Bizimlə əlaqə

Müsahibə

`Atamın adına Bakıda bir küçə də yoxdur` – Bəstəkarın oğlu Zərdabi ailəsinin bütün gizlinlərini açıqladı (TARİXİ FOTOLAR)

Yayımlandı

da

“Ankarada olan zaman Həsən bəy Zərdabinin “itkin” oğlu Safvet Məlik-Zərdabinin evini, məzarını ziyarət etdik”

“Qərib Soltan nənə həmişə mənə qardaşının adını – Safvet deyirdi”

“O, deyirdi ki, məni bacım Nanənin yanında dəfn edin”

“Rauf Hacıyevin adına bir küçə də yoxdur”

“Nazir işləyən atam bütün qapıları üzümüzə bağladı”

Fuad Rauf oğlu Hacıyev – Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi, məşhur rejissor. 1993-cü ildə Türkiyənin Selçuk Universitetinin rektoru Xəlil Cinin dəvəti ilə həyat yoldaşı Zaminə Hacıyeva ilə birlikdə Türkiyəyə gediblər. Orada teatr bölümünün əsasını qoyub. Konya Səlcuk Universitetinin Dilek Sabançı Dövlət Konservatoriyasında 25 ildən artıq müəllimlik edib. Bununla yanaşı Ankara Dövlət Teatrı, Antalya və Mersin Dövlət Opera və Balet Teatrında müxtəlif əsərləri səhnələşdirib. Ustad rejissor Türkiyədə yaşadığı illər ərzində 100-dən çox səhnə əsərinə quruluş verib. Hazırda Türkiyədə fəaliyyət göstərən teatrların  böyük əksəriyyətində Fuad və Zəminə Hacıyevaların tələbələri rejissorluq edir. Qeyd edək ki, Fuad Hacıyev SSRİ Xalq artisti, dünya şöhrətli azərbaycanlı bəstəkar Rauf Hacıyevin oğludur. Rauf Hacıyev vəfat etdikdən sonra oğlu Fuad Hacıyev atasının adını özünə təxəllüs götürüb – Fuad Raufoğlu!

Rauf Hacıyevi görkəmli maarifçi, Azərbaycan mətbuatının banisi Həsən bəy Zərdabinin qızı Qərib Soltan Məlikova böyüdüb, analıq edib. Fuad Hacıyev də daxil olmaqla Rauf Hacıyevin bütün övladlarına Qərib  Soltan Məlikova nənəlik edib.

Bir müddət öncə Türkiyədən Azərbaycana qayıdan Fuad Raufoğlu və həyat yoldaşı Zəminə Hacıyeva eksklüziv olaraq HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıblar. Fuad Hacıyev müsahibə zamanı özü, ailəsi və fəaliyyəti ilə bağlı bir çox mühüm məqamlara aydınlıq gətirib. Həsən bəy Zərdabinin nəticəsi, Qərib Soltan Məlikovanın nəvəsi olan Fuad Raufoğlu Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq Zərdabi ailəsi ilə bağlı uzun illər gizli qalmış bir çox tarixi faktları açıqlayıb. Həmçinin Hacıyevlər ailəsi illərdir ki, hər kəsin ümidlə gözlədiyi fotoşəkillərdən ibarət şəxsi arxivlərini də eksklüziv olaraq HafizTimes.com-a təqdim ediblər:

-Bacınız Nanə xanımın erkən vəfatına görə dərin kədərimizi ifadə edirik…

-Çox sağ olun. Bacım Nanənin bu yaxınlarda qəfildən beyninə qan sızdı. Bunu heç gözləmirdik. Vətənimizə yenicə qayıtmışıq. Gəlib bizimlə də görüşdü. İki gün sonra Nanənin vəfat xəbərini aldıq. Bu bizim üçün çox ağır oldu. Dərin sarsıntı keçirdik…

-Ailənizlə bağlı bilmək istərik. Necə bir ailədə böyüdünüz? Rauf Hacıyevin övladı olmaq nə deməkdir? Atanızın adı  sizin həyatınıza, karyeranıza necə təsir etdi?

-Əlbəttə ki, bir az çətinliklər oldu. Rauf Hacıyevin övladı olmaq böyük bir məsuliyyət tələb edir. Atamı çox sevərdim. O, ciddi bir insan idi. Məni daha çox Qərib Soltan nənəm böyüdüb. Atam çox tələbkar idi. Həmişə bizə deyirdi ki, dərslərinizi oxuyun. Musiqi məktəbinə də aparardı. Uşaqlıq illərim fərqli keçməyib. Pianoda ifa edərdim.

(Nanə Hacıyeva və Zəminə xanım)

-Rauf Hacıyev övladlarına qarşı sərt münasibət göstərirdi?

-Atam bizə qarşı çox da sərt münasibət göstərmirdi. Amma həddindən artıq tələbkar idi. Kiçik bacım Nanəni bir az ərköyün böyütmüşdü.  Biz hamımız Nanəni çox sevərdik.  Amma o bizi çox erkən tərk etdi…

(Selcuk Universiteti Konservatoriya tələbələri ilə birlikdə)

-Rauf Hacıyevlə bağlı nəyi etiraf etmək istərsiniz?Atanızla bağlı heç vaxt unutmadığınız bir xatirənizi bizimlə bölüşərsiniz.

-Atam çox düzgün bir insan idi. Hətta o, öz uşaqlarına da güzəştə getməzdi. O vaxt həyat yoldaşım Zəminə xanımla birlikdə İncəsənət İnstitutunun Rejissorluq fakültəsinə daxil olmuşduq. Bu fakültə həmin il açılmışdı. Tofiq Kazımov, Mehdi Məmmədov, Adil İsgəndərov bizim müəllimlərimiz olub. Çox görkəmli rejissorlar, aktyorlar bizə dərs deyirdilər.

Zəminə Hacıyeva: “Fuadla imtahanlara girən zamanı tanış olduq. Bir-birimizi ilk dəfə orada gördük. O vaxt müəllimlər qadın olduğuma görə mənə çox da diqqət yetirmədilər. Dedilər ki, gəlin bunu rejissorluqdan aktyorluğa keçirək. Tofiq müəllim çox təkid edirdi. Hətta Fuada zarafatla deyirdi ki, “kartof-soğanla olmaz. Sən onunla evlənirsən, bu iş belə davam edə bilməz”. Mən isə aktrisa olmağı düşünmürdüm. Heç Fuad da bunu istəmirdi.  Biz Fuadla birlikdə orada təhsil aldıq. Fuad çox istedadlı idi. Hətta Moskvada da imtahanlarda iştirak edirdi. Amma o, Vətəni seçdi.

-Rauf Hacıyev sizi belə asanlıqla gəlin kimi qəbul etdi?

-Fuad müəllim də qulaq asır. Yəqin məni təsdiqləyər… Çünki bizim aramızda yalan yoxdur. Fuad mənə çox aşiq idi. Müzakirə edəcək bir məsələ yox idi. Kimsə Fuada müdaxilə etməzdi ki, “bu qız olmasın, başqası olsun” və s. O vaxtlar Fuadı çox incitdim(gülür). Amma sonda hər şey çox gözəl oldu, biz ailə həyatı qurduq.

Fuadın atası, qaynatam Rauf Hacıyev çox dürüst bir insan idi. O vaxt bütün müəllimlərimiz deyirdilər ki, Fuadla Zəminə də gəlib teatrda çalışsınlar. Amma qaynatam Rauf Hacıyev bizə icazə vermirdi. Deyirdi: “Qətiyyən olmaz! Mən Mədəniyyət naziriyəm və mənim uşaqlarım da mədəniyyət sahəsində çalışa bilməzlər!” Rauf Hacıyev bizə belə bir qadağa qoydu. Biz də çox kədərlənirdik. Hətta Fuad deyirdi: “Mən Moskvaya gedirəm, burada qala bilmərəm. Atam bizə heç bir yerdə çalışmağa imkan vermir. Bizim sənətimiz budur! Biz rejissoruq. Teatrda çalışmalıyıq”.

Rauf Hacıyev bizə icazə vermədi. Nə yaxşı ki, müəllimlərimiz bizə dəstək oldular. Müəllimlərimiz dedilər ki, Rauf Hacıyev icazə verməsə də siz İncəsənət İnstitutunda qalın və bizimlə birlikdə çalışın. Tofiq Kazımovun, Mehdi müəllimin əməkləri danılmazdır. Beləliklə biz onların köməkçiləri olaraq çalışmağa başladıq.

(Yaxın dostum Cahangir Zeynalovla birlikdə)

Rauf Hacıyevin xasiyyəti gözəl idi. Mədəni bir insan idi. Hətta indi də bəzi insanlar bizimlə qarşılaşdıqları zaman Rauf müəllimin onlara etdikləri yaxşılıqlardan söhbət açırlar. Hər kəsə yaxşılıq edib. Amma öz uşaqlarına qarşı belə deyildi. Deyirdi ki, mən özüm hər kəsə örnək olmalıyam: “Mən Nazir ola-ola uşaqlarımı da nazirliyə işə düzəldə bilmərəm!”.

(Qərib Soltan, Mehriban Ələkbərov, R.Hacıyevin qızı Natavan H. və F.Hacıyevin nəvəsi Fidan H.)

-Rauf Hacıyevin qadağalarından sonra Azərbaycanı tərk edib Türkiyəyə köçməli oldunuz?

-Biz 25 il Azərbaycanda çalışdıq. Hətta İnstitutda kafedra müdiri Mehdi müəllim də öz yerinə məni gətirdi. 16 ilə yaxın Rejissorluq fakütləsinin rəhbəri kimi çalışdım. Daha sonra professor oldum. Zəminə xanım da professordur. İndi yaxşı tələbələrimiz var. İnanın ki, teatrda çalışanların 80 faizi bizim məzunlarımızdır.

O vaxtlar Türkiyəyə getmək, orada çalışmaq kimi düşüncəmiz yox idi. Həmin vaxtlar bizim səhnəyə qoyduğumuz bütün əsərlər hər yerdə, Dövlət televiziyamızda da nümayiş etdirilirdi. Həmin tamaşalara görə çoxsaylı mükafatlara layiq görüldük. Bir dəfə Aktyorlar Evində  Jan Batist Molyerin heç vaxt təqdim olunmamış bir əsərini səhnələşdirdik. Adını isə “Köylü damat” qoymuşduq. Həmin tamaşanı izləmək üçün Türkiyədən də çoxlu qonaqlar gəlmişdi.

(Türkiyə, Konya- rektorla birlikdə)

O vaxtlar Türkiyədə Fuad Qafarov adlı bir rəssam dostumuz vardı. Dedi ki, Türkiyədə rejissorlar sizdən bəhs edirlər: “Gəlin burada sizinlə birlikdə bir konfrans təşkil edək”. Bizi də həmin konfransa dəvət etdilər. Fikirləşdik ki, həm də gedib Türkiyəni gəzib-görərik. Həmin vaxt türk dilini bilmirdik. Cəmi bir-iki kəlmə bilirdik. Buna görə də konfrans üçün çıxış mətnini əvvəldən hazırladıq. Konfrans çox uğurlu keçdi.

(Viktoriya Albert Muzeyi-Sərvər Qəniyev, Şəfiqa Məmmədova)

Zəminə Hacıyeva: “Fuad orada türklərin çox da bilmədikləri mövzulardan danışdı. Onlar da gördülər ki, bizim danışdıqlarımızdan bixəbərdilər. Hətta o qədər gözəl məlumatlar verdi ki, oradakılar türklər demişkən “şaşırdılar”. Dostumuz Fuad isə bizə türkcə kəlimələri yazıb öyrətdi”. Rektor Xəlil Cin bizə yaxınlaşıb dedi ki, mənim sizə bir təklifim var: “Biz Konyada bir konservatoriya açmak istəyirik.  Razısınızsa, bizimlə Konyada qalın”. Biz isə ona türkcə danışa bilmədiyimizi söylədik. O vaxtlar daha çox rus dilində danışırdıq. Hətta bizim üçün tərcüməçi də tutdular.  Beləliklə düz 25 il Türkiyədə fəaliyyət göstərdik. Bir müddət olar ki, Türkiyədəki işimizdən uzaqlamışıq.  Hər ikimiz də “xərçəng” xəstəliyinə tutulduq. Hazırda müalicə olunuruq.

(Nərminə Hacıyeva, Mehriban Ələkbərova, Qərib Soltan V.)

-Türkiyədə tutduğunuz mövqedən razısınızmı? Siz  yenə də çalışmaq üçün Türkiyəni seçərdiniz?

-Çox razıyıq. Çünki orada bizə xüsusi bir münasibət göstərirdilər. Həm də biz ora Azərbaycandan getmişdik. Azərbaycana qarşı böyük sevgiləri var. İndi isə dövlətlər arasında daha yaxın münasibətlər qurulub. O vaxt isə nadir hallarda Türkiyədə azərbaycanlı görərdik. Biz orada bütün Azərbaycanı təmsil edirdik. Hətta orada “bölüm başqanı” olaraq fəaliyyət göstərirdim. İlk vaxtlar türkcə yanlış danışanda da sevinirdilər, alqışlayırdılar ki, biz ruhdan düşməyək. Hazırda isə Türkiyədə çəkilən bütün filmlərdə, seriallarda bizim tələbələrimizi görə bilərsiniz. Hətta Türkiyədəki teatrların 80 faizinə bizim yetişdirdiyimiz rejissorlar rəhbərlik edir.

“Fuad Hacıyev Türkiyədə rejissorluğun əlifbasını öyrədib”

-Artıq yorulmuşuq. Vətənə qayıtdıq. Türkiyədəki fəaliyyətimizdən, gördüyümüz münasibətdən, işlərimizdən razı qaldıq. Bizi çox sevirlər. 25 ildən sonra dedik ki, işdən uzaqlaşmaq istəyirik. Onların bizi yola salmaları çox tərsirli və gözəl idi. Böyük bir restoranda məclis təşkil etdilər. Bütün tələbələrimiz, müəllim yoldaşlarımız orada idi.  Çoxlu hədiyyələr gətirmişdilər. Hətta bizim xəstəliyimizi də sağaltmaq üçün hər şey edəcəklərini bildirdilər. Bizə orada ev də verdilər. Qayıtmağımızı istəmirdilər. Dili bilmədiyimiz üçün ora qorxa-qorxa getmişdik. Amma sonda elə bil bizi göylərə uclatılar…

Azərbaycanda da bizi çox sevirdilər. Türkiyəyə getməyimiz bir təsadüf idi. Gənc idik. Deyirdik ki, 4 ildən sonra ilk tələbələrimiz məzun olduqda Azərbaycana qayıdarıq. 4 il başa çatdı, mükafatlar aldıq, tədbirlər keçirdik. Orada 4 ildən bir rektor dəyişir. Yeni rektorlar bizə qayıtmağa icazə vermirdilər. Deyirdilər ki, bizdən öncəki rektorlarla neçə çalışdınız? Axı bizimlə niyə çalışmırsınız? Biz də məcbur olub qalırdıq…İnsanın öz fəaliyyətini təkmilləşdirməsi mühümdür. Həmin vaxt heç Azərbaycan dilini də yaxşı bilmirdik. Bəxtiyar Vahabzadə o vaxt deyirdi ki, “Eh Fuad nə yaxşı ki, sən o vaxt Türkiyəyə getdin.  Onlar sənə dilimizi öyrətdilər…”.

(Hüseyin Seyidzadə ilə birlikdə)

-İllər sonra qayıtdığınız Azərbaycanda nə ilə qarşılaşdınız?

-İndi hiss edirik ki, Vətən üçün çox darıxmışıq! İnsanlarla qarşılarışıq: bəziləri sevincli, bəziləri isə kədərli… Gözəl binalar ucalıb. Bakı çox dəyişib. Köhnə Bakımızdan əsər-əlamət qalmayıb. Nyu-Yorka bənzəyir.

-Azərbaycanda nəyin  dəyişməsini istəməzdiniz?

-İnsanların səmimi, gözəl, dürüst qalmasını istərdik. Mən insanda yalnız dürüstlüyü sevirəm.

(H.Zərdabi və həyat yoldaşı Hənifə xanım-Safvet bəyin evindəki portret)

-Sizi daha çox görkəmli maarifçi, Azərbaycan Milli mətbuatının banisi Həsən bəy Zərdabinin nəvəsi kimi təqdim edirlər. Buna münasibətiniz necədir?

-Fuad Həsən bəyin nəvəsi ola bilməz. Fuadın atısı Rauf Hacıyev Həsən bəyin nəvəsi idi. Fuad isə nəticəsidir…

Hələ o vaxtlar atam Rauf Hacıyev Həsən bəyin Parisdə yaşayan qızı Pəri xanımla (Əlimərdan bəy Topçubaşının həyat yoldaşı) əlaqə saxlayırdı. Onların övladı Ələkbər Topçubaşı ilə də yaxın münasibəti vardı. Biz də Parisə gedən də onların məzarını ziyarət etdik. Atam danışırdı ki, Parisdə olanda onların məzarından bir ovuc torpaq götürüb Azərbaycana gətirib və Həsən bəy Zərdabi, həyat yoldaşı Hənifə xanımın məzarı üzərinə səpib.

(Safvet Məlik-Zərdabi)

-Həsən bəy Zərdabinin illərdir ki, axtarılan sonuncu övladı Safvet Zərdabi ilə heç görüşmüsünüz? Safvet Zərdabi ilə bağlı nələr bilirsiniz? Həsən bəyin “itkin” oğlu ilə  bağlı yalnız sizin məlumatlı olduğunuz qeyd edilir…

-Biz Ankarada olan zaman Həsən bəy Zərdabinin sonuncu övladı Safvet Məlik-Zərdabinin evini ziyarət etdik. Orada Safvetin həyat yoldaşı Nəfisənin bacısı Aişə xanım yaşayırdı. O, bizə Safvetin iş vəsiqəsini, sənədlərini təqdim etdi. Sənəddə də qeyd olub ki, Safvet Almaniyada təhsil alıb. O həm memar, həm də mühəndis bölməsinin məzunu olub. Soyadı isə “Məlik-Zərdabi” kimi qeyd olunub. Biz onun adını “Saffet” kimi yazırdıq.Amma “f” hərfi bir dənə olub. Bütün bu sənədlərin şəkillərini sizə təqdim etdik.

(Safvet Məlik-Zərdabinin sənədləri)

Nəfisənin bacısı Aişə çox yaşlı qadın idi. Gözləri zəif görürdü. O, bizə Safvetlə bağlı xeyli məlumat verdi. Hətta qeyd edim ki, atam Rauf Hacıyev Maestro Niyazi Türkiyəyə gedərkən Safvet əmiyə çox şey göndərirdi. Həmin vaxt bizim bir qızımız dünyaya gəlmişdi. Safvet əmi də qızımıza Türkiyədən gözəl geyimlər alıb göndərmişdi. Rauf Hacıyev Safvet Məlik-Zərdabi ilə həmişə əlaqə saxlayırdı.

Fuad Raufoğlu: “Atam o vaxt Safvet ilə görüşünü film kimi çəkmişdi. Həmin video lenti bizə də göstərib. İlk dəfə Safvet Zərdabinin üzünü həmin videoda görmüşdük. Amma təəssüf ki, onun özünü biz görə bilmədik. Həmin vaxt heç Nəfisə xanım da həyatda deyildi. Nəfisə xanımın bacısı Aişə xanım Həsən bəy Zərdabi ilə Hənifə Xanımın divardan asılmış qədim protretini bizə bağışladı. Aişə xanım dedi ki, “Safvet həmin portret illərlə öz evində, ən yüksək yerdə saxlayıb. Safvet evinə qonaq gələn hər kəsə həmin portreti göstərib deyirmiş ki, bunlar mənim ata-anamdır. Gözləri dolarmış…”

(Safvet Məlik-Zərdabinin sənədləri)

-Safvet Məlik-Zərdabi və Nəfisə xanımın övladı olmayıb?

-Onların bir övladı olub. Amma çox yaşamayıb, vəfat edib. Aişə xanım tez-tez deyirdi ki, bacısı Nəfisə xanım çox gözəl olub. Əsil türk qızı olub. Safvetlə Nəfisə çox mehriban olublar. Bir-birini seviblər. Təəssüf ki, biz onları görə bilmədik.

(Safvet Məlik-Zərdabinin sənədləri)

– İllərdir ki, bütün Zərdabişünaslar Safvet Məlik-Zərdabi və həyat yoldaşı Nəfisə xanımın məzarı axtarırlar. Amma nədənsə tapa bilmirlər. Onların məzarı haradadır?

-Safvet bəylə Nəfisə xanımın məzarı Ankaradadır. Fuad gedib onların məzarını tapıb, ziyarət etmişdi. Məzarın yerini Nəfisənin bacısı Aişə xanım bizə demişdi. Biz də bir müddət Ankarada yaşamalı olduq. Fuad həmin qəbirstanlığa tək getməmişdi. Teatrdakı aktyor dostları ilə birlikdə getmişdilər və Safvet bəyin məzarını tapdılar. Məzarları önündə dayanıb onların ruhuna rəhmət oxuyublar. Göz yaşlarını saxlaya bilməyib… Biz yenidən Ankaraya gedəndə onların evinə baş çəkəcəyik. Aişə xanım bəlkə də indi dünyasını dəyişib.

-Safvet Məlik-Zərdabinin evi necə idi?

-Zəngin bir saray deyildi. Sadə bir ev idi. Çox qədim idi.

(Moskva. “Yol ayrıcı operattası”. H.Rauf, H. Fuad və Zəminə Hacıyeva)

-Safvet Məlik-Zərdabi niyə heç Azərbaycana gəlməyib?

-O vaxtlar çox çətin idi. Qadağalar var idi. Həmin qadağalar aradan qalxandan sonra Safvet bəy də dünyadan köçdü. Bu barədə bizə atam danışardı. O, Azərbaycanı çox görmək istəyirmiş…

(Türkiyə Mədəniyyət naziri Fikri Sağlar ilə birlikdə)

Bir məqamı da qeyd edim ki, Safvetin evi başqa ünvanda idi. Safvet bəylə Nəfisə xanım vəfat etdikdən sonra Aişə xanım onların evini dəyişib. Hətta biz Aişə xanıma yardım-pul təklif etdik ki, bəlkə ehtiyacı var. Amma o, dedi ki, Safvet və Nəfisə xanım ona hər şey veriblər.

(Safvet Məlik-Zərdabinin sənədləri)

-Safet bəylə Nəfisə xanımın məzarları necə idi?

-Çox sadə məzarlardı. Türkiyədə bizdəkilərdən fərqli olaraq məzar üstləri çox sadə olur. Kiçik bir daş qoyurlar.

(Həsən bəy Zərdabinin qızı Qərib Soltan Məlikova)

-Həsən bəy Zərabinin qızı Qərib Soltan xanımla da bağlı yalnız sizin ailənizin məlumatlı olduğu qeyd edilir. Qərib Soltan xanımı necə xatırlayırsınız?

-Qərib Soltan bizim nənəmizdir. Gözəl bir insan idi. Bizim evdə onun canlı-canlı rəsimləri var. Qızımız dünyaya gələndə Qərib Soltan nənəni də videoya çəkdik. O, uşaqla elə gözəl oynayırdı ki… Hətta ikinci qızımıza nənəmiz Qərib Soltanın adını qoyduq. Rauf Hacıyev birinci qızımın adını isə Naminə qoydu.

(Qərib Soltan Məlikova, Fuad Hacıyev və Natavan Hacıyeva)

Məni də, bacılarımı da, Nanəni də Qərib Soltan nənə böyüdüb. Qərib Soltan nənə həmişə mənə qardaşının adını – Safvet deyirdi. Hətta o, deyirdi ki, oğlunuz olsa adını Safvet, qız olsa isə mənim adımı qoyun. Bizim də qızımız oldu. Adını da Qərib Soltan qoyduq.  Qızımız Qərib Soltan indi Kanadada yaşayır.

(Rauf Hacıyev anası Nanə xanımın qucağında)

-Qərib Soltan xanımın vəfat etdiyi günü necə xatırlayırsınız? Onu sizin ailə dəfn etdi?

Atam Rauf müəllim Qərib Soltan nənəni çox sevərdi. Hətta o, öz anası Nanədən də çox Qərib Soltanı sevərdi. Nanə xanım (Rauf Hacıyevin doğma anası) da Həsən bəyin qardaşının qızı idi. Nanənin həyat yoldaşı Maştağadan idi. Musiqi alətində ifa edirdi. Sənət ruhlu insan idi. O, vəfat etdikdən sonra Qərib Soltan gördü ki, Nanə çox kərdələnir, arıqlayıb xəstələnib. Nanə bir az erkən vəfat etdi. Onun uşaqlarını, yəni atamgil Qərib Soltan nənə böyüdüb. Qərib Soltanın özünün uşaqları yox idi. Biz onun övladları, nəvələri idik.

(Qərib Soltan Vəzirova)

Zəminə Hacıyeva: “Fuad Qərib Soltan nənəsinin çoxlu videolarını çəkib. O vaxtkı kameralar çox köhnə idi və yaxşı çəkmirdi. Hərdən həmin videolara yenidən baxırıq. Qərib Soltan nənə üzünü əli ilə bağlayır, gülə-gülə deyir ki, çəkmə-çəkmə Safvet…

(Soldan 3-cü Qərib Soltan Məlikova, 2-ci Nəcibə xanım Axundova)

-Uzun müddətdir ki, Qərib Soltanın məzarı ilə bağlı müəmmalı fikirlər qeyd olunur. 3 nəfərin eyni məzarda basdırıldığı bildirilir. Necə oldu ki, Qərib Soltanı Nanə xanımla eyni məzarda dəfn etdiniz?

-Ora Nanənin (Rauf Hacıyevin doğma anası) məzarı idi. Qərib Soltan nənə isə vəfat etməmişdən öncə həmişə deyirdi ki, məni bacım Nanənin yanında dəfn edin. Nanəyə həmişə “bacım” deyirdi. Nanə erkən vəfat etdikdən sonra Qərib Soltan nənə çox kədərlənirdi. Onlar bir-birini çox sevirdilər. Hətta illər sonra bir bacımız da dünyaya gəldi (Rauf Hacıyevin qızı). Qərib Soltan nənə özü onun adını da Nanə qoydu.

(Rauf Hacıyevin doğma anası Nanə)

Mən şəxsən Qərib Soltan nənənin dəfn mərasiminə gəlmişdim. Biz hamımız onu çox sevirdik. Qərib Soltan nənənin yeri bizim üçün başqa idi. Heç kim Qərib Soltan nənəni əvəz edə bilməz.

(Atası Soltan Hacıyev)

Zəminə Hacıyeva: “Hökumət Qərib Soltana böyük bir ev vermişdi. O həm də çox tanınmış bir müəllimə idi. Lenin ordeni də vardı…”

(Rauf Hacıyevin qızı Nanə və gəlini Zəminə xanım)

-Qərib Soltan xanımın son vaxtlar ağlını itirməsi ilə bağlı  iddialar səsləndirilir.Bu nə dərəcədə doğrudur?

-Qətiyyən belə deyil. Qərib Soltan nənə çox hafizəli qadın idi. Yaddaşı da yerində idi. Həmişə deyirik ki, onun kimi yaddaşımız olsun. Vəfat edənə qədər onun yaddaşı da, ağlı da yerində olub.

-Qərib Soltan xanım heç vaxt ailə həyatı qurmayıb?

-Bir oğlanı həddindən çox sevib. Oğlan isə vəfasız çıxıb. Qərib Soltan da qəti qərarlı qadın idi. Bundan sonra həmin oğlanı həyatından həmişəlik silib. Və heç vaxt evlənməyib. Qərib Soltan nənə bizimlə birlikdə yaşayırdı. Hamız bir evdə olurduq. Rauf müəllimin də, Qərib Soltan nənənin də evi birlikdə idi. İki evi birləşdirmişdik.

-Həsən bəy Zərdabinin həyat yoldaşı Hənifə xanımın məzarının harada olması ilə bağlı illərdir ki, müxtəlif iddialar səsləndirilir. Hənifə xanımın məzarının yerinin naməlum olduğu yazılır. Bu barədə yalnız Rauf Hacıyevin ailəsinin məlumatlı olduğu qeyd olunur. Siz bu barədə nə bilirsiniz?

(Həsən bəy Zərdabi və Hənifə xanım)

-Atam nazir işləyəndə hökumət tərəfindən ona tapşırıq verilib ki, Həsən bəyin məzarını Bayıl tərəfdəki qəbirstanlıqdan (Şıxov) Fəxri Xiyabana köçürsünlər. Atam mənə dedi ki, Həsən bəyin məzarı qazılanda oradan iki nəfərin sümükləri çıxıb. Yəni ki, Hənifə xanımın məzarı da orada olub. Eyni məzarda basdırılıblar. Daha sonra onların hər iksini Fəxri Xiyabanda dəfn etdilər. Amma Hənifə xanımın adı məzar daşı üzərinə qeyd olunmadı. Bütün bunları mənə atam danışıb. Bəlkə də düşünüblər ki, qadınla kişinin eyni məzarda basdırılması düzgün deyil və buna görə də Hənifə xanımın adı orada qeyd olunmayıb…

Zəminə Hacıyeva: “Biz Fuadla Hənifə xanımın ailəsinin Nalçikdə olan evlərinə də baş çəkmişik. Hənifə xanımın ailəsi yəni Abayevlər orada yaşayır. Çox məşhur bir musiqiçi qohumları da vardı. Biz onların hamsı ilə görüşdük. Dəyərli bir ailədir”.

-Həsən bəyin qətlə yetirilən oğlu Midhətin qızı Fatma xanım Zərdabinin ailəsi ilə əlaqə saxlayırsınızmı?

-Sovet hökuməti onları sürgün etmişdi. Rauf Hacıyev Fatma xanım Zərdabini Bakıya gətirib. Hətta Bakıda onun üçün ev də aldıq. Burada işləyirdi. Fatma xanım çox da yaşlı deyildi. Onun həyat yoldaşı ilə problemləri vardı. O da erkən vəfat etdi. Fatma xanımın bir oğlu var. Hamımız ona Alik deyirdik. Alikin də bir Hacıağa adlı oğlu var. Onların da övladları, ailələri var. Xeyli vaxt Bakıda yaşadılar. Stavropolda onların yazlıqları var idi. Daha sonra isə oraya köçdülər. Amma Alik hərdən Bakıya gəlir. Bizimlə də görüşür.

“Həsən bəyin Parisdə yaşamış qızı Pəri xanımın oğlu Ələkbər Topçubaşı da İren Melikofla evlənmişdi”.

-Yəqin ki, İren xanımı tanıyarsınız? Bakıya da gəlmişdi. Starsburqda yaşayırdı. Gənclik illərində birlikdə olublar. Hətta məncə onların bir qızları da olub. Amma bunu dəqiq deyə bilmərəm. Daha sonra onlar ayrılıblar.

(İncəsənət İnstitutu- A.Aslanov, F.Poladov, H.Xanızadə, Y. Nuri, H. Əbluç, V. Fətullayeva, Əliabbas)

-Sonda nə demək istərsiniz?

-Zəminə Hacıyeva: “Rauf müəllim çox utancaq idi. Heç vaxt özü, övladları barədə danışmazdı. Fuad da atasına oxşayır. Fuadın atasının adına heç bir küçə də yoxdur. Fuad deyir ki, mən utanıram. Necə deyim  Rauf Hacıyev!? SSRİ Xalq artisti, böyük bəstəkar…! Hamı danışır ki, Rauf müəllim hər kəsə dəyər verirmiş. Heç vaxt deməyib ki, bunun vəsiqəsi var, onun yoxdur və s. İnsanları fərqləndirməyib. Hər yerdə onun mahnılarını ifa edirlər. Fuad utanır. Deyir ki, mən necə gedim deyim ki, mənim atamın adına bir küçə də yoxdur?! Rauf Hacıyev də belə idi! Heç vaxt özünü, uşaqlarını düşünməzdi. Həmişə deyirdi ki, yox siz bu sahəyə getməyin, birdən deyərlər ki, atası bunları vəzifəyə qoyub.

(Rauf Hacıyev)

Siz bilirsinizmi ki, Fuad Raufoğluna nə vaxt fəxri ad verilib!? Rauf Hacıyev artıq nazir deyildi. Brejnev Bakıya gəlmişdi. O, həmişə Bakıya gələndə parad kimi kütləvi tamaşa hazırlanırdı. Fuad da orada rejissorluq edirdi. Həmin vaxt dövlət özü Fuada fəxri ad verib. Yəni ki, Fuad atası Rauf Hacıyevə görə fəxri ad almayıb. Atası Fuad üçün heç nə etmədi…

(F. Hacıyev və M. Maqomayev sinif yoldaşı və dost olublar. Həmişə məktublaşıblar. M. Maqomayev vəfat etməmişdən öncə sonuncu məktubunu da F. Hacıyevə göndərib. Aşağıda sağdan 4-cü F. Hacıyev. Yuxarıda sağdan 4-cü M.Maqomayev)

Fuad Raufoğlu: “Atam deyirdi ki, mən sizin üçün kimsəyə ağız açmaram. Özün çabala-vuruş bir yerlərə ucal. Sənin yetimlərdən, atasızlardan nəyin artıqdır?!”

Zəminə Hacıyeva: “Mənim atam şəhid olub. Şəhid qızıyam. Heç vaxt Rauf Hacıyev oğlu Fuada demədi ki, niyə bu yetim qızla ailə həyatı qurursan. Əksinə dedi ki, o da bizim canımızdır, qızımızdır. Məni də qızı kimi bağrına basdı. Biz tək başımıza Moskvada 4 əsəri tamaşaya qoymuşuq. Amma burda bunu kimsə bilmir…

Fuad deyir ki, atamın böyük xidmətləri olub: “Vaqif Mustafazadəni Bakıya o, gətirib. “Qaya kvarteti”nin başında o durub. Estrada Orkestrinə rəhbərlik edib. 10-a yaxın operetta yazıb. Onun operettaları hər yerdə səhnələşdirilir. Biz də Türkiyədə onun operettalarını səhnələşdirdik. Amma buradan heç bir səda çıxmadı. Yalnız həmin vaxt mədəniyyət naziri işləyən Polad Bülbüloğlu bir təbrik məktubu göndərdi. Dörd şəhərdə Üzeyir Hacıbəyovun əsərlərini səhnəyə qoyduq.

(F. Hacıyev Ü.Hacıbəylinin pianosunda dərs çalışır)

Fuad Hacıyev: “Üzeyir Hacıbəyov atamın müəllimi olub. Hələ də evimizdə onun pianosunu xatirə kimi saxlayırıq. Həmin pianoda Üzeyir Hacıbəyov ifa edirdi. Üzeyir bəy bizə çox gəlib-gedirdi. Nənəm Qərib Soltanla Üzeyir bəy çox yaxın dost idilər”.

Sonda biz gözəl xalqımıza, millətimizə təşəkkür edirik. Nə yaxşı ki, bizim Xalqımız, Vətənimiz var! Yoxsa biz də Safvet kimi orada qalıb, vəfat edərdik.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Müsahibə

`Elə bilirdim ki, babam prezident olub` – Topçubaşının nəticəsi: “Bu, məni çox təsirləndirir” (EKSKLÜZİV-FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Bodrumda işlədiyim gümüş zərgərlik mağazasına azərbaycanlı müştərilər də gəlirdi. Deyirdilər ki, Azərbaycandakı məktəblərdə babam Əlimərdan bəy Topçubaşı ilə bağlı dərslər keçirilir. Çox xoşbəxt olurdum”

“Nənəm onun Prezident (Cumhurbaşqanı) olduğunu söylərdi. Amma deyəsən elə deyilmiş…”

“Babam Bakıdakı çiçək mağazalarından bütün gülləri satın alıb və ona hədiyyə edib”

“Babam pul qazanmaq üçün Parisdə meyvə-tərəvəz bazarında hamballıq edib”

“Azərbaycanlıların babamı belə xatırlamaları və ondan yüksək səviyyədə bəhs etmələri məni çox təsirləndirir…”

Əlimərdan bəy Topçubaşı – Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) qurucularından biri, AXC Parlamentinin ilk sədri, Xarici işlər naziri. Milli müstəqilliyimiz və dövlətçiliyimiz üçün borclu olduğumuz tarixi bir şəxsiyyət

Əlimərdan bəy Topçubaşının böyük qızı Sara Kürdəmirdən (Topçubaşı) 2 nəvəsi olub, Zərifə və Gülnarə Kürdəmir. İllər öncə Zərifə Kürdəmir vəfat edib. 97 yaşlı Gülnarə Kürdəmir və Zərifə Kürdəmirin qızları hazırda İstanbulda yaşayırlar.

(Xalam Zərifə, anam Gülnar və mən)

Jurnalist Hafiz Əhmədov tarixi şəxsiyyət Əlimərdan bəy Topçubaşının Türkiyədə yaşayan məşhur nəticəsi Nilufer Sanderi və ailə üzvlərini  tapıb həmsöhbət olub. HafizTimes.com-a eksklüziv müsahibəsində Nilufer Sander ailəsi ilə bağlı bir çox gizli qalmış məqamlara aydınlıq gətirib. N.Sander həmçinin ailəsi ilə bağlı foto şəkillərdən ibarət arxivi də Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq HafizTimes.com-a təqdim edib:

(Nilufer Sander)

-Əvvəlcə bizə özünüzdən bəhs edin…

-1950-ci ildə İstanbulda anadan olmuşam. Rəhmətlik atam Necdet Sander məşhur şair, Cümhuriyyət qadını Şükufə Nihal və Ədəbiyyat-Türk Dili üzrə Prof. Mithat Sadullah Sanderin oğlu idi. Atam 1960-1980-ci illərdə İstanbulun ən gözəl, böyük kitab evlərini açdı və öz nəşriyyatını qurdu, bir çox kitabı fransız və ingilis dillərindən tərcümə etdi.

(Solda mən və xalam qızı -1965)

-Nilufer xanım, hazırda nə işlə məşğul olursunuz, harada yaşayırsınız?

– 32 ildir ki, Bodrumda yaşayıram. Əvvəllər isə 8 il Almaniyada, 8 il Cənubi Amerikada yaşadım. 4 il Braziliyada və Venesuelada yaşadım. Keçmiş həyat yoldaşım alman idi və işlə əlaqədar olaraq orada yaşayırdıq. O illər çox gözəl idi. Oğlum Alex isə 1976-cı ildə San Pauloda anadan olub.

(Əlimərdan bəyin məzarını anam ziyarət edib – Paris)

-Ananız Gülnar xanım Kürdəmirin (Əlimərdan bəyin nəvəsi) səhhəti necədir? Karantin rejimində ananızla heç görüşə bilirsinizmi?

-Anamın 97 yaşı var. İstanbulda tək yaşayır, gözləri də çox zəif görür. Məlum virusa görə bu il anamı görə bilmədim, yalnız telefonla əlaqə saxlayırıq.

(Anam Parisdə iti ilə birlikdə)

-Ananızın ailəsinin azərbaycan əsilli olduğunu nə vaxt öyrəndiniz? Bu barədə nənəniz Sara xanım Topçubaşı (Əlimərdan bəyin qızı) və ananız sizə nə danışardı?

-Həmin vaxt çox balaca idim. Təxminən 8 yaşım olardı… Hələ 5 yaşım olarkən yəni 1955-ci ildə anam və qardaşım Fikrət ilə Cenevrəyə köçdük. 3 il orada yaşadıq, fransızca məktəbə getdik. Evdə həmişə fransızca danışardıq. 1958-ci ildə İstanbula qayıtdıq və qardaşımla birlikdə nənəmgilin (Sara xanım Topçubaşı) evində qalırdıq. Çünki anam müalicə üçün İsveçrəyə qayıtdı. 2 il boyunca nənəm Sara xanım bizə çox yaxşı baxdı.

(Nənəm Sara Topçubaşı-Kürdəmir Bakıda)

Təbii ki, babam Əli Əşrəf Kürdəmirlə (Sultanov) ya rusca, ya Azərbaycan dilində, ya da fransızca danışardılar. Əslində Sara nənəm qardaşım və mənə bu mövzuda çox şey danışmazdı. Yəqin ki, çox balaca idik və siyasəti başa düşmürdük…

(Anam və babam Əli Əşrəf Kürdəmir Parisdə -1940 )

-Nənəniz Sara xanım Topçubaşını (Əlimərdan bəyin qızı) necə xatırlayırsınız? Onunla bağlı hansı xatirələriniz var?

-Anamın anası, yəni Sara nənəm bir mələkdi. Onu anamdan daha çox sevdim. Anamın böyük bacısı Zərifə xalamın da iki qızı vardı. Biz 4 uşaq eyni yaşda idik. Hər il məktəbimiz yaz tətilində olanda 3,5 ay və digər qış tətillərində də Sara nənəm və Əli Əşrəf Kürdəmir babamın Erenköydəki böyük baxçalı villalarında qalırdıq. Orada geniş bir baxça, bostan vardı. Bütün tərəvəz və meyvələri bağımızdan toplayırdıq. Təbii ki, nənəmgilin azərbaycanlı dostları, qonaqları da ora gəlirdilər. Nənəm və babam Parisdən qayıtdıqdan sonra Erenköydə bu böyük baxçalı villanı satın almışdılar. Mənim həmin baxçada çəkilmiş çoxlu ağ-qara şəkillərim var.

(Saffet əminin xanımı Nəfisə və mən)

-Nənəniz Sara Topçubaşının qardaş-bacılarını (Əlimərdan bəy Topçubaşının digər övladları) heç gördünüzmü?

-Nənəmin Saffet əmi adlı (Həsən bəy Zərdabinin sonuncu övladı) Ankarada yaşayan bir qohumu vardı. Həyat yoldaşı Nəfisə xala yazda bizə qonaq gələndə mənə rus dilində dərs keçərdi. Bir neçə ağ-qara şəklimiz də var. Təəssüf ki, Saffet əminin belə tanınmış bir atasının olduğundan indiyə qədər xəbərim yox idi. Çox sağ olun ki, onun atası Həsən bəy Zərdabi ilə bağlı mənə geniş bilgi verdiniz.

(Saffet Məlik-Zərdabinin sənədi)

Bizə həmişə deyirdilər ki, Saffet nənəmin dayısıdır. Biz də fikirləşərdik ki, nənəmizin belə gənc dayısı necə ola bilər? Uzun boylu və ciddi bir insan idi. Əsasən də rus dilində danışardı. Həyat yoldaşının adı Nəfisə idi. Onların övladı yox idi. Nəfisə xanım mənə rus dilini öyrədirdi. Onlar Ankarada yaşayırdılar. Yaz aylarında nənə-babamın Erenköydəki evinə qonaq gəlirdilər. 2-3 həftə nənəmgildə qalırdılar. Erenköydəki villanın həyətində başqa bir ev də vardı. Onlar qonaq gələndə həmin evdə qalırdılar.

(Anam Gülnar Kürdəmir və nənəm Sara Topçubaşı 1970)

Nilufer Sanderin anası Gülnar Kürdəmir: “Saffet dayı ilə Nefise xala çox gec evlənmişdilər. İkisi də yaşılı idi. Anamla Saffet bəy çox yaxın idi. Çünki, Saffet onun doğma dayısı, ailə üzvü idi. Saffet dayı mədəni bir insan idi. Onu çox sevərdik. Çox az danışardı. Nefise xanımla ailə qurduğu günü xatırlayıram. Həmin vaxt Saffet dayı İstanbulda yaşayırdı. Onların heç toy mərasimləri də olmadı. Çünki, hər ikisi də yaşlı insanlar idi. Onlar evlənəndə Nefise xalanın 40-dan çox yaşı vardı. Anam tez-tez onları bizə yeməyə dəvət edərdi”.

(Ənvər Topçubaşı və mən Erenköydə -1953)

-Başqa bir şəkildə isə nənəmin qardaşı Ənvər əmi (Əlimərdan bəy Topçubaşının oğlu) məni qucağına alıb. 1952-1953-cü illər olmalıdı… Dəqiq xatırlamıram.

(Əlimərdan bəy Topçubaşı Parisdə parkda)

-Azərbaycanla bağlı hansı xatirələriniz var?

-Mən heç vaxt Azərbaycanda olmamışam. Amma Azərbaycandan bir neçə dostum var. Yayda Bodrumda işlədiyim gümüş zərgərlik mağazasına azərbaycanlı müştərilər də gələrdilər. Dərhal onlarla danışardım, nənəmin azərbaycanlı olduğunu söylərdim. Atası Əlimərdan bəy Topçubaşıdan söhbət açardım. Hamı Əlimərdan bəy Topçubaşını tanıyar, ondan  heyranlıq və hörmətlə bəhs edərdilər. Deyirdilər ki, Azərbaycandakı məktəblərdə Əlimərdan bəy Topçubaşı ilə bağlı dərslər keçirilir. Mən də xoşbəxt olardım.

(Nənəm Şükufə Nihal və mən 1951-ci il)

-Əlimərdan bəy Topçubaşı və həyat yoldaşı Pəri xanım haqqında daha nə bilirsiniz?

-Əlimərdan bəy haqqında yalnız internetdən oxuduqlarımı bilirəm. Nə anam, nə də nənəm onun haqqında çox danışmadılar … Əlbəttə ki, onun Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucusu olduğunu deyirdilər. Anam isə son illərdə nənəsi Pəri xanımı çox sevdiyini söylərdi.

(Solda nənəm Sara xanım qucağında anam, xalam İstanbulda çimərlikdə)

-Əlimərdan bəy Topçubaşı sizin üçün kimdir?

-Əlimərdan bəy Topçubaşı fəxr etdiyim bir babamdır. Əlbəttə ki, onu şəxsən tanıya bilmədim. Sonralar internetdən oxuyub öyrəndim ki, babam Qafqazdakı bütün müsəlman ölkələrini bir yerə toplayıb Rus çarının hakimiyyətindən xilas etmək istəyib. Bu, təbii ki, nəhəng bir layihə idi…

(Anam və oğlum Alex 2003, anamın evi)

-Ananız Gülnar xanım Kürdəmirin (Əlimərdan bəy Topçubaşının nəvəsi) evində babası Əlimərdan bəy Topçubaşının rəsimləri var. O rəsimlərlə bağlı hansı xatirəniz var? Ananız sizə ailəsi ilə bağlı nə danışardı?

-Həmin şəkillər çəkiləndə mən hələ doğulmamışdım. Sadəcə onun kim olduğunu söylədilər. Nənəm onun Prezident (Cumhurbaşqanı) olduğunu söylərdi. Amma deyəsən elə deyilmiş… Parlament sədri olduğu haqqında oxudum. Şəkillərdə nənəmin çox gözəl olduğunu gördüm. Əlimərdan babam isə çox ciddi görünür.

(Babam Əli Əşrəf çox sevdiyi bağında -1960-cı illərdə )

-Əlimərdan bəy Topçubaşının kürəkəni, yəni sizin babanız Əli Əşrəf Kürdəmir (Sultanov) də Azərbaycan əsilli idi. Təəssüf ki, onunla bağlı məlumatlarımız çox azdır. Babanız Əli Əşrəf Kürdəmiri necə xatırlayırsınız?

-Babam Əli Əşrəfi çox sevirdim. O, Moskvada universitetdə təhsil almışdı. Nənəm Sara isə çox gözəl bir qadın idi. Babam da daxil olmaqla çox sayda kişi Bakıda nənəmlə ailə qurmaq istəyirlərmiş. Bir gün onun doğum günündə babam şəhərdəki çiçək mağazalarından bütün gülləri satın alıb. Başqa heç kim nənəmə gül hədiyyə etməsin deyə, o, aldığı bütün gülləri nənəmə göndərib. Babam mənim kimi qoç bürcü idi və çox əzmli idi.

(Anamın nişanı 1948-49: Öndə ata-anam, arxada solda nənəm, babam və xalamın azərbaycanlı qaynanası Tamara)

Rusların təqiblərindən qaçıb Parisə gəldikləri zaman bütün əmlakları, hər şeyləri Bakıda qalmışdı. Çox az məbləğdə pulları vardı. Babam pul qazanmaq üçün əvvəllər Parisdə meyvə-tərəvəz bazarında hamballıq etməyə başladı. Daha sonralar isə əzmi, iqtisadi sahədəki zəkası və çalışqanlığı ilə ticarətə qoşuldu. Azərbaycandan gətirdiyi xalçaları Parisdə satmağa başladı və zaman ötdükcə çox zəngin oldu. Şən və zarafatcıl bir insan idi. Anam və xalam Zərifə Parisin ən yaxşı məktəblərində təhsil aldılar. Konservatoriyada piano çalmağı öyrəndilər. Sorbonne Universitetində təhsil aldılar.

(Zərifə xalam və mən 1951-1952)

Babam Erenköydəki villasında səhərlər bağçada gəzməyi, əlləri ilə meyvələrə toxunmağı çox sevərdi. Nənəmi “Sarışka” deyə çağırardı. Biz – 4 uşaq, sonralar isə 4 gənc: qardaşım Fikrət, xalamın qızları Fevziyə, Səlma və mən ilin çox hissəsini Erenköydə həmin villada keçirirdik. Çox yaxşı günlərimiz olurdu. Səhərlər babam bizdən gec oyanardı. Səhər yeməyi süfrəsində oturanda biz dörd nəvəsinə deyirdi ki, bir-bir gəlin yanağımı öpün və fransızca “bonjour” (sabahınız xeyir) deyin. Biz də babamızı öpərdik. O, bir-iki saat orada oturardı və yenə bizi çağırardı: “Nilufer sən mənə “bonjour” dedinmi?”. Mən də cavab verərdim ki, “dedim baba”. O isə deyirdi ki, “xeyr, deməyibsən”. Yəni ki, bir daha öpülmək istəyirdi. Biz babamın bu oyununu artıq bilirdik və onu çox sevirdik.

-Bizə məşhur nənəniz Şükufe Nihal və atanız dəyərli Necdet Sanderdən bəhs edin. Belə insanların ailəsində böyümək necə bir hissdi?

-Atamın anasını, yəni nənəm Şükufe Nihalı həyatda olan zaman çox da tanımadım. Mən uşaq olanda adi bir qəza zamanı nənəmin oma sümüyü sınıb. Sonralar isə o, qocalar evində yaşadı. Bəzən atam məni və qardaşım Fikrəti bazar günləri onun yanına aparardı. Onun əslində kim olduğunu ölümündən sonra tərcümeyi-halını oxuyaraq öyrəndim. Cümhuriyyətin qadın ziyalısı idi. Universitet bitirən ilk türk qadın tələbə idi. Nazim Hikmətin eşqi idi. Özü Anadoluda müəllimlik etmişdi. Qurtuluş savaşında fəallıq göstərib və Sultan Əhməd meydanına toplaşan minlərlə insanın qarşısında çox təsirli bir nitq söyləyib. 6 romanı, 1 hekayə kitabı və saysız-hesabsız şeirləri var. Nənəm çox gözəl və baxımlı bir qadın idi. Həmişə zövqlü geyinər və bəzənərdi. Hündürdaban ayaqqabı ilə küçədə gedərkən yıxılıb və oma sümüyü sınıb.

(Atam Necdet Sander 1980-ci il)

Atamdan isə saatlarla danışa bilərəm. Onu çox sevərdim. 5 yaşım olanda valideynlərim boşandılar. Qardaşımla mən anamla birlikdə 3 il Cenevrədə yaşadıq. Həmin illərdə atamın üzünü çox az gördük. İstanbula qayıtdıqdan sonra atam hər bazar günü öz maşını ilə gəlib bizi evdən götürərdi və bütün günü onunla birlikdə keçirərdik.

İstanbuldakı ən gözəl kitab mağazaları atamın idi. Onun sayəsində kitabların içində böyüdüm. Atam çox zəhmətkeş idi, bütün günü kitab mağazalarında olurdu. Eyni zamanda kitabları ingilis və fransız dillərindən tərcümə edirdi, gözəl əsərlər meydana çıxırdı. Anamın evində də çox sayda fransızca kitab vardı. Təbii ki, onların çoxunu oxumuşam. Kitabların arasında böyüdüyüm üçün özümü çox şanslı hiss edirəm.

(Qardaşım Fikrət Sander -1970)

-Qardaşınız Fikrət Sanderle bağlı bilmək istərik. Bildiyimiz qədəri ilə o, gənc yaşda vəfat edib…

-Qardaşım Fikrət Sander məndən 13 ay balaca idi. 1983-cü ildə atamın vəfatından sonra qardaşım kitab mağazasının müdiri oldu. Ancaq atamda olan kitab sevgisi və əzmkarlıq qardaşımda yox idi. Çox təəssüf ki, o, içkiyə meyillənməyə başladı və kitab dükanımızı idarə edə bilmədi. Mən o vaxtlar Almaniyada yaşayırdım. Qardaşım 1987-ci ildə vəfat etdi…

(Solda nənəm və digərlərini tanımıram)

-Azərbaycana gəlmək istərsinizmi? Azərbaycanda sizin ailənizi sevənlərə nə deyərsiniz?

-Bir gün imkanım olanda təbii ki, Bakını çox görmək istərdim. Burada tanıdığım bir neçə azərbaycanlı var. Onlar səmimi və mehriban insanlardı. Mənə Sara nənəmi xatırlatdıqları üçün onlarla söhbət edən zaman çox xoşbəxt oluram. Hər birinizə öz sevgilərimi göndərirəm.

(Alex və mən İstanbulda, 2003)

-28 may Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) yarandığı gündür. Babanız Əlimərdan bəy Topçubaşı da qurucularından biridir. Bu günlə bağlı nə söyləmək istərsiniz?

-Babamın Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından olması ilə qürur duyuram. Və azərbaycanlıların babamı belə xatırlamaları və ondan yüksək səviyyədə bəhs etmələri məni çox təsirləndirir…

-Ə.M.Topçubaşının ailə üzvləri uzun illər Fransada yaşadılar. Siz Fransada ailənizin yaşadığı həmin evə heç getdinizmi?

-Xeyr, ziyarət edə bilmədim. Məndə yalnız bir şəkil var. Anam öz babasının məzarı önündə durur…

-Xalanız Zərifə Kürdəmiri (Əlimərdan bəyin digər nəvəsi) necə xatırlayırsınız?  

-Xalam anamdan 2 yaş böyük idi. Onu çox sevirdim. Xalamın iki qızı var: Fevziyə mənimlə eyni yaşdadır, Səlma isə bizdən 3 yaş kiçikdir. Biz birlikdə böyüdük.

-Sizin ailəniz, oğlunuz barədə bilmək istərik. Oğlunuz heç Azərbaycana gəldimi?

-Oğlum Alexander Brasack (həyat yoldaşım almandı) Almaniyanın Köln şəhərində yaşayır, ailəlidir və  4 yaşında bir nəvəm var.

Fırat Sander isə mərhum qardaşım Fikrətin oğludur. O, Aleksdən 2 yaş böyükdür. Bodrumda yaxınlığımda yaşayır, evlənib və 10 yaşlı bir oğlu var. Fıratla tez-tez görüşürəm. O da heç vaxt Azərbaycana getməyib.

(Fırat Sander)

-Sonda oxucularımıza nə söyləmək istərsiniz?

-Dostlar, bu an hamımız çətin günlər yaşayırıq, məlum virusa görə 2 aydır ki, evdəyik. Şükürlər olsun ki, yaşadığım kirayə evin böyük bir bağçası var. Hamımız üçün xoş günlərin gəlməsini arzulayıram. Bu müsahibəyə görə Jurnalist Hafiz Əhmədova dərindən təşəkkür edirəm, çox sevindim və şad oldum. Bütün azərbaycanlı qardaşlarımı öpürəm, ümid edirəm ki, bir gün görüşəcəyik.

Həsən bəy Zərdabi ailəsinin gizlinləri: “Dedi ki, məni bacımın yanında dəfn edin”– (EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ-FOTOLAR) BURADAN oxuya bilərsiniz.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

`Azərbaycanı sevən 3 övlad böyütdük` – Keçmiş səfir: “Qarabağın planı masanın üstündədir” (EKSKLÜZİV)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Qarabağ münaqişəsinin çox uzun müddət davam etməsinə icazə verildi”

“Azərbaycanda göyərti, balqabaq, quzu qutabı və yanında manqal salatı hazırlamağı öyrəndik.  ABŞ-a qayıtdıqdan sonra ailəmiz və dostlarımız üçün də bu yeməkləri hazırladıq”

“ABŞ münaqişənin həllinə kömək etmək üçün daha çox diqqət yetirməli və yanaşmalarında daha yaradıcı olmalıdır”

“Bakıda ən çox insanları sevdik. Səfir olduğum üçün şanslı idim”

“Təkcə ABŞ hökuməti deyil, amerikalı şəxslər və təşkilatlar tərəfindən addımların atılması Qarabağ münaqişəsinin vaxtı keçmiş sülh yolu ilə həllinə kömək edə bilər”

“Azərbaycanda Səfir olduğum müddətdə edə biləcəyim bir şeylə bağlı demək istəyirəm ki…”

HafizTimes.com-un növbəti müsahibi ABŞ-ın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Robert F. Sekutadır. Amerikalı diplomat eksklüziv müsahibə zamanı şəxsi həyatı, Qarabağ münaqişəsinin həlli, eləcə də ABŞ-ın Azərbaycanla bağlı siyasəti barədə önəmli məqamlardan söz açıb:

Hazırda harada yaşayırsız? Nə işlə məşğul olursunuz?

-Həyat yoldaşım Anne ilə birlikdə Vaşinqtondakı evimizə qayıtdıq. Vaxtımızın çoxunu Maine-dəki yerimizdə  keçiririk. Mən Vaşinqtondakı “Caspian Policy Center”də çalışıram. Bu Mərkəz Qafqaz və Orta Asiyadakı inkişafı diqqət mərkəzində saxlayır. Enerji və iqtisadi mövzularda, həmçinin ABŞ, Azərbaycan və bölgədəki digər ölkələr arasında əlaqələrin necə möhkəmləndiriləcəyini təhlil edirəm, yazılar hazırlayıram. Xaricdə biznes qurmaqda maraqlı olan və enerji sahəsində fəaliyyət göstərən şirkətlərə də məsləhətlər verirəm.

-Siz koronavirusadan necə qorunursunuz? İnsanlara hansı məsləhətləri verərsiniz?

-COVID-19 dəhşətli bir xəstəlikdir və dünyada ölən insanların sayı çoxdur. Məhz ABŞ-da bu virusdan ölənlərin sayı, Vyetnam müharibəsində ölən amerikalıların sayından daha çoxdur. COVID-in Azərbaycanda və dünyanın digər yerlərində insanlara nə edəcəyindən çox narahatam. Dünya miqyasında birgə tədbirlərin görülməsi vacibdir.

Ailəm də, mən də hər kəs kimi həkimlərin, elm adamlarının və ictimai səhiyyə mütəxəssislərinin tövsiyələrini dinlədik, əməl etdik. Buna evdə qalmaq, yalnız lazım olduqda çölə çıxmaq, ictimai yerdə olduğumuz zaman maska taxmaq və əllərimizi dəfələrlə yumaq və s. daxildir. Görüşlər videokonfrans və ya telefon danışıqları ilə əvəz edilib. Ailə üzvləri, dostları ilə də “Zoom”, “FaceTime”, telefon danışıqları və ya e-poçt-la əlaqə saxlayırıq. Hər birimiz buna ciddi yanaşmalıyıq.

-Azərbaycan üçün darıxırsınızmı? Bakıda ən çox nə etməyi sevərdiniz?

-Əlbəttə ki, Azərbaycan üçün darıxırıq. Həyat yoldaşım və mən Azərbaycanda çox gözəl, maraqlı illər keçirdik. İnsanları, ölkəni tanımaqdan zövq aldıq. Bu bizim üçün bir şans idi. Heç vaxt görmədiyimiz yerləri gedib gördük. Belə dostları tərk etmək çətin idi. Bakıda ən çox insanları sevdik. Səfir olduğum üçün şanslı idim. Çünki, bütün insanlarla eləcə də Bakıda yaşayan amerikalılar və digər diplomatlarla da görüşə bildim.

Bakıda bulvarda gəzərkən qədim şəhər memarlığından, 20-ci əsrin əvvəllərindəki binalardan və yeni, müasir dizaynlardan zövq alırdım. Ancaq bunu da deməliyəm ki, Bakıdan kənara çıxmağı və bütün Azərbaycanı mümkün qədər çox görməyi, gəzməyi həmişə sevmişəm. Hətta sabiq ABŞ səfirlərinin getmədiyi bir sıra yerləri də ziyarət etmişəm.

Qeyd edim ki, bəzi Azərbaycan yeməklərini – göyərti, balqabaq, quzu qutabı və yanında manqal salatı hazırlamağı öyrəndik. ABŞ-a qayıtdıqdan sonra ailəmiz və dostlarımız üçün də bu yeməkləri hazırladıq.

-Azərbaycanla bağlı ən unudulmaz xatirəniz nədir?  

-Qəribə görünə bilər, amma bu suala cavab vermək çətindir. Azərbaycan məktəblərində tədbir keçirmək, şagirdlər və müəllimləri ilə görüşmək və onlarla ABŞ haqqında söhbət etmək mənim üçün çox xoş idi. Mən Gəncə, Quba, Lənkəran və digər şəhərlərə getdim, Azərbaycanın milli parklarını mümkün qədər çox gəzib gördüm, ölkənin təbii müxtəlifliyini və gözəlliyini görmək şansına sahib oldum. Qaçqın və məcburi köçkünlərlə birlikdə oturmağımı, Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən hələ də təsirlənən azərbaycanlılarla görüşməyimi və onlara nə baş verdiyini deyil, gələcək barədə, özləri, ailələri və Azərbaycanla bağlı fikirlərini xatırlayıram.

-Ailəniz haqqında bilmək istərik. Gündəlik həyatınız necə keçir? Robert Sekuta bir ailə başçısı, ata kimi necədir? Valideynlərə hansı məsləhəti verərsiniz?

-Bu suala görə xüsusi təşəkkür edirəm! Azərbaycanı bəyənən, orada olduğumuz illərdən zövq alan 3 övladımız böyüyür. Hər birinin də fərqli karyera planları, maraqları var. Böyük oğlumuz Vaşinqtonda müəllimdir və fotoqraflığa çox bağlıdır. O həqiqətən də Azərbaycanda, xüsusən də şəhər və qəsəbələrdəki insanların fotoşəkillərini çəkməkdən çox zövq alırdı. Onun əkiz bacısı da Vaşinqtondadır, bir konsaltinq firmasında çalışır.  Kiçik oğlumuz isə hökumətlə maraqlanır və hazırda ictimai siyasi məsələlər üzərində çalışır. Azərbaycanı ziyarət etdiklərinə görə özlərini şanslı hiss edirlər və orada baş verənlərlə daimi maraqlanırlar.

Gündəlik həyatıma gəlincə isə bu anda bütün dünyadakı insanlar kimi mən və ailəm də uzaqdan çalışırıq. Əlbəttə ki, dostlardan, ailədən uzaq qalmaq və bunu hiss etmək çətindir.  Bununla yanaşı, səhiyyə mütəxəssislərinin tövsiyələrinə əməl etməliyik və hazırda üzərinə ağır iş düşən tibb işçilərimizə, xəstəxanalarımıza dəstək olmalıyıq. Həmçinin, indi sağlam qalmağın yeganə yolu başqalarından təcrid olmaqdır. Hazırda gündəlik həyatım budur.

-Azərbaycanda səfir olduğunuz illəri necə xatırlayırsınız? ABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri kimi tamamlamadığınız hansı iş var?

-ABŞ səfiri olmaq əvəzsiz bir fürsət idi və düşünürəm ki, həmin illərdə ABŞ və Azərbaycan bir sıra problemləri həll edə bildilər. Ancaq ölkələr arasındakı münasibətlər insanlar arasındakı münasibətlər kimidir; daimi qayğı və əlaqə tələb edir. Və bunları daha da yaxşı hala gətirmək üçün həmişə edilə biləcək çox şey var.

Səfir olduğum müddətdə edə biləcəyim bir şeyə gəlincə, deyərdim ki, ən böyük şey ABŞ-ın Sülh Korpusu (Peace Corps program) proqramının Azərbaycanda yenidən qurulması olacaqdı. Yenidən Azərbaycana səfər edərkən Sülh Korpusu proqramlarının, xüsusilə də ingilis dilini öyrətmək üçün verdikləri proqramların nə dərəcədə faydalı olduğu barədə məlumat eşidirəm.

Həmin Sülh Korpusu proqramlarının yenidən qurulması ölkə daxilindəki bir çox azərbaycanlının xeyirinə olardı və istədikləri çiçəklənən, uğurlu, müstəqil, demokratik bir ölkəni qurmaq üçün çalışdıqları zaman onlara kömək olardı. Onu da qeyd etməliyəm ki, Azərbaycanda Sülh Korpusunda işləyən tanış olduğum amerikalıların hamısı ölkəyə və onun uğurlarına xüsusi maraq göstərirlər.

-Xaricdən Azərbaycan necə görünür?

-Azərbaycan beynəlxalq təhlükəsizlik sferasında yalnız neft və qazla deyil, həm də mühüm insan resurslarına malik bir ölkə kimi tanınır. Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi – dünyada Rusiya və İranla həmsərhəd olan yeganə ölkədir və Avrasiya boyunca uzanan şərq-qərb tranzit yollarında əsas mövqe tutur – bu, beynəlxalq münasibətlər barədə düşünməyimizin digər mühüm səbəbidir. Azərbaycanın birlikdə yaşayan müxtəlif dinlərə və etniklərə mənsub olan insanlarının tarixi də əhəmiyyətlidir. Ölkələrimizin birlikdə edə biləcəyi çox şey var.

-Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı mövqeyiniz necədir? Nə üçün bu günə qədər münaqişənin həlli ilə bağlı irəliləyiş yoxdur?

-Dağlıq Qarabağda və ətrafındakı işğal olunmuş ərazilərdə uzun sürən münaqişə qəbul edilməzdir. Çox uzun müddət davam etməsinə icazə verildi. Mövcud vəziyyət nə Ermənistana, nə də Azərbaycana fayda gətirmir. Hər iki ölkədə insanlar əzab çəkməyə və ölməyə davam edirlər. Dinc bir həll yolu üzərində çalışmaq üçün bir araya gəlmək vacibdir.

-Münaqişənin həllinin gecikməsi kimin maraqlarına xidmət edir? Tərəflər maneləri necə aşmalıdır?

-Minsk Qrupu həmsədrləri bu məsələdə irəliləyişə nail olmaq üçün çalışmağa davam edirlər. Bu illər ərzində irəli sürülən planlar var və mənim başa düşdüyüm də budur ki, bir müddətdir ki, o, masanın üstündədir. Düşünürəm ki, beynəlxalq ictimaiyyət də bu uzadılmış münaqişəni həll etmək üçün tərəflərin səylərini dəstəkləməli və bölgədəki digər münaqişələrin həllində də kömək etməlidir. Dağlıq Qarabağ və digər uzun sürən münaqişələr, Soyuq Müharibədən sonra qurub görəcəyimizi ümid etdiyimiz daha geniş bölgənin, Avropanın sülhü və təhlükəsizliyini təhdid edir.

-ABŞ-ın dörd konqresmeni – Frank Pallone, Adam Schiff, Jackie Speier və Gus Bilirakis Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində yaradılan qanunsuz rejimin qondarma “nümayəndəsinə”  təbrik məktubu göndərdilər. Sizcə, ABŞ Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməyə daha çox diqqət yetirməli deyilmi?

-Düşünürəm ki, bu məsələdə ABŞ-ın mövqeyi aydındır və elə də qalır.

Bununla yanaşı, düşünürəm ki, ABŞ münaqişənin həllinə kömək etmək üçün daha çox diqqət yetirməli və yanaşmalarında daha yaradıcı olmalıdır.  Digər uzun müddət davam edən beynəlxalq mübahisələrə və problemlərə baxdığımda görürəm ki, ABŞ hökuməti, Amerika təşkilatları və ayrı-ayrı amerikalılar mübahisədə iştirak edən insanlar arasında anlaşma yaratmağa və dinc həll yolunu tapmağa kömək etmək üçün müxətəlif səylər göstərirlər. Düşünürəm ki, təkcə ABŞ hökuməti deyil, amerikalı şəxslər və təşkilatlar tərəfindən addımların atılması münaqişənin vaxtı keçmiş sülh yolu ilə həlli üçün uyğun şəraitin yaranmasında faydalı ola bilər.

-Demokratiya, azadlığa nail olmaq siz özünüz nə edərsiniz?

-Yaxşı idarəetmə və qanunun aliliyi hər bir ölkədə vacibdir. İnsanlar istəyirlər ki, hökumətlər onların istəklərini dinləsin və ictimai iradə qarşısında özlərini məsuliyyətli hiss etsinlər. Düzgün idarəetmə, qanunun aliliyi, ölkə vətəndaşlarının ehtiyaclarını ödəyən sistemlərin qurulması və davam etdirilməsi uzunmüddətli bir prosesdir. ABŞ-da gedən müzakirələrə və debatlara baxsınlar.

-Cənubi Qafqazda işləmiş bir diplomat kimi bölgənin gələcəyi barədə nə deyə bilərsiniz?

-Cənubi Qafqaz böyük potensiala malik bir bölgədir. Orada təbii ehtiyatlarla yanaşı, çox sayda yaradıcı, ağıllı insanlar var. Onların zəkası və enerjisi ilə yeni müəssisələr yaratmaq və inkişaf etdirmək olar. Artan nəqliyyat sistemi və digər əlaqə vasitələri barədə düşünmək xüsusi ilə maraqlıdır: Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri, o cümlədən Əfqanıstanda – Türkiyə və Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələri ilə, Çin / Şərqi Asiya və Hindistan və Pakistan ilə əlaqələr və s. Bu Azərbaycan xalqı və Cənubi Qafqazın digər ölkələri üçün sonsuz imkanlar deməkdir. Fürsətlər çox böyükdür.

-Koronavirusdan sonra yeni dünya nizamında kim “qalib” gələr, kim “uduzar”?

-COVID-19-dan “qazananlar” və “itirənlər” barədə düşünmürəm. Pandemiya dünyanın hər yerində insanlara təsir edir və öldürür. Elm adamları və tibb mütəxəssisləri xəstəliyin sağalma yollarını və uğurlu bir peyvəndi tapa biləndə hamımız qazanacağıq. Məncə, pandemiyanın bizim üzərimizdə qalıcı təsirləri də olacaqdır. Önəmli olan isə budur ki, post pandemiya dünyasının necə olması, iqtisadiyyat və digər institutları yenidən inşa etmək haqqında düşünməliyik.

-Gələcək planlarınız nədir? Azərbaycanda sizi sevən insanlara nə demək istərsiniz?

-Ümid edirəm ki, Qafqazın və bütövlükdə Böyük Xəzər bölgəsinin inkişafına, firavanlığına və təhlükəsizliyinə təsir edən suallar üzərində işləyirəm. Amerikalılarla bölgə xalqları arasında möhkəm, konstruktiv əlaqələr qurmaq yollarını tapmağa çalışıram. Dəyişən qlobal enerji mənzərəsi ilə maraqlanmağa və məşğul olmağa davam edirəm. Və həmçinin illərlə davam edən layihələrimizi tamamlamaq, Maine-dəki yerimizdə daha çox vaxt keçirmək istəyirəm.

Sonda isə azərbaycanlılara sadəcə bunu demək istəyərəm ki, ailəm və mən onlarla tanış olmaq şansını çox yüksək qiymətləndiririk. Və arzu edirik ki, onlar üçün hər şey yaxşı olsun. Görmək istədikləri çiçəklənən, təhlükəsiz, demokratik Azərbaycan qurmaq üçün onlara kömək etmək istəyirik.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

Bryan Adams: “Eat less, love more and be thankful” (EXCLUSİVE İNTERVİEW)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“I’d like to visit to Azerbaijan”

“I’ve never heard of the Mughams of Azerbaijan until you mentioned it”

“If concerts ever happen again, I’d be happy to spend the remaining years of my life performing”

“It was hard to get in the door and be heard”

International bestselling Canadian rock star legend Bryan Adams has been interviewed by Azerbaijani journalist Hafiz Ahmadov. This is an historic moment, as it is the first interview this leading figure in the world of music has spoken to the Azerbaijani media.

HafizTimes.com proudly presents the exclusive interview with music legend Bryan Adams.

-How do you remember your childhood?
-We were brought up between living in Canada and our father’s diplomatic postings around the world.

-What was missing in the family as you grew up?
-Perhaps a sister…but my cousins are like the sisters I never had, I adore them.

-How do you manage to stay on top for years?
-Well, you can’t climb a mountain straight up, you have to zig zag. That’s the secret.

-What is the biggest misconception about you?
-People often think that I’m American, but I’m actually Canadian

-What keeps you motivated in these hard times? How do you stay creative?
-It’s all down to the team you make for yourself, as no-one can do it alone.

-What are your plans for the future?
-Well if concerts ever happen again, I’d be happy to spend the remaining years of my life performing.

-What would you like to say to those who love you?
-Let’s have a cup of tea.

-What is the secret of success of Shine A Light?
-It’s intangible. Songs are a bit magic, and that song is especially magic live.

-To what do you credit your the success?
-Touring and a few decent songs.

-And what has been the greatest obstacle you’ve overcome?
-When I started in music it was hard to get in the door and be heard, it took time.

-What advice would you give to someone who wants to follow in your footsteps?
-Don’t sign anything.

-How do you want to be remembered?
-Just a regular bloke that loved music.

-What’s happening in world now? Shine A Light…
-People are discovering more and more that consuming every living creature in the animal world isn’t compatible with humanity.

How and with which color would you draw the picture of the present world?
-A rainbow,

-What does the end mean for you?
-The start of something else.

-What is your philosophy of life in 3 sentences?
-Eat less, love more and be thankful.

-How do you stay young all the time?
-Music.

-We would like to know your thoughts about Baku, Azerbaijan. Would you like to visit to Azerbaijan?
-Yes one day.

-Have you ever heard about the famous folk music of Azerbaijan, Mughams?
-Not until you mentioned it.

-What would you like to tell people, particularly the youth who love you in Azerbaijan?
-Hello from over here, hope you love the music. Be safe.

-What is your advice for preventing Coronavirus?
-Do what we’re being asked to do, wash your hands, social distancing and wear a mask.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Trend yazılar