Bizimlə əlaqə

Müsahibə

NASA-da çalışan yeganə azərbaycanlı: “İki milyardlıq teleskopun mühəndisiyəm” – ÖZƏL MÜSAHİBƏ

Yayımlandı

da

Atilla Əsgərov 1987-ci ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. 6 saylı məktəbin məzunudur. Daha sonra İstanbul Texniki Universitetində təhsil alıb. Virciniya Universitetində təhsilini davam etdirib. Corc Meyson universitetində magistr təhsilinə yiyələnib. Hazırda həmin universitetdə doktrantura oxuyur. Atilla Əsgərov artıq bir ilə yaxındır ki, NASA-da (National Aeronautics and Space Administration – Milli Aeronavtika və Kosmos İdarəsi) mühəndis (ASİC Engineer-Application Specific İntegrated Circuit) vəzifəsində çalışır.

Qısamüddətli məzuniyyət üçün Azərbaycana gələn Atilla Əsgərov  Hafiztimes.com  ilə həmsöhbət olub və maraqlı məqamlardan söhbət açıb.– Magistraturanı bitirdikdən sonra bir neçə start-up şirkətində çalışdım. Daha sonra “Deloitte”, “İntelsat” kimi şirkətlərdə çalışdım. NASA-nın vakansiya elanını görəndə rezümemi göndərdim. 3 gün sonra mənə zəng edib müsahibəyə çağırdılar. Çox sevinirdim. NASA-nın Goddard Space Flight Center (GSFC) adlanan kampusunda (Merilend ştatı) müsahibədən keçdim. Hazırda elə orada müqavilə üzrə işləyirəm. Müsahibə zamanı mənə texniki sahə ilə bağlı çoxlu suallar verdilər. İki gündən sonra zəng edib dedilər ki, “Rəsmi olaraq sizə iş təklifi göndərmək istəyirik. Əgər təklifimizlə razılaşsanız, imzalayıb, geri göndərin”.

– İşiniz nədən ibarətdir?

– NASA 2023-cü ildə Kosmosa WFIRST (Wide Field Infrared Survey Telescope) adlı yeni teleskop göndərəcək. Mən bu teleskopun detektor elektronikasının mühəndisiyəm. Mənimlə yanaşı orada xeyli sayda insan çalışır. Bütün günü laboratoriyada oluram.

– Həmin teleskopdan hansı məqsədlə istifadə olunacaq?

– Bu teleskop başqa qalaktikaların kəşf, insanın yaşaya biləcəyi digər planetlərin aşkarlanması məqsədilə yaradılır. Həyatın mənşəyini öyrənmək də bu teleskop vasitəsilə mümkün ola bilər. Əslində teleskoplar bilmədiyimiz şeyləri kəşf etmək üçündür. Elə bil, insan ayağı dəyməyən bir yerə gedirsiniz. Sizin məqsədiniz bu ola biməz ki, məsələn, orada qızıl axtaracaqsınız. Sadəcə, oraları kəşf etmək istəyirsiniz. Qalanları sonrakı mərhələdir. NASA-nın da əsas məqsədi kəşfiyyat xarakterlidir. Ola bilsin ki, bu kəşfiyyatın nəticəsində çox faydalı bilgilər əldə ediləcək. Çox adam deyir ki, bizim Yer planetində günlərimiz sayılıdır, əvvəl-axır bu planetdən köçməli olacağıq. Biz, əlbəttə ki, bunu görə bilməyəcəyik. Bizdən sonrakı 50-ci nəsil bəlkə görə bilər.

– NASA ilə müqavilənizin müddəti nə qədərdir?

– 2023-cü ilə qədər NASA-nın işçisiyəm. İstəsəm, 2023-dən sonra da NASA-da qala bilərəm. Orada çalışdığım heç bir il deyil, amma işimin nəticəsini çox bəyənirlər. Hiss edirəm ki, o layihə qurtarsa, mən başqa bir layihəyə də transfer ola bilərəm. Hətta o layihə bitməmiş daha iki layihə üzərində də işləyə bilərəm. Bunu gələcək göstərəcək. Əsas odur ki, işimin nəticəsindən razıdılar.

– Sizdən başqa NASA-da azərbaycanlı çalışırmı?

– Bildiyim qədərilə, hazırda orada çalışan tək azərbaycanlı mənəm. Bir nəfər də İran azərbaycanlısı çalışır. Buna görə də Azərbaycandan üzərimdə çox böyük diqqət var. Mən də bunu oradakı iş yoldaşlarıma deyirəm. Bu diqqətə görə hər kəsə öz dərin təşəkkürümü bildirirəm.

– Üzərində işlədiyiniz teleskopun dəyəri nə qədərdir?

– Təxminən 2 milyard dollardan çox olacağı gözlənilir.

– NASA-da iş yoldaşlarınız arasında Azərbaycana qarşı münasibət necədir?

– Yaxın dostlarım, iş yoldaşlarım tez-tez Azərbaycan barədə soruşular. Mən də onlara ölkəmiz haqqında məlumat verirəm. Onlar da Azərbaycana gəlib, buraları görmək istəyirlər.

– NASA-da maaş sistemi necədir?

– Azərbaycandakı maaşlarla müqayisədə çox yüksəkdir. Amma Amerika ilə müqayisədə o qədər də çox deyil. NASA dövlət qurumudur. Əgər mənim tək istəyim pul olsa idi, daha çox maaş verən iş tapar və NASA-da qalmazdım. Hazırda da belə imkanlarım var. Amma NASA sözü “CV”-də çox gözəl görünür. Artıq oktyabr ayında orada işləməyimin bir ili tamam olacaq.

– NASA-da rəhbər və işçilər arasında münasibətlər necə tənzimlənir?

– Hər kəs bəlli bir layihə üzərində çalışır. Və hər kəs də öz vəzifə öhdəliyini bilir. Hamının rəhbəri, yəni supervayzeri var. Supervayzerlər öz aralarında iclas keçirirlər və qərar verirlər ki, məsələn, bu gün ADC testi olmalıdır. Daha sonra mənim supervayzerim gəlir və öz qurupunu yığır, bizə qərarları barədə məlumat verir. Qoyulan tapşırığı icra edir və bu haqda report yazıb, supervayzerə göndəririk.

– İşə gecikmə zamanı cəza tədbirləri olurmu?

– Xeyr. İş mühiti çox rahatdır.

– Rəsmi şəxslər gəlib işlərinizlə tanış olurlarmı?

– Bir dəfə İsveç kralı NASA-ya gəlib, işlərimizlə tanış olmuşdu. ABŞ prezideti və vitse prezideti tez-tez gəlirlər.

NASA-da çalışan yeganə azərbaycanlı: “İki milyardlıq teleskopun mühəndisiyəm” – MÜSAHİBƏ

– NASA-nın gələcək layihələri haqqında məlumat verə bilərsinizmi?

– Bəlkə də mənə güləcəksiniz, amma siz bu haqda məndən daha çox bilirsiniz. Bu haqda NASA-nın daxilində çox danışılmır. Hər gün NASA haqqında məqalələr oxuyan insanlar bu barədə məndən daha çox məlumatlıdırlar. Mən sadəcə, mühəndisəm.

– “NASA” deyiləndə bizim gözümüzün önünə baxdığımız filmlər gəlir. Bəs ilk vaxtlar sizdə vəziyyət necə idi?

– Hətta bəzən indi də nəyə görəsə qəmgin olada fikirləşirəm ki, mən Amerikadayam və NASA-da işləyirəm. Özümə belə bir təsəlli verirəm.

– Azərbaycanla bağlı hansı planlarınız var?

– Bura vətəndir. Təbii ki, qayıtmaq istəyərəm. İstəyərəm ki, orada aldığım təhsili, təcrübəni vətənimdə də tətbiq edim…

– Atilla özü necə bir ailədə böyüyüb?

– Atam Ramiz Əsgər Bakı Dövlət Universitetində (BDU) Türkologiya Kafedrasının müdiridir. “Şöhrət” ordenilə təltif olunub. Anam isə 6 nömrəli məktəbdə müəllimə işləyir. Mən də həmin məktəbin məzunuyam. Anam iki dəfə “İlin Müəlliməsi” seçilib. Əməkdar müəllimədir. İki bacım var – Leyla Azərbaycan Dövlət Televiziyasında müxbir, Ayla isə Türkiydə həkim işləyir.

– Sonda gənclərə nə demək istərdiniz?

– Nə oxumaq istədiklərinə öncədən qərar versinlər. Daha çox texniki sahələrə yönəlsinlər. Fizika, kimya, biologiya və s. dəqiq elmləri oxusunlar. İmkanları dəyərləndirsinlər. Azərbaycanda yaxşı təhsil aldıqdan sonra öz üzərlərində işləyərək də böyük mütəxəssislər ola bilərlər. Sadəcə, özlərinə inanmalı və öz üzərlərində çalışmalıdırlar.

Hafiz Əhmədov

Müsahibə

“Çelsi qalib gələcək”– Tofiq Bəhramov: “İngilislər Bakı üçün narahat olmasın” (EKSKLÜZİV )

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Bakı sülh şəhəridir. Burada ingilislər üçün heç bir təhlükə ola bilməz”

“Çelsi”  “Arsenalı”  2-1 məğlub edəcək”. 

Azərbaycanın əfsanəvi futbol hakimi, 1966-cı ildə keçirilən Dünya Çempionatının finalında verdiyi qərarla tarixə düşən Tofiq Bəhramovun oğlu Bəhram Bəhramov və nəvəsi Tofiq Bəhramov HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıblar.

UEFA Avropa Liqasının mayın 29-da Bakı Olimpiya Stadionunda keçiriləcək final oyunu ilə bağlı nə düşünürsünüz?  “Arsenal” yoxsa “Çelsi” qələbə qazanacaq?
– “Çelsi daha yaxşıdır. “Arsenal isə  “Çelsi dən bir az  zəifdir. Amma “Arsenala da pis demək olmaz.  Məncə “Çelsi  “Arsenalı 2-1 məğlub edəcək.

-UEFA Avropa Liqasının Bakıda keçiriləcək final oyunu ərəfəsində Böyük Britaniya Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı Azərbaycana aid səyahət tövsiyələri barədə nə düşünürsünüz? Bakı ingilislər üçün həqiqətən də təhlükəli şəhərdi?

-Bakı gözəl, sakit bir şəhərdir.  Hər şey yaxşı olacaq. Bakıda onlar üçün heç bir təhlükə ola bilməz.  Bakı sülh şəhəridir.  İnsanlarımız da çox mehribandırlar.

-Siz final oyununu necə izləyəcəksiniz?

-Mən bu qarşılaşmanı televizordan izləyəcəm. Çünki səhhətimlə bağlı narahatlıqlarım var. Ayaqlarım xəstədir, yeriyə bilmirəm.  Amma həmin klubların oyunçuları ilə görüşmək istərdim. Onlar mənim atamı tanıyarlar.

-Atanız Tofiq Bəhramov həyatda olsaydı hansı klubu dəstəkləyərdi? İstərdinizmi ki, Final oyunu atanızın adını daşıyan Tofiq Bəhramov adına Stadionda baş tutsun?

-Əlbəttə ki, “Çelsi”ni dəstəkləyərdi. Çünki “Çelsi” “Arsenal”dan daha güclüdür. Əlbəttə ki, çox istərdim! Amma bu oyun Bakı Olimpiya Stadionunda keçiriləcək…

Tofiq Bəhramovun adını daşıyan nəvəsi Tofiq Bəhramov da öz fikirlərini HafizTimes.com-la bölüşüb:

“Bakı həmişə sakit şəhər olub. İngilislər narahat olmasınlar, Bakıda onlar  üçün heç bir təhkükə ola bilməz. Çünki Azərbaycan indiyə qədər bir çox mötəbər oyunlara, müsabiqələrə ev sahibliyi edib:Avropa Oyunlarını, IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarını, Formula 1 üzrə Azərbaycan Qran-Prisi. Bakı dünyanın ən təhlükəsiz şəhərdir. Hamı bunu yaxşı bilir. Yəqin ki, Azərbaycanı istəmiyən adamlar belə məlumatlar yayırlar.  Final oyunu da çox sakit keçəcək”.

“Hər kəs yəqin bilir ki,  1972-ci ildə Avropa Kubokunun tarixində birinci final oyununu da babam Tofiq Bəhramov idarə edib. Baş hakim olub. Mən  bu final qarşılaşmasında “Çelsi”ni dəstəkləyirəm”, – deyə Tofiq Bəhramovun nəvəsi Tofiq Bəhramov qeyd edib.


Xatırladaq ki, T. Bəhramovun 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən 8-ci Dünya Çempionatının finalında İngiltərə komandasının lehinə verdiyi obyektiv qərar “Uembley” stadionuna toplaşmış 98000 tamaşaçının yaddaşına həkk olunub və dünya futbol tarixinə qızıl hərflərlə yazılıb. Bu oyundan sonra Tofiq Bəhramov kraliça II Elizabetin şəxsən təqdim etdiyi “Qızıl ilahə” və “Qızıl fit” mükafatlarına layiq görülüb. Qolun müəllifi Herst Bəhramova da borclu qalmayıb. O, məşhur hakimin oğlu Bəhram Bəhramovu evinə çağıraraq ona üstündə azərbaycanca “Çox sağ ol” yazılmış futbolkanı təqdim edib.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

“O, mənim dünyamı idarə edir”– Azərbaycanlı xanımla evlənən məşhur alman memar (EKSKLÜZİV)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“İçərişəhər Bakının ürəyidir. Bütün əcnəbilər oradakı dar küçələrin gözəlliyini, nəzakətini dərhal hiss edirlər”.

“Azərbaycanlı xanımla evli olduğuma görə özümü həqiqətən də xüsusi imtiyaz sahibi kimi hiss edirəm”.

Thomas Schinko – Məşhur memar, dizayner. “Vasconi” Memarlıq və Dizayn Studiyasının baş memarı. Dünyada ən dəbdəbəli, nəhəng və bahalı binaların memarıdır. Bakıda, Xəzər dənizinin sahilində bir çox heyrətamiz memarlıq nümunələrinin yaradıcısıdır. T. Schinko Azərbaycan tibb elminin görkəmli xadimlərindən olan Bəşir Quliyevin nəvəsi Aytən Mirzoyeva ilə evlidir. Xatırladaq ki, bir neçə il öncə ABŞ prezidenti Donald Tramp şəxsən Aytən Mirzoyevanı öz andiçmə mərasiminə dəvət etmişdi.

Thomas Schinko HafizTimes.com-a eksklüziv müsahibə verib. O, müsahibə zamanı bir çox önəmli məqamlardan söhbət açıb, memarlıqla bağlı fikirlərini bölüşüb. “İçərişəhər”in gözəlliyinə, qədimliyinə heyran olduğunu vurğulayan məşhur memar, Azərbaycan ilə onu bağlayan əlaqələrə də aydınlıq gətirib. T. Schinko Bakının memarlıq xüsusiyyətləri ilə bağlı çox ciddi məqamları da açıqlayıb.

– 1970-ci ildə Almaniyanın cənubunda dünyaya göz açmışam. Texnologiyanın yüksək inkişaf etdiyi bir regionun övladıyam. Zəngin mədəni irsə və müasir incəsənət səhnəsinə malik bir regiondur. Ailəm çoxşaxəli mədəni köklərə malikdir: alman, fransız, İsveçrə və Avstriya. Fransa ilə sərhədin yaxınlığında böyüdüm. Təbii ki, möhtəşəm fransız mədəniyyətini, dilini mənimsədim. Parisdə Memarlıq ixtisası üzrə təhsil aldım. Karlsruhedə Politexnik Universitetinin məzunu oldum. Ecole de Bellevilledə tədqiqatlar apardım.

-Nə üçün memar olmağa qərar verdiniz?  

-Təbii ki, intuisiya ilə! Mən həmişə tikinti, dizayn və tarixi sevmişəm. Memarlıq çox nizam-intizamlı bir sahədir və insan həyatının bütün fəaliyyətlərinə toxunur. Mən də bütün sahələrə maraq göstərdiyim üçün təbii olaraq memarlığı seçdim. Memarlıq da elm, incəsənət, musiqi, mühəndislik, əyləncə və davamlı inkişaf kimi bütün insan fəaliyyəti növlərini ilə məşğul olmaq imkanlarını mənə təqdim etdi.

-Memar olmaq üçün çalışdığınız həmin illəri necə xatırlayırsınız? Yaxşı memar olmaq üçün nə etmək lazımdır?

Memarlıq məktəbimizin multimedia hovuzunda ağır iş və yuxusuz gecələr… Xüsusilə Parisdə təhsil aldığım zaman hər cür informasiyanı özünə soran bir süngər kimi idim. Mən hələ də bizim arxivlərin dərinliklərində araşdırmalar aparıram, gün ərzindəki bütün fəaliyyətimi qeyd edirəm.

-Hazırda hansı layihələr üzərində çalışırsınız?

-Bir çox layihə üzərində işləyirik: Kiyevdə “Metrople Plaza” və “Jelanskaya Towers”, yüksək istifadə imkanlarına malik olan “residenslər”, Parisdən bir saat uzaqlıqda Le Mansdakı məşhur yarış trekinin yaxınlığında bir eko-şəhər layihəsi və Nanjingdə enerjinin israfı ilə bağlı bir layihə… Çox sayda villa, ofis və yaşayış binaları…

-“Vasconi Architectes”in bu günə qədər keçdiyi yol, fəaliyyət sahəsi ilə bağlı bilmək istərik.

  -“Vasconi Architects” bir memarlıq laboratoriyasıdır. Uzun müddətli layihələr, masterplanlar, yaşayış və ofis binaları, sənaye obyektləri, opera və konsert zalları və səhiyyə müəssisələrinə sahibdir. Memarlıq və mühəndisliyə yanaşmamız hər  sahədə işləməyimizə imkan verir. Təbii ki, bu da sübutlarla əks olunur.  Texnologiya və elm mühəndisləri, landşaft memarları, dizaynerlər, eko-mütəxəssislər, sosioloqlar və rəssamlarla bir komanda şəkilində birləşmək bütün növ lahiyələri həyata keçirməyə imkan verir. Bu həmçinin yaxşı layihələrin uğurlu olmasına zəmanət verir. Dizayna yanaşmamız bizim opera və konsert zalları kimi daha çox sənət sahələrinə yönəlməyimizə kömək etdi. Bu gün də biz çalışaraq daha çox öyrənirik. Ən yaxşı nəticələr əldə etməyə çalışırıq! Dizayn, texnologiya və davamlı inkişaf sahəsində mükəmməl təcrübəyə sahib, böyük komandanın bir parçası olan bütün şəxsləri bu sahədə görməyi sevirik. Beləliklə hər bir layihə özündə müəyyən dəyərləri  daşıyacaq. Bu dəyərlər binanın tikinti və dizaynında iştirak edən bütün şəxslərə kömək edəcək. Hər  bina insanın daha yaxşı bir gələcəyi formalaşdırma qabiliyyətini ifadə edir.

-“Vasconi Architects” necə layihələr həyata keçirir? 

– 40 ildir ki, nüfuzlu, böyük miqyaslı şəhər layihələri və nəhəng dizaynlar hazırlayırıq. İnnovativ yaşıl texnologiyalar, ekoloji materiallar, enerjiyə qənaət edən dizaynlar tətbiq edirik. Təbii ki, bütün bunlar da istifadəçilərin tələblərinə cavab verir. Dizayn studiyamız bu təcrübəni lüks ofis binalarında, ən son texnologiyaya sahib otellərdə, yüksək səviyyəli yaşayış və sənaye binalarında, infrastruktur layihələri, tullantıları təmizləyən qurğularda və səhiyyə müəssisələrində tətbiq edir. Zaman keçdikcə biz inqilabi əhəmiyyət daşıyan, yüksək təsirli ekoloji dizaynlar yaratmaq üçün məşhur beynəlxalq mühəndislik şirkətləri ilə güclü əlaqələr qurduq.

Bu dizayn yanaşmamız nəticəsində bir çox beynəlxalq mükafatlara layiq görüldük: “Green Building Merit Award”, “FIABCI Prix d’ Excellence Award” və “Grand Prix d’ Architecture Midi-Pyrenees Award”,  “MIPIM Awards”, “SIMI Awards” və s. Şirkət Səudiyyə Ərəbistanında Riyad Beynəlxaq Konqres və Sərgi Mərkəzini (RICEC) dizayn etdi.(189 min kvadrat metrlik ).Binanın  dalğa formasındakı fərqli üst hissəsi hazırda Riyad şəhərinin ən məşhur dizaynıdır. Honkonqda Tuen Munda şəhərində dünyanın ən büyük palçıq təmizləmə qurğularını inşa emək üçün beynəlxalq  dizayn müsabiqəsinin qalibi olduq. “Vasconi Architects” məşhur “Hotel Melia Paris La Défense”i dizayn etdi. Zərif bina həcm və işıqla xarakterizə edilən şüşə prizamadır.

Bu yaxınlarda TDF Romainvilledə 19-cu əsrdən qalmış bir  qalada yerləşən yeni dizayn edilmiş “Tech-kampusu” nu açdı.  80-ci illərin sonlarında hazırlanmış və mədəni miras hesab edilən Radio və Telekommunikasiya Qülləsi də ora daxildir. Hazırda “Vasconi Architects” Kiyevdə qarışıq dizanlara sahib “Metropole” adlı layihə hazırlayır və ötən il onun innovativ dizaynına görə Londonda “European Property” mükafatına layiq görülüb.

-Daha çox hansı layihənizlə qürur duyursunuz?

– Honkonqda “T Park”, Parisdə “The Hotel Melia La Defense Hotel”… Açıq desəm ki, “Vasconi Architects” komandasının əzmi və fədakarlığı ilə hazırlanan hər bir layihə ilə qürur duyuram. Hər bir layihənin mövcudluğunun öz səbəbi var. Bəzən kiçik layihələr insanların gündəlik həyatına inandığımızdan daha çox təsir göstərir. Memarlıq ölçü və hündürlüklə bağlı deyil. Bu daha çox insanları ruhlandırmaq və onlar arasında əlaqələri daha da gücləndirməklə bağlıdır.

-Müştərilərinizi daha çox hansı şərtlərə əsasən seçirsiniz?

-Müştərilərimiz dizayn, davamlı və etibarlı binalar üçün bizi seçirlər. Onlar dizayn prosesində aktiv şəkildə iştirak edirlər. Və layihənin bir hissəsi olurlar, dəyərli dizayn qrupumuzla bir növ bütünləşirlər. Buna görə də yaxşı nəticələr əldə edə bilirik. Ən yaxşı bir memar öz müştərisi ilə tərəfdaş, ortaq, rəqib və bir dost ola bilmirsə, həmin memar öz dizaynında itib yox olacaq. Ev tikmək təvazökarlığın böyük bir nümunəsidir. Və ən əsası da etibar və sadiqliyə əsaslanır.

-Hansı ölkələrdə çalışmaq daha əlverişli və asandır?

-Hər şey müştərilərimizlə olan münasibətimizə bağlıdır. Və bunu dizayn və tikinti prosesinə cəlb olunmuş bütün qruplarla paylaşmağı bacarmaq lazımdır. Bu ölkələrlə bağlı deyil.

-Memarlığın inkişafını növbəti on ildə necə görürsünüz?

Renzo Piano, Riçard Rogers, Moneo, Vasconi və İ.M. Pei nəslinə heyranam. Əslində tikintiyə onlar kimi bağlı olan yeni nəsil görmürəm. Qorxuram ki, dizayn  memarlığa üstün gələcək, texnologiya da memarlığın yerini tutacaq. Mən hələ də optimistəm. Düşünürəm ki, memarlıq  cəmiyyətimizdə, qloballaşan dünyada, ekoloji problemlərin artdığı bir zamanda yenidən aktiv bir rol oynayacaq.

-Urbanizm layihələri ilə bağlı nə düşünürsünüz? Gələcək şəhərləri necə təsvir edərsiniz?

 İnanıram ki, böyük şəhərlər keçmişin dəyərlərinə geri qayıtmaqla intibah yaşayacaqlar. Bəşəriyyətin sürətli həyat tərzi və ətraf mühitlə harmoniyoda  olan şəhərlər yaradacağına inanıram. Ekoloji, təbii sərvətlərimizə zərər verməyən şəhərin sayı daha da çoxalacaq. Bu gün yer kürəsi məhdud bir qaynaqdır. Buna görə biz təbii parklar və bağlar ilə əhatə olunan və yüksək sıxlığa malik olan şəhərlər barədə düşünməliyik. Bu günün memarlarının ən böyük çətinliyi bəşəriyyətin böyüyən şəhərləşmə meyli ilə ətraf mühiti uzlaşdırmaq olacaq. Şəhərləri daha səmərləri formaya salmaq üçün innovativ yanaşmalara ehtiyacımız yaranacaq. Məsələn: Şəhər təsərrüfatı – əkinçiliyi, geniş tavanlı bağlar, “Sünger şəhər” və “Ağıllı şəhər” və s.

 

-Siz hansı şəhər layihələrini (Urbanizm) həyata keçirmisiniz?

Lüksemburqun Belval şəhərindəki keçmiş polad zavodunda, Berlində Borsig keçmiş fabrikin yenidən qurulması, Honkonqda “T-park” və “Le Mansdakı  Novaxud” eko-şəhər layihələrimiz innovativ ekoloji yanaşma ilə bağlıdır. Çirklənmiş keçmiş sənaye şəhərlərini yeni yaşayış bölgələrinə çeviririk. Yeni şəhər keçmiş, mövcud şəhərin üzərində inşa ediləcək. Beləliklə bizim şəhər mədəniyyətimiz daha da zənginləşəcək.

-Bunları yaratmaq üçün nədən ilham alırsınız?

– Memarlıq komanda şəklində idmandır. Komandanın hər bir oyunçusu “qutudan kənar düşünərək” yenilikləri qəbul etməli və  müştərisinə ən yaxşı formada təqdim etməlidir. Ən yaxşı ilham mənbəyim bizim dizayn işlərimizi müzakirə edən əməkdaşlar, mühəndislərlə bağlıdır. Bəzən intuisiya ən yaxşı ilham mənbəyinə oxşayır. Çünki beynimiz bəzən çox informasiyalara görə yorğun olur. Musiqiyə qulaq asmaq, ifa etmək, sənətə meyl, rəsm çəkmək intuisiyalarımınızı, qavrayışımızı daha da gücləndirə bilər. İncəsənət, elm və texnologiya dünyası ilə hər hansı bir qarşılıqlı əlaqə, məni uzun və yorucu memarlıq yoluma davam etməyə təşviq edir.

-Bakının memarlıq – dizaynı barədə nə düşünürsünüz? Azərbaycanda hansı binaları bəyənirsiniz? Bakı, Azərbaycanla bağlı fikirlərinizi bilmək istərik.

– Yuxarıda qeyd etdiyim səbəblərə görə öz istehkamlarını qoruyub saxlayan şəhərlərə heyranam. “İçərişəhər” Bakının ürəyidir. Bütün əcnəbilər hakim küləklərdən müdafiə olunan, mikro iqlimin hökm sürdüyü kiçik evlərin, dar küçələrin gözəlliyini, nəzakətini dərhal hiss edirlər. Bakıya memarlıq dünyasında gözəl tarixi olan böyük bir şəhər  kimi heyranam. Onun zərif memarlıq inciləri İran, Avropa və Qafqaz təsirlərini özündə birləşdirir.

Bakı regionun ən gözəl və nüfuzlu metropol şəhərlərindən biridir. Azərbaycan caz musiqisinin böyük bir pərəstişkarı kimi qeyd etməliyəm ki, keçmişin və bu günün bəzi dizaynları incə xəttlər və titrəyişlər axını ilə bir az sürətləndirilib.Bu da Azərbaycanla bağlıdır. Zaha Hadid imzası daşıyan həmin bina da bu zərif axının bir hissədir və bu şəhərin memarlığa, dizayna necə böyük önəm verdiyini göstərir. Bakı inkişaf edən və insanlara hörmət edən bir şəhərdir.

-Siz bir memar kimi Bakıda nələri dəyişmək istərdiniz?  

– Biz elə bir intensiv şəhərlər yaratmalıyıq ki, insanlar həm oradakı sıxlıqdan, həm də əsl təbiətdən zövq alsınlar. Bakı Xəzər Dənizinin sahilində yerləşən bir şəhərdir. Bu isə müxtəlif gözəllikləri ortaya çıxarmaq, həmçinin də davamlı böyümək üçün əlavə fürsətlər təqdim edir. Bakı özünün daxilindəki gözəlliyi, gizliliyi, mədəniyyət və ənənələri üzə çıxarmalıdır. Hər bir şəhər oradakı cəmiyyətlərin ifadəsidir. Səmərqənd, İsfahan, Paris, Nyu-York kimi… Güclü şəhərlər güclü bir kimliyə sahibdir. Qlobal dünyada başqalarını təqlid etməyə çalışmamalıyıq. Fərqimizi, ənənələrimizi qürurla təqdim etməliyik. Beləliklə, Bakı da Avropa, Qafqaz və İran (Fars) arasında öz yerini, kimliyini tapacaq.

-Tarixi abidələr sizin üçün nə məna ifadə edir? Qədim abidələrin qoruması ilə bağlı hansı işlər görülməlidir?  

– Vaxtımın çox hissəsini tarixi binalar və onların bərpasını öyrənməyə həsr etmişəm. Həmin tarixi binaların qorunmasında iştirak edən bütün həmkarlarıma dərin hörmət bəsləyirəm. Köhnəlik və yeniliyin bir yerdə tutulmasını, yolların, ictimai yerlərin, parkların gələcək nəsillər üçün qorumasını vacib hesab edirəm. Bu növ şəhərlər sonsuzadək valığını qorub saxlayar və hər nəsil onun nə məna ifadə etdiyini müəyyən edə bilər.

Mən  İ.M. Pei-nin Louvre yenilənməsinin gözəlliyini sevirəm. Bu şəhərə ikinci həyat bəxş edir.  Piramida bu gün Parisin simvolik abidələrindən biridir. Tarixi abidə ilə müasir metropol şəhərin ifrastrukturları arasındakı bu səmərli əlaqəni çox bəyənirəm.  Antik şəhər həmişə mübadilə, ticarət, tədris, toplaşma, yaşamaq üçün bir yer idi.  Tarixi şəhərlərimizi  qorumalıyıq. Şəhərlər nəfəs almalı, yaşamalıdırlar. Hər bir nəsil öz şəhərində keçmişini silmədən yaşamaq və ifadə etmək hüququna malik olmalıdır. Mən köhnə binaların yenidən  istifadəyə verilməsini düşünürəm. Çünki bu həmin binaların gələcək əsrlərdə də varlıqlarını qorumaları üçün bu ən yaxşı üsuldur. Təəssüf ki, hazırda Parisdə Notr – Dam-ın yenidən qurulması ilə bağlı müzakirələr gedir. Hesab edirəm ki, UNESCO-nun Bakıdakı növbəti  qurultayında bu abidənin yenidən qurulması ilə bağlı müzakirələrin şahidi olacağıq. Qlobal irsi hər kəs qorumalı, sahib çıxmalıdır.

Sizin uğur sirriniz nədir?

– Müvəffəqiyyət nisbi və dəyişkəndir. Həmçinin işimizin yeganə aparıcı elementi olmamalıdır. Bizim peşə dəyərlərə əsaslanan bir çox başqa peşələr kimidir. Layihələri həyata keçirməklə yanaşı bu dəyərləri də qoruyub saxlamağı bacarmaq deməkdir. Bir müştəriyə və yaxud layihəyə “xeyr” demək  memarlar üçün bəzən ən böyük çətinlikdir.

Mən güclü dəyərləri olan və təmiz vizyona malik bir studiyada böyüdüm. Mənim ən böyük müvəffəqiyyətim gündəlik həyatımızı yaxşılaşdırmaq, planetimizdə yaxşı bir yer hazırlamaq, bunun kimi insani dəyərlərimizi  mümkün qədər geniş yaymaqla bağlıdır. Beləliklə bütün bunlar bəşəri dəyərləri əks etdirən memarlıq fürsətlərini ortaya çıxaracaq.

-Bir tələbəni yaxşı memar kimi yetişdirmək üçün nə etmək lazımdır? Gənclərə uğur qazanmaları ilə bağlı hansı məsləhəti verərsiniz?

– Memarlıq sürət yarış, marafon deyil. Strategiya və dözümlülükdür. Memarlıq  sizi öz ambisiyalarınıza məhkum edə bilər. Biz gənc memarları risk almağa, dərhal hərəkətə keçməyə təşviq edirik, ruhlandırırıq. Bəzən özlərini gərgin hiss edirlər, tərk edirlər. Memarlıq bir ehtirasdır.  Sonsuz sayda dizaynlar hazırlarkən bu ehtirasın bizi könüllü bir məhkuma çevirəcəyini də bilirik. Həmçinin həyat da qısa və məhduddur. Memarlıq inşa etməklə bağlıdır. Buna görə də tövsiyyə edirəm ki, yaxşı memarlıq təcrübəsi keçsinlər, tikinti yerlərini  ziyarət etməkdən qorxmasınlar.

-Bildiyimiz kimi, siz Azərbaycanda hörmətli bir ailəni təmsil edən Aytən Mirzoyeva ilə evlənmisiniz. Bu nikah həyatınıza, karyeranıza necə təsir edir? Sağlam, möhkəm ailəni necə təsvir edərsiniz? 

– Memarlıq, musiqi və incəsənətə olan heyranlığımı bölüşə bilən gözəl bir azərbaycanlı xanımla evli olduğuma görə özümü həqiqətən də xüsusi imtiyaz sahibi kimi hiss edirəm. Biz ruh əkizləriyik və ayna kimi bir-birimizi əks etdiririk.

“Hazırda həyatım zəngin Azərbaycan mədəniyyəti və möhtəşəm mətbəxi ilə əhatələnib”.

Aytən uzun müddət Nyu-Yorkda olduğu üçün biz xaricdə yaşamaq və öz yolumuzu qurmaq kimi eyni təcrübəni bölüşürük. Bu sizin əhatə dairənizi genişləndirir, öz mədəniyyətiniz və şəxsiyyətinizlə olan bağınızı gücləndirir. Beləliklə, Kənan və Aytən öz ölkələrinin gözəl səfirləridir. Nəticədə mənim bizim ev üzərindəki təsirim studiyamla yekunlaşır. Çinlinin dediyi kimi: “Mühüm suallar kişi tərəfindən müəyyənləşdirilir,  ancaq indiyə kimi heç bir vacib qərar verməyib”. Beləlik mənim xanımım mənim dünyamı idarə edir.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

“Hamının səhvi olur”- “Şuşanın məğlub generalı”nın 27 illik ETİRAFLARI (EKSKLÜZİV)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Şuşa, Şəhidlərimiz gecələr yuxularımda canlanır”

“Dedim ki, ikinci Şuşa mənim taleyimə yazılmayacaq!”

“Əgər mən xəyanət etmişdimsə niyə məni o vaxt həbs etmədin?! Gücün çatmadı?!”

Azərbaycan Respublikasının Şuşa şəhərinin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalından 27 il ötür. 1992-ci il mayın 8-də Ermənistan hərbi birləşmələri tərəfindən işğal edilən, 289 kvadratkilometr ərazisi olan Şuşada həmin dövrdə 25 min nəfərədək əhali yaşayırdı. Şuşanın işğalı nəticəsində 480 günahsız soydaşımız qətlə yetirilib, 600 nəfər yaralanıb, 22 min insan öz yurdundan didərgin düşüb. Əsir götürülmüş 68 soydaşımızın taleyi barədə bu günə qədər məlumat yoxdur. İşğal nəticəsində Şuşadakı bir sıra tarixi-mədəniyyət abidələri düşmən tərəfindən talan edilib. Bu siyahıya Xan və Qaxal mağaraları, Şuşa qalası da daxil olmaqla bütövlükdə 279 dini, tarixi və mədəni abidə daxildir.

General-mayor Elbrus Orucov  HafizTimes.com-un  suallarını cavablandırıb. O, müsahibə zamanı bir çox önəmli məsələlərdən söhbət açıb, Şuşanın işğalı ilə bağlı  27 ildir ki,  gizli qalmış məqamlara aydınlıq gətirib. Qeyd edək ki, E. Orucov  Şuşa-Azərbaycan torpaqlarının erməni hərbi birləşmələri tərəfindən işğalı ilə bağlı ilk dəfədir ki,müsahibə verir.

 

-Bu gün harada, necə bir həyat yaşayırsınız?

-Nəvələrimi çox istəyirəm. Onlarla birlikdə vaxt keçirməyi sevirəm. Ordumuza çox bağlıyam. Təlimləri izləyirəm. Öz təkliflərimi qeyd edirəm. Zabit, generallarla görüşürəm, fikirlərimi onlarla bölüşürəm. Akademiyaya gedirəm, kimsə sual verirsə cavablandırıram.

-Müdafiə Naziri Zakir Həsənovla da görüşürsünüz?

-Tərxis olunduqdan sonra ümumumiyyətlə görüşməmişəm. Amma münasibətimiz həmişə yüksək səviyyədə olub.  Və hələ də münasibətimiz elə qalıb.

-Necə dolanırsınız? Nəvələrinizə necə baxırsınız?

-Allaha şükür olsun bu gün hər kəsin dolanmağa imkanı var. Bir general kimi mənim də pensiyam yüksək səviyyədədir. Öz balalarımı, nəvələrimi dolandırmağa imkanım var.

-“Qarabağ – dağlar bizi haraylayır” adlı bir kitab yazmışam.

-Həmin kitab bütün dünyaya yayılıb. Amerika, Belarusiya, Rusiya, Ukraynadan gözəl mesajlar alıram.  Kitabımı oxuyanlar mənə yazırlar ki, siz bizim gözümüzü açdınız, biz Qarabağla bağlı bu qədər məlumatlı deyildik.

-Maraqlıdır, Elbrus Orucovun özü necə bir ailədə böyüyüb?

-Biz aildə 4 qardaşıq. Atamız bütün həyatı boyu sürücülük edib. Anamız isə  çox gənc – 36 yaşında rəhmətə gedib. Biz yetimliklə böyümüşük. Qoyun otararaq təhsil almışıq. İndi də orta səviyyədə yaşayırıq. Nə villamız, nə də maşınlarımız var.

-Yenə də General rütbəsi daşıyırsınız?

-Ulu Öndərimiz Heydər Əliyev mənə general rütbəsi verib. Hörmətli prezidentimiz İlham Əliyev isə qardaşıma general rütbəsi verib. Digər qardaşım isə şirkətdə Baş Təhlükəsizlik İdarəsinin rəisidir. Orucovlar Azərbaycana elə-belə gəlməyiblər! Orucovlar Azərbaycana xidmətə gəlmişdilər!  Bizə Xalq qiymət verib! Biz demirik ki, Milli Qəhrəmanıq! Biz Xalqın qəhrəmanıyıq.

-1992-93-cü illərdə müdafiə naziri olmuş Rəhim Qazıyevin barənizdə mətbuata verdiyi müsahibələrə niyə illərdir ki, cavab vermirsiniz? Sizi nəyə görə “Şuşaya xəyanət”lə ittiham edirlər?

-Ruslarda belə bir deyim var: “Əgər sən də ona cavab versən, onun səviyyəsinə düşərsən”. Hamı da bilir ki, o, ağzına gələn hər sözü danışır. Mən heç vaxt onun səviyyəsinə düşmərəm. Mənim ad-sanım var. Axı mən elə insan deyiləm. Mən öz sözümü cəbhədə demişəm. Bütün cəbhə bölgələrində Tərtər, Goranboy, Ağdam, Füzulidə şəxsən mənim adım çəkilir. Əgər siz Şuşa, Laçından olan bir nəfərdən soruşsanız  görəsiniz ki, Elbrus Orucova haqqında necə danışırlar!

Gedin mənim haqqımda bir vaxtlar danışmış Arif Paşayevdən soruşun! Hamının yanında məndən üzr istəyib dedi ki, Elbrus müəllim hamının səhvi olur, siz böyük adınıza görə hamını bağışlaya bilərsiniz. Məndən də xahiş etdi. Mən də bağışladım. Mənim haqqımda Arif Paşayevdən, Aqil Əliyev, Fəxrəddin Səfərovdən  soşurun. Mən hara, Rəhim Qazıyev hara!

“Azərbaycanda ilk dəfə general rütbəsini alan mən olmuşam”.

-21 aprel 1994-cü ildə Azərbaycanda ilk dəfə general rütbəsini alan mən olmuşam. Mən cəbhədə komandan olmuşam. Tərtər, Goranboy istiqamətlərində Müdafiə Nazirinin Döyüş Əməliyyatları üzrə müavini olmuşam.

Rəhim Qazıyev heç vaxt mənimlə üz-üzə gələ bilməz. Mən heç vaxt bu barədə müsahibə verməmişdim!

-Azərbaycan Ordusunun hazırkı vəziyyəti ilə bağlı fikirləriniz necədir?

-Hörmətli Ali Baş Komandanımız İlham Əliyev ordumuzun hazırkı vəziyyətini qiymətləndirir. Ali Baş Komandanımızın da dediyi kimi ən yüksək səviyyədə, peşəkar bir ordumuz var!

-Necə oldu ki, siz Azərbaycan ordusunda xidmətə başladınız?

-Mən 1992-ci il 8 yanvar tarixindən Silahlı Qüvvələrimizin könüllü olaraq sırasına qoşulmuşam. Bu gün də fəxr edirəm ki, mən birinci general olmuşam, 38 yaşımda Müdafiə Nazirinin müavini olmuşam.

“Ailədə 4 qardaşıq: iki general, iki polkovnik”. 

-Rəhim Qazıyev kimdir ki, bizə qiymət versin. Bizə Xalqımız qiymət verib.  Hansı azərbaycanlı ailədə dörd doğma qardaş, ikisi general, ikisi də polkovnikdir?! Bizim medal, ordenlərimizi tərəzidə çəksəniz görərsiniz ki, 10-15 kilo çəkisi var.

-Sizi Şuşanın işğalında günahlandırırlar, “Şuşanın məğlub generalı”, “Şuşaya xəyanət etmiş” kimi təqdim edirlər. Siz niyə bu barədə heç vaxt açıqlama vermirsiniz.  Şuşaya xəyanət etmisiniz?

-Şuşada cəmi 7 gün olmuşam. Mayın 1-də getmişəm. Ayın 7-də mübarizə başlayıb. Ayın 9-da da orada olmuşam. Ayın 10-da səhər saatlarında mən Şuşadan çıxmışam. Təkcə Şuşadan söhbət getmir. Ağır günlərdə mən Laçın, Qubadlı, Zəngilan camaatının yanında olmuşam.

-Siz həmin vaxt Şuşadan harasa getmişdiniz və yaxud qaçmışdınız?

-Mən Azərbaycandan qaçıb haradasa gizlənmədim. Mən Xalqıma bağlıyam. Ona görə də orada qalıb sıravi əsgər kimi xidmət etdim. Rəhim Qazıyev bir il müdafiə naziri oldu. Niyə o, Elbrus Orucovu həbs etmədi?! Əgər mən xəyanət etmişdimsə mənə niyə polkovnik rütbəsi verdi?! Nəyə görə Elbrus Orucova Lənkəran, Astara, Neftçalada böyük ordu yaratmaq işi həvalə olundu?! Mən böyük bir ordu yaratdım!

“Əgər mən xəyanət etmişdimsə sən niyə məni o vaxt həbs etmədin?! Gücün çatmadı?!”

 – Mən polkovnik, sən isə Müdafiə naziri idin! 4 qardaşım da mənimlə birlikdə Vətənə xidmət edib. Böyük qardaşım Elxan Orucov Ağdamda 708-in briqada komandiri idi. Elman Orucov da tabor komandiri idi, döyüşürdü. Sən niyə axı o “xəyanətkar” qardaşları həbs etmədin?! Hələ bundan sonra qardaşım Elxan Orucov da Rəhim Qazıyevin nazirlik vaxtında 1-ci korpusun komandirinin müavini oldu.  Elbrus Orucov isə Əməliyyat, Döyüş Planlaşdırma Şöbəsinin rəisi oldu. Daha sonra Əməliyyat Baş İdarəsinin rəis müavini oldum. Bütün bunlar sənin zamanında baş verib Ay Rəhim Qazıyev! Mən heç vaxt onun səviyyəsinə düşmərəm. O, müəllim işləyən zaman Müdafiə Nazirliyinə gəlmişdi…

Müharibə zamanı sən ordu qurmalı idin. Sən siyasətlə məşğul olmalı deyildin. Elbrus Orucov isə Şuşa, Laçının işğalından sonra da bir yerdə durmadı, Ağdam, Tərtərdə briqada komandiri kimi xidmət etdi. 37 yaşımda isə Müdafiə nazirinin Döyüş Əməliyyatları üzrə müavini təyin olundum. Məni bu vəzifəyə rəhmətlik Heydər Əliyev təyin etdi. Mən özüm  gedib o vəzifəni sahiblənmədim ki?!  Mənə rütbə verdilər – polkovnik, general mayor!

-Şuşanın açarı indi kimdədir? Alınmaz qala olan Şuşanı döyüşmədən təhvil verdiniz?

-O vaxtlar da mənə belə bir sual verilmişdi.  Ermənilərin saytında bununla bağlı bütün məlumatlar dərc olunub. Hər kəs girib oxuya bilər. Arkadi Ter-Tatevosyan öz kitabında yazırdı ki, onlar Şuşaya girə bilməyiblər. Həmin kitabın müəllifi komandan olub. Öz kitabında yazır: “Şuşaya ordu yox,  kəşfiyyatçılar daxil olublar və tərk ediblər.  İndi biz sevinək yoxsa ağlayaq. İtkilər çox idi…”

Mən həmişə deyirəm ki, Serj Sarkisyan, Arkadi əgər “milli qəhrəman” idilərsə, Şuşanı işğal ediblərsə,  niyə qəfildən onları vəzifədən uzaqlaşdırdılar. Nəyə görə əgər hələ də o, “komandan” adı daşıyırdısa ordudan uzaqlaşdırıldı?!

Tomas de Vaal öz kitabında Şuşa uğrunda gedən qanlı döyüşlərdən yazıb. Həmin kitabda da erməni Arkadi şəxsən etiraf edir ki, “Xocalı rayonunun Kosalar kəndindəki 26-cı postun uğurunda itkilərlə müşayət olunan qanlı döyüşlər gedib, Elbrus Orucov iki saat da həmin postu saxlasaydı biz heç vaxt ora girə bilməzdik”. Mən 7 gün Şuşada olmuşam. Tomas de Vaal, Arkadi Ter-Tatevosyan öz kitablarında da qeyd edirlər ki, Şuşa uğurundakı döyüşlərdə Elbrus Orucov düşmənə xeyli sayda itkilər verdirib.

-Qeyd etdiyiniz bu qədər döyüş, mübarizədən sonra  bəs niyə  Şuşanın açarı əldən getdi?

-Siz mənə sual verin ki, hansı yolla Şuşanı qaytara bilərik!

-Şuşanı necə qaytara bilərik?

-Biz mütləq Şuşanı qaytaracağıq. Bu yolu mən bilirəm.

-Bu necə bir yoldur? Hərb, yoxsa sülh?

-Ancaq hərb yolu! Heç kim heç vaxt bizim torpaqları bizə bağışlamayacaq! Nə də ki, həmin torpaqları geri qaytarmayacaqlar. Qan ilə alınmış torpaq ömür boyu qaytarılmır. Biz işğal olunmuş bütün torpaqlarımızı – Şuşa, Xankəndini yalnız müharibə yolu ilə, bu yaxınlarda yox, həmin zaman yetişəndə gedib ya şəhid olacağıq, ya da torpaqlarımızı geri qaytaracağıq!

-Bu gün Şuşa uğrunda döyüşlər başlasa siz də  iştirak edərsiniz?

-Hər gün idmanla məşğul oluram. Biz hamımız hazır olmalıyıq. Sabah Elbrus Orucov da qabaqda gedib yol göstərməli olar. Ali Baş Komandanımız bizə əmr verəcək ki, “sıraya durun Ay Generallar! Siz gedib öz torpaqlarımızı işğaldan azad etməlisiniz və gələcək nəsillərimizə təhvil verməlisiniz!”.

Bizim nəvələrimiz döyüşməli deyillər, yalnız orda yaşamalıdırlar. Allah tərəfindən  Qarabağ ancaq döyüşmək, müharibə aparmaq üçün yaranmayıb. Ora yaşamaq üçündür.

-Şuşanın işğalından artıq 27 il ötür. Bu illər ərzində heç düşünürsünüzmü ki, hansı səhv addımı atdım, yanlışlığa yol verdim və Şuşa işğal olundu? Heç peşmanlıq duyursunuzmu?

-Şuşanın dağlarındakı o daşları, qayaları gecə-gündüz yuxumda görürəm. Azərbaycanda ordu səviyyəsində ilk peşəkar döyüşü mən aparmışam. Postlardakı atışmalardan söhbət getmir. Ordu səviyyəsindəki döyüş məhz Şuşada başladı. Şuşada baş tutan ordu səviyyəsindəki döyüşdə atdığım addımlar yuxularımda canlanır. O vaxt 36 yaşım vardı. İndi isə 63 yaşım var. Görün üstündən nə qədər zaman keçib. Yenə də Şuşa mənim yuxularımda canlanır. Qələbələr, verdiyimiz şəhidləri yuxumda görürəm…

-Şuşanın işğalına səbəb olan  hansı addımınıza görə peşmansınız?

Bu sualın cavabı məndə, ürəyimdə qalsın. Hər bir insanın ürəyində belə məqamlar var…

-Hansı səhvə yol vermişdiniz?

-Əgər belə bir səhv olubsa gedin Tərtərdə 42 gün apardığımız mübarizəyə diqqət yetirin. O vaxt hörmətli Ulu Öndərimiz də mənə bu sualı verdi: “Şuşanın müdafiəsi üçün bizdə nə çatmırdı?!”  Cavab verdim ki, “sizin kimi Ali Baş Komandanımız, prezidentimiz yox idi. Ona görə heç nə edə bilmədik”.

Ancaq Tərtər, Goranboy istiqamətində düşməni susdurduq, diz üstə yatırdıq,  atəşkəsi də onların xahişi ilə imzaldıq. Bununla da Ulu Öndərimiz sübut etdi ki, Azərbaycan məğlub olmayıb, biz döyüşməyə, qələbə çalmağa da qadirik!

“Hansı səhvlərdən danışım?! Dünyaya gələn hər bir insanın da səhvi olur. Bizim torpaqlarımız işğal edilib, biz hələ də dözürük…”

-Siz Şuşa uğrunda döyüş gedən zamanı oranı tərk etmişdiniz? Bununla bağlı sizi niyə ittiham edirlər?

-O vaxt da prezidentimiz, Müdafiə nazirimiz vardı. Əgər mən Şuşanı tərk etmişdimsə niyə barəmdə bir tədbir görmədilər?! Onlar gedib özlərini ittiham etsinlər. Həmin şəxslər yemək bişirməkdən başqa nə bilirlər axı məni də ittiham edirlər?! Mən oğullarla döyüşmüşəm.

-Həmin  vaxt hakimiyyətdə təmsil olunanlardan kimsə sizə təzyiq edirdi?

-Mən Azərbaycana gələndə prezidentin səlahiyyətlərini Yaqub Məmmədov icra edirdi. Elçibəy prezident olan vaxtlarda da mən yüksək vəzifələrdə çalışırdım. Bir komandan kimi döyüşürdüm. Elçibəy də, Rəhim Qazıyev də, İsgəndər Həmidov da hər şeyi bilirdilər. Guya onlar bilmirdilər ki, Elbrus Orucov kimdir və hansı fəaliyyətlə məşğul olur?! Heç kim heç vaxt nə mənə, nə də qardaşlarıma təzyiq etməyib!

-Şuşa ilə bağlı sizə kimsə “geri çəkilin” göstərişi verib? Texnikalları geri çəkin əmri və s. ?

-Kim axı mənə nəsə söz deyə bilərdi?! Biz 4 qardaşıq və bir bacımız da var. Hamısı yaxşı bilir ki, Elbrusa söz demək olmur.  Elbrusa heç vaxt heç kim bir söz deməyib. Həmişə öz fikrimlə yaşamışam.

Mənə Ağdamda “Baş kəsən Elbrus” deyirdilər. “Baş kəsən Elbrus”un adı gələndə hamı, rəhmətlik Fred Asif, Allahverdi Bağırov, Elşad əl uzadıb deyirdilər ki, döyüşkən oğlan gəlib. Mənə həmin vaxt “polkovnik”, “general” demirdilər. Bizə “Döyüşə” deyirdilər! Həmin “Döyüşə”ni qazanmaq isə çox çətin idi.

-Bəzən belə bir iddialar da səsləndirilir ki “biz özümüz Şuşanı təhvil vermişik”. Siz bu barədə nə deyə bilərsiniz?

-Yalandır. Heç vaxt inanmayın! Torpağın üstündə çalışan insana “qara millət” deyirlər. Qara millət heç vaxt öz torpağını heç kimə sata bilməz! Əgər qara milləti torpağını satmağa kimsə məcbur etsə yabanı əlinə götürüb, onların qarşısına çıxıb deyərlər ki, torpaqla alver olmaz!

“Siz deyin ki, hökumət, vəzifəyə görə dava edənlərin hamısı Qarabağı unutmuşdu!”.

-Ermənilər də fürsətdən istifadə etdilər. Heç vaxt mən deyə bilmərəm ki, Azərbaycan xalqı öz torpağını satıb. Mən bunu döyüşdə, müharibədə görmüşəm. Mən qadınlar görmüşəm ki, bir əlində  balası, bir əlində isə silah, mübarizə aparır! Siz heç vaxt görməmisiniz ki, ana ayaq yalın dağ yolu ilə övladını qucağında aparır, amma heç vaxt düşmənə təslim olmur. Mən həmin günləri görmüşəm…

Torpağın üstündə yaşayan qara millətdir. Həmin rayonlarda, kəndlərdə xalq yaşayırdı. Onları yada salmaq lazımdır. Tək Şuşadan danışmayın. Şuşa ilə bərabər kəndlər, rayonlar var. Həmin kəndlərin hər birində xalq yaşayırdı. Gedib həmin xalqdan soruşusunlar ki, onları xilas edən kimdir?! Şuşa işğal edilmişdi. Şirvan isə qalmışdı. Biz gedib oranı xilas etdik. Bunu heç kim yada salmır!

-Şuşanı müdafiə etmək üçün texnikanızmı çatmadı ?!

-Nə texnika?! Traktora da, tanka da texnika deyirsiniz! Texnika olsa da onun içində adam olmalıdır. Rəhmətlik Albert 15 dəqiqə də döyüşdü. Albertdən sonra onun yerinə kim oturdu axı?! O tankın içindən Alberti əvəz edən vardı?! Texnika budur. Texnikanın içərsində mütəxəssis olmalıdır. Həmin texnika bir eşşək arabası deyil ki, siz onun üstə oturub sürəsiniz! Albert vurulandan 15 dəqiqə sonra rəhmətə getdi. Onu əvəz edən bir adam tapılmadı…

-Sizi niyə mətbuatda “Şuşanın məğlub general”ı kimi təqdim edirlər?

-Bu sualın cavabını onlardan soruşun. Mən heç vaxt onların səviyyəsinə düşmərəm. Sən əlinə qələm almısan, adını jurnalist qoymusan?! Sən axı kimsən?! Jurnalist  deyiləndə rəhmətlik Salatın Əsgərova, Çingiz Mustafayevi xatırlayıram. Salatın Əsgərovanın ruhuna and içib saatlarla düşmənlə döyüşdük…

“Mən hələ ölməmişəm ki, basdırsınlar da!”

-Mən öz sözümü döyüş meydanında dedim. Və deyəcəyəm də! Mənim ermənilərə hələ sözüm var. Tərtərdə ermənilərin indiki generalları ilə üz-üzə gələndə onları məhv etmişəm.  Bəziləri deyirdi ki, Şuşanı özləri verdi. Niyə axı ermənilər Tərtəri də ala bilmədilər?! Niyə Goranboya girə bilmədilər?! Hələ mən 6 kəndi ermənilərdən geri qaytardım. Şıxanyanı, Qriqoryanı orada məhv etdim. Rusların oradakı taborunu da məhv etdik! Hansı ki, onlar Zəngilana da daxil olmuşdular. Biz belə döyüşümüşük!

“Heydər Əliyev məni yanına çağırdı”

-Heydər Əliyev Bərdəyə gələndə 13 kilometr qabaqda döyüş gedirdi. Bu barədə yazsınlar. İclas gedən zaman ətrafda bombaların səsi dayanmırdı. Heydər Əliyev  iclası kəsmədi, tapşırıqlarını verirdi. Sual verib ki, “bəs Elbrus Orucov haradadır?” Cavab veriblər ki, ön xətdədir. Deyib ki, “döyüş qurtarandan sonra yanıma gəlsin”.

 -Siz Heydər Əliyevin yanına getdinizmi? Sizə nə dedi?

-Bəli, getdim. Dedi ki, artıq Naftalanı, Tapqaraqoyunlunu, ordakı sanatoriyaları, havalimanını vurublar. Soruşdu ki, hazırda orda vəziyyət necədi? Cavab verdim ki, “Cənab prezident mən bir qarış torpağı düşmənə verməyəcəm”.

“Dedim ki, ikinci Şuşa mənim taleyimə yazılmayacaq!”

 -Ulu Öndərimiz isə mənə dedi ki, mən sizə güvənirəm! Bu sözlə mən bir daha sübut etdim ki, ölmək var, amma geri çəkilmək yoxdur! Həmin iclasda çox sayda insanlar iştirak edirdi. Gedin onlardan da soruşun!

 “Şuşanın da azad edilmək vaxtı var. Tezliklə o vaxt gəlib çatacaq”.

-Gənclərə nə demək istərsiniz?

 -Mənim oğlum da gəncdir. Nəvələrim də böyüyürlər.  Oğlum da daxil olmaqla gənclərə demək istəyirəm ki, Vətən, Xalq, Torpaq müqəddəsdir. Torpaq, Vətən, Xalq üçün də hər zaman ölməyə hazır olmalısan! Biz heç vaxt işğal edilmiş torpaqlarımızı unutmayacağıq.

-Əgər Şuşaya bir gün qayıtsaq sizin orda edəcəyiniz ilk iş nə olacaq?!

 -Şuşada bir Uçmıx təpəsi var. 1144 metr hündürlüyü var. Heç vaxt oranı unutmaram. Daşaltının üstündədir. Çox istərdim ki, orda balaca, rahat bir ev tikim, Qarabağı 99 faiz oradan seyr edim. Bütün dağları gəzərəm. Deyərəm ki, mən də öz arzuma çatdım!

“Şuşa, Ağdam xarabalıqları”-İşğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarından REPORTAJI(FOTOLAR) BURADAN oxuya bilərsiniz. 

 Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Trend yazılar