilə, bu yaxınlarda yox, həmin zaman yetişəndə gedib ya şəhid olacağıq, ya da torpaqlarımızı geri qaytaracağıq!

-Bu gün Şuşa uğrunda döyüşlər başlasa siz də  iştirak edərsiniz?

-Hər gün idmanla məşğul oluram. Biz hamımız hazır olmalıyıq. Sabah Elbrus Orucov da qabaqda gedib yol göstərməli olar. Ali Baş Komandanımız bizə əmr verəcək ki, “sıraya durun Ay Generallar! Siz gedib öz torpaqlarımızı işğaldan azad etməlisiniz və gələcək nəsillərimizə təhvil verməlisiniz!”.

Bizim nəvələrimiz döyüşməli deyillər, yalnız orda yaşamalıdırlar. Allah tərəfindən  Qarabağ ancaq döyüşmək, müharibə aparmaq üçün yaranmayıb. Ora yaşamaq üçündür.

-Şuşanın işğalından artıq 27 il ötür. Bu illər ərzində heç düşünürsünüzmü ki, hansı səhv addımı atdım, yanlışlığa yol verdim və Şuşa işğal olundu? Heç peşmanlıq duyursunuzmu?

-Şuşanın dağlarındakı o daşları, qayaları gecə-gündüz yuxumda görürəm. Azərbaycanda ordu səviyyəsində ilk peşəkar döyüşü mən aparmışam. Postlardakı atışmalardan söhbət getmir. Ordu səviyyəsindəki döyüş məhz Şuşada başladı. Şuşada baş tutan ordu səviyyəsindəki döyüşdə atdığım addımlar yuxularımda canlanır. O vaxt 36 yaşım vardı. İndi isə 63 yaşım var. Görün üstündən nə qədər zaman keçib. Yenə də Şuşa mənim yuxularımda canlanır. Qələbələr, verdiyimiz şəhidləri yuxumda görürəm…

-Şuşanın işğalına səbəb olan  hansı addımınıza görə peşmansınız?

Bu sualın cavabı məndə, ürəyimdə qalsın. Hər bir insanın ürəyində belə məqamlar var…

-Hansı səhvə yol vermişdiniz?

-Əgər belə bir səhv olubsa gedin Tərtərdə 42 gün apardığımız mübarizəyə diqqət yetirin. O vaxt hörmətli Ulu Öndərimiz də mənə bu sualı verdi: “Şuşanın müdafiəsi üçün bizdə nə çatmırdı?!”  Cavab verdim ki, “sizin kimi Ali Baş Komandanımız, prezidentimiz yox idi. Ona görə heç nə edə bilmədik”.

Ancaq Tərtər, Goranboy istiqamətində düşməni susdurduq, diz üstə yatırdıq,  atəşkəsi də onların xahişi ilə imzaldıq. Bununla da Ulu Öndərimiz sübut etdi ki, Azərbaycan məğlub olmayıb, biz döyüşməyə, qələbə çalmağa da qadirik!

“Hansı səhvlərdən danışım?! Dünyaya gələn hər bir insanın da səhvi olur. Bizim torpaqlarımız işğal edilib, biz hələ də dözürük…”

-Siz Şuşa uğrunda döyüş gedən zamanı oranı tərk etmişdiniz? Bununla bağlı sizi niyə ittiham edirlər?

-O vaxt da prezidentimiz, Müdafiə nazirimiz vardı. Əgər mən Şuşanı tərk etmişdimsə niyə barəmdə bir tədbir görmədilər?! Onlar gedib özlərini ittiham etsinlər. Həmin şəxslər yemək bişirməkdən başqa nə bilirlər axı məni də ittiham edirlər?! Mən oğullarla döyüşmüşəm.

-Həmin  vaxt hakimiyyətdə təmsil olunanlardan kimsə sizə təzyiq edirdi?

-Mən Azərbaycana gələndə prezidentin səlahiyyətlərini Yaqub Məmmədov icra edirdi. Elçibəy prezident olan vaxtlarda da mən yüksək vəzifələrdə çalışırdım. Bir komandan kimi döyüşürdüm. Elçibəy də, Rəhim Qazıyev də, İsgəndər Həmidov da hər şeyi bilirdilər. Guya onlar bilmirdilər ki, Elbrus Orucov kimdir və hansı fəaliyyətlə məşğul olur?! Heç kim heç vaxt nə mənə, nə də qardaşlarıma təzyiq etməyib!

-Şuşa ilə bağlı sizə kimsə “geri çəkilin” göstərişi verib? Texnikalları geri çəkin əmri və s. ?

-Kim axı mənə nəsə söz deyə bilərdi?! Biz 4 qardaşıq və bir bacımız da var. Hamısı yaxşı bilir ki, Elbrusa söz demək olmur.  Elbrusa heç vaxt heç kim bir söz deməyib. Həmişə öz fikrimlə yaşamışam.

Mənə Ağdamda “Baş kəsən Elbrus” deyirdilər. “Baş kəsən Elbrus”un adı gələndə hamı, rəhmətlik Fred Asif, Allahverdi Bağırov, Elşad əl uzadıb deyirdilər ki, döyüşkən oğlan gəlib. Mənə həmin vaxt “polkovnik”, “general” demirdilər. Bizə “Döyüşə” deyirdilər! Həmin “Döyüşə”ni qazanmaq isə çox çətin idi.

-Bəzən belə bir iddialar da səsləndirilir ki “biz özümüz Şuşanı təhvil vermişik”. Siz bu barədə nə deyə bilərsiniz?

-Yalandır. Heç vaxt inanmayın! Torpağın üstündə çalışan insana “qara millət” deyirlər. Qara millət heç vaxt öz torpağını heç kimə sata bilməz! Əgər qara milləti torpağını satmağa kimsə məcbur etsə yabanı əlinə götürüb, onların qarşısına çıxıb deyərlər ki, torpaqla alver olmaz!

“Siz deyin ki, hökumət, vəzifəyə görə dava edənlərin hamısı Qarabağı unutmuşdu!”.

-Ermənilər də fürsətdən istifadə etdilər. Heç vaxt mən deyə bilmərəm ki, Azərbaycan xalqı öz torpağını satıb. Mən bunu döyüşdə, müharibədə görmüşəm. Mən qadınlar görmüşəm ki, bir əlində  balası, bir əlində isə silah, mübarizə aparır! Siz heç vaxt görməmisiniz ki, ana ayaq yalın dağ yolu ilə övladını qucağında aparır, amma heç vaxt düşmənə təslim olmur. Mən həmin günləri görmüşəm…

Torpağın üstündə yaşayan qara millətdir. Həmin rayonlarda, kəndlərdə xalq yaşayırdı. Onları yada salmaq lazımdır. Tək Şuşadan danışmayın. Şuşa ilə bərabər kəndlər, rayonlar var. Həmin kəndlərin hər birində xalq yaşayırdı. Gedib həmin xalqdan soruşusunlar ki, onları xilas edən kimdir?! Şuşa işğal edilmişdi. Şirvan isə qalmışdı. Biz gedib oranı xilas etdik. Bunu heç kim yada salmır!

-Şuşanı müdafiə etmək üçün texnikanızmı çatmadı ?!

-Nə texnika?! Traktora da, tanka da texnika deyirsiniz! Texnika olsa da onun içində adam olmalıdır. Rəhmətlik Albert 15 dəqiqə də döyüşdü. Albertdən sonra onun yerinə kim oturdu axı?! O tankın içindən Alberti əvəz edən vardı?! Texnika budur. Texnikanın içərsində mütəxəssis olmalıdır. Həmin texnika bir eşşək arabası deyil ki, siz onun üstə oturub sürəsiniz! Albert vurulandan 15 dəqiqə sonra rəhmətə getdi. Onu əvəz edən bir adam tapılmadı…

-Sizi niyə mətbuatda “Şuşanın məğlub general”ı kimi təqdim edirlər?

-Bu sualın cavabını onlardan soruşun. Mən heç vaxt onların səviyyəsinə düşmərəm. Sən əlinə qələm almısan, adını jurnalist qoymusan?! Sən axı kimsən?! Jurnalist  deyiləndə rəhmətlik Salatın Əsgərova, Çingiz Mustafayevi xatırlayıram. Salatın Əsgərovanın ruhuna and içib saatlarla düşmənlə döyüşdük…

“Mən hələ ölməmişəm ki, basdırsınlar da!”

-Mən öz sözümü döyüş meydanında dedim. Və deyəcəyəm də! Mənim ermənilərə hələ sözüm var. Tərtərdə ermənilərin indiki generalları ilə üz-üzə gələndə onları məhv etmişəm.  Bəziləri deyirdi ki, Şuşanı özləri verdi. Niyə axı ermənilər Tərtəri də ala bilmədilər?! Niyə Goranboya girə bilmədilər?! Hələ mən 6 kəndi ermənilərdən geri qaytardım. Şıxanyanı, Qriqoryanı orada məhv etdim. Rusların oradakı taborunu da məhv etdik! Hansı ki, onlar Zəngilana da daxil olmuşdular. Biz belə döyüşümüşük!

“Heydər Əliyev məni yanına çağırdı”

-Heydər Əliyev Bərdəyə gələndə 13 kilometr qabaqda döyüş gedirdi. Bu barədə yazsınlar. İclas gedən zaman ətrafda bombaların səsi dayanmırdı. Heydər Əliyev  iclası kəsmədi, tapşırıqlarını verirdi. Sual verib ki, “bəs Elbrus Orucov haradadır?” Cavab veriblər ki, ön xətdədir. Deyib ki, “döyüş qurtarandan sonra yanıma gəlsin”.

 -Siz Heydər Əliyevin yanına getdinizmi? Sizə nə dedi?

-Bəli, getdim. Dedi ki, artıq Naftalanı, Tapqaraqoyunlunu, ordakı sanatoriyaları, havalimanını vurublar. Soruşdu ki, hazırda orda vəziyyət necədi? Cavab verdim ki, “Cənab prezident mən bir qarış torpağı düşmənə verməyəcəm”.

“Dedim ki, ikinci Şuşa mənim taleyimə yazılmayacaq!”

 -Ulu Öndərimiz isə mənə dedi ki, mən sizə güvənirəm! Bu sözlə mən bir daha sübut etdim ki, ölmək var, amma geri çəkilmək yoxdur! Həmin iclasda çox sayda insanlar iştirak edirdi. Gedin onlardan da soruşun!

 “Şuşanın da azad edilmək vaxtı var. Tezliklə o vaxt gəlib çatacaq”.

-Gənclərə nə demək istərsiniz?

 -Mənim oğlum da gəncdir. Nəvələrim də böyüyürlər.  Oğlum da daxil olmaqla gənclərə demək istəyirəm ki, Vətən, Xalq, Torpaq müqəddəsdir. Torpaq, Vətən, Xalq üçün də hər zaman ölməyə hazır olmalısan! Biz heç vaxt işğal edilmiş torpaqlarımızı unutmayacağıq.

-Əgər Şuşaya bir gün qayıtsaq sizin orda edəcəyiniz ilk iş nə olacaq?!

 -Şuşada bir Uçmıx təpəsi var. 1144 metr hündürlüyü var. Heç vaxt oranı unutmaram. Daşaltının üstündədir. Çox istərdim ki, orda balaca, rahat bir ev tikim, Qarabağı 99 faiz oradan seyr edim. Bütün dağları gəzərəm. Deyərəm ki, mən də öz arzuma çatdım!

“Şuşa, Ağdam xarabalıqları”-İşğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarından REPORTAJI(FOTOLAR) BURADAN oxuya bilərsiniz. 

 Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Trend yazılar