Bizimlə əlaqə

Müsahibə

Lütfi Zadə haqqında bilmədikləriniz: “Xanımının külünü evdə saxlayırdı…” – MÜSAHİBƏ (VİDEO)

Yayımlandı

da

Azərbaycan Texniki Universitetinin professoru Şahnaz Şahbazova Lütfi Zadə ailəsinin ən yaxın dostudur. Dünya şöhrətli alimin son anına kimi yanında olan Şahnaz xanım  HafizTimes.com-a müsahibəsində Lütfi Zadə ilə bağlı indiyədək heç kimin bilmədiyi özəl məqamlardan söz açıb. O həmçinin Lütfi Zadənin fotolardan ibarət şəxsi arxivini də HafizTimes.com-a təqdim edib:

– Lütfi Zadə ilə ilk görüşüm 1999-cu ildə Almaniyada olub. O zaman qrant layihəsi qazanarq Zigen Universitetində 3 ay müddətində elmi-tətqiqat işinə başlamışdım. Həmin vaxt Zigen Universitetində konfrans keçirilirdi. Konfransda professor Lütfi Zadə də iştirak edirdi. O, mənim çıxışımı diqqətlə izləyirdi. Çıxışım zamanı Lütfi Zadə mənə bir neçə sual verdi. Konfrans bitdikdən sonra mənə yaxınlaşdı və çıxışımın onun xoşuna gəldiyini dedi. Təklif etdi ki, mən onun Berklidəki laboratoriyasına üzv olum.

Lütfi Zadəyə məlumat verdim ki, mən elmlər namizədliyi üzrə işimi verilənlər bazası üzrə yazmışam. Ancaq ən böyük arzum həmin sistemləri intellektual sistem kimi sizin “qeyri-səlis məntiq” və “qeyri-səlis çoxluqlar” bazasında yaradım. O, məni dinlədi. Bu sahədə olan tətqiqatlarımı bəyəndi. Bir neçə aydan sonra mənə məktub yazdı. Bildirdi ki, “siz artıq Amerika üçün yetişmisiniz. Mənim laboratoriyamda istədiyiniz müddətdə elmi tətqiqat işləri apara bilərsiniz”. Bundan sonra mən sənədlərimi Amerika səfirliyindəki “Full Bright”proqramına təqdim etdim. Tale belə gətirdi ki, həmin proqramı qazandım. 2007-ci ilin avqusun 4-də Berklidə işə başladım.

Lütfi Zadə haqqında bilmədikləriniz: “Xanımının külünü evdə saxlayırdı...” - MÜSAHİBƏ (VİDEO)

– Bəs necə oldu ki, yolunuz laborotoriyadan ailə üzvülüyünə qədər gedib çıxdı?

– Professor Lütfi Zadə çox gözəl bir insan idi. O, laboratoriyasına gələn hər kəsə qarşı diqqətcil idi. Hətta soruşurdu ki, sizin nəyiniz çatışmır? Deyirdi ki, birdən qazanın, tavan olmaz, birdən nəqliyyatla və yaxud məişət işləri ilə bağlı problemin olar? Lütfi Zadə hamının problemləri ilə maraqlanırdı. Mənə isə xüsusi maraq göstərirdi. Həmişə deyirdi ki, “Şahnaz FullBright-i qazanıb gəlib, siz isə adi səfər edən alimlərsiniz”. O, bunu xüsusi qeyd edirdi. Lütfi Zadə bütün bayramlara, tədbirlərə məni dəvət edirdi.

-Lütfi Zadə evdə, ailədə necə insan idi?

– O, çox sadə, sakit və dinləməyi bacaran, hər bir addımda məntiq axtaran dahi insan idi. Lütfi Zadənin dəvəti ilə onların evində tez-tez qonaq olurdum. Ailə bayramlarında məni evinə dəvət edirdi. Fanya xanım və Lütfi məni dünyasını dəyişən qızları qədər çox istəyirdilər.

– Maraqlıdır ki, Lütfi Zadənin sizə bu qədər diqqət göstərməsinin səbəbi nə idi? 

– O, mənə həm dost kimi, həm də ata kimi qayğı göstərirdi.

– Qeyd etdiniz ki, Lütfi Zadə insanların hərəkətlərində məntiq axtarırdı. Siz onun sınağından üzüağ çıxa bildinizmi?

– Maraqlı bir məqamı qeyd edim. Almaniyadan bir professor Lütfi Zadənin yanına qonaq gəlmişdi. O, dəyirmi masada çıxış etdi. Bundan sonra mən həmin professorla birlikdə Lütfi Zadənin otağına çıxdıq. Lütfi Zadənin otağı labirint kimi idi. Hər yer kitablarla dolu idi. Kitabların arasından keçərək otağa daxil olduq. Otaqda bir masa və bir kreslo vardı. Oturmaq üçün başqa stul yox idi. Lütfi Zadə açılıb-bağlanan stulu mənə uzatdı. Dedi ki, “bu stulu aç, görüm sənin məntiqin necədir”. Bir stola baxdım, bir də ona. Xoşbəxtlikdən stulu aça bildim. Lütfi mənə baxıb dedi ki, “sənin məntiqin yaxşıdır”. Mən bu sınaqdan da çıxdım.

– Lütfi Zadə üçün elm daha üstün idi, yoxsa var-dövlət?

– Professor Lütfi Zadə böyük insan idi. O, evdə də özünü elmə həsr edirdi. Hər yerdə özünü elmdə görürdü, alim kimi düşünürdü. O, heç vaxt düşünmürdü ki, 3 mərtəbəli villası olsun. Onun ideyalarını həyata keçirmək üçün Allahdan möhlət istəyirdi. Lütfi Zadənin fərqi budur. Onu var-dövlət yox, elm maraqlandırırdı. Lütfi Zadə həmişə deyirdi ki, bahalı maşın və evimin olması mənim üçün əsas deyil. Mənim üçün əsas etdiklərimdir…

Bahalı villa, var-dövlət, sərvət onun bir nəzəriyyəsi ilə müqayisə oluna bilməz. O, dünya üçün böyük irs qoyub. Təəssüf ki, hələ də Lütfi Zadənin elmi irsi araşdırılmayıb. Bütün dünya onun nəzəriyyəsi ilə işləyir, dünya alimləri onun davamçılarıdır. Ancaq onun elmi irsinin araşdırılması, tətqiq və tətbiq olunması, iqtisadi səmərə verməsi prosesi hələ də gözlənilir. Onun elmi irsi gələcəyin nəzəriyyələridir. Nə qədər ki, elm var, Lütfi Zadə nəzəriyyələri də yaşayacaq.

– Lütfi Zadə ölümdən qorxurdu?

– Onun xanımı Fanya Zadə bu il yanvar ayının 17-də dünyasını dəyişib. Lütfi Zadə xanımını çox sevirdi. Xanımı onu tamamlayan varlıq idi. Onun vəfatı Lütfi Zadəyə çox pis təsir elədi. Bəlkə də Lütfi Zadə onu axtarırdı. Bəlkə də Fanya xanımın vəfatından sonra onun üçün həyatda yaşamağın bir mənası qalmamışdı.

Lütfi Zadə Allaha inanırdı. O, hər bir addımında Allahın adını çəkirdi. Deyirdi ki, Allah mənə nə qədər ömür veribsə, o qədər yaşayacağam.

– Lütfi Zadə namaz qılırdı?

– Bəli. Deyirdi ki, “mən Tehranda tələbə olanda gündə beş dəfə namazlarımı qılırdım”. Bu səbəbdən Lütfi Zadə məndən xahiş etdi ki, dünyasını dəyişdikdən sonra onu müsəlman qaydası ilə dəfn edək.

– Lütfi Zadənin son anlarını necə xatırlayırsınız? Oğlu Norman onun yanında deyildi?

– Norman valideynlərinə qarşı çox diqqətli olub. O, başqa şəhərdə yaşayırdı. Demək olar ki, həftədə iki-üç dəfə zəng edərək valideynləri ilə maraqlanırdı. Norman atasını çox istəyirdi.

Professor Lütfi Zadə böyük azərbaycanlı idi. Hətta o yeməklərində də Azərbaycan yeməklərinə üstünlük verirdi. Azərbaycan yeməklərini sevirdi.

– Deyirdim ki, siz sabah hansı yeməkləri istəyirsiniz, deyin, baxıcı hazırlasın. O, isə deyirdi ki, yeməyi xanım yox, sən hazırla. Səbzi qovurma, qiymə-badımcanı xoşlayırdı.

– Lütfi Zadə Azərbaycan dilində danışa bilirdi?

– O, Azərbaycan dilində bəzi sözləri bilirdi. Biz onunla restorana tez-tez gedirdik. Yemək sifariş edən zaman heç vaxt badımcanın adını ingilis dilində deməzdi. Həmişə deyirdi ki, bizə badımcan verin. Ofisiant soruşurdu ki, siz nə deyirsiniz? Mən də tez badımcan sözünü ingiliscəyə tərcümə edib, ofsianta deyirdim.

Lütfi Zadə evdə xanımı ilə danışanda çox vaxt Azərbaycan sözlərindən istifadə edirdi. Ancaq onların ətrafında Azərbaycan dilində danışan şəxslər yox idi. Buna görə də daha çox rus dilində danışırdılar.

– Lütfi Zadə Azərbaycandakı qohumları haqda nə danışırdı? Cənnət Səlimova həqiqətən onun xalası qızıdır?

– Lütfi Zadə 2008-ci ilə qədər Azərbaycanda qohumunun olması haqda mənə məlumat verməmişdi. Adətən o, qohumları barədə danışmırdı. Professor Azərbaycana gələndə Cənnət xanım mənə zəng vurub xahiş etdi ki, onunla görüşə şərait yaradım. Mən də Cənnət xanıma dedim ki, akademiyada Lütfi Zadənin çıxışı olacaq, gəlib iştirak edə bilərsiniz.

Cənnət xanım deyir ki, Lütfi Zadə mənim xalam oğludur. Ancaq Lütfi Zadəni ilk dəfə 2008-ci ildə görüb. Lütfi Zadə bu barədə heç vaxt danışmayıb.

– Cənnət xanım müsahibəsində bildirib ki, ölüm anına kimi Lütfi Zadənin yanında olub.

– Bu, həqiqətə uyğun deyil. Lütfi Zadənin ölüm xəbəri çıxanda Cənnət xanım zəng etmişdi. Amma professor yatdığına görə onunla çox qısa telefon danışığı oldu.

– Lütfi Zadə kitablarını, ordenlərini niyə məhz sizə bağışlayıb?

– Mən 2007-ci ildən bu ilin sentyabr ayının əvvəlinə qədər Lütfi Zadə ailəsinin yaxın dostu olmuşam. İlin beş ayı onun laboratoriyasında işləmişəm. Axırıncı 4-5 il ərzində həm Lütfi Zadə, həm də onun xanımı ahıllıq çağında idi. Mən bacardığım yardımı onlardan əsirgəmədim. Professor özü bu qərara gəldi ki, kitablarını, ordenlərini, medallarını mənə versin. 3 il bundan qabaq həmin medalları, kitab və ordenlərini qabalaşdıraraq mənə göndərdi. Dedi ki, sənə etibar edirəm. Azərbaycanda Lütfi Zadə adına muzey yaradılsa, onları muzeyə təqdim edəcəyəm.

– Bundan əvvəl məlumatlar yayılmışdı ki, Lütfi Zadənin varisi Rafiq Əliyevdir. Bu haqda fikirlərinizi bilmək istərdik.

– Lütfi Zadənin varisi onun oğludur. Mən onun varisi deyiləm. Lütfi Zadənin malı-mülki hamısı oğlu Norman Zadəyə məxsusudur. O, mənə ancaq orden, medal, kitablarını, son yazılarını, hətta yazı masasını, kompüterni vəsiyyət edib.

– Rafiq Əliyev onun uzun illər dostu olub. Maraqlıdır ki, niyə bunları ona yox sizə verdi?

– Mənim bu barədə heç bir informasiyam yoxdur.

– Ümumiyyətlə, Rafiq Əliyevlə Lütfi Zadənin münasibəti necə idi?

– Rafiq Əliyev Lütfi Zadənin dostlarından biri olub. Onların dostluğunu bilirdim. Lütfi Zadə həmişə deyirdi ki, Rafiq mənim dostumdur. O, Rafiq Əliyevə çox dəyər verirdi.

– Rafiq Əliyev onun varisi deyildi?

– Lütfi nə vaxt dedi ki, bu şeyi kiməsə verirəm. Mən bu haqda eşitməmişəm. Amma dost kimi ona yüksək dəyər verirdi. Oğlu Norman Rafiq Əliyevi tanımır.

– Lütfi Zadənin elmi irsi ilə bağlı danışaq… Siz bu istqamətdə hansı işləri görəcəsiniz?

– Professor Lütfi Zadə arzulayırdı ki, onun elmi nəzəriyyəsindən alınan nəticələr Azərbaycanda tətbiq edilsin. İstəyirdi ki, bunlar qeyri-neft sektorunun inkişafı məqsədi ilə həyata keçirilsin. Lütfi Zadənin arzularından biri də bu idi ki, onun elmi irsi ilə tətqiq olunan elmi tətqiqat institutu açılsın. Adını da söyləmişdi: Biliklərə Əsaslanan Sistemlər Beynəlxalq Elmi Tətqiqat Mərkəzi. Bu institutun Azərbaycanda açılmasını çox arzulayırdı. İstəyirdi ki, Azərbaycanda konfranslar keçirilsin. Qeyd edim ki, Lütfi Zadənin laboratoriyası hazırda fəaliyyətini davam etdirir. Həmin laboratoriyanın mindən çox üzvü var. Hər il bu üzvlərin sayı artır.

– Uzun illər Amerikada yaşayan dahi şəxsiyyətin Azərbaycanda dəfn olunmasına səbəb nə idi?

– O, illər öncə xanımı ilə birlikdə qərar vermişdi ki, dünyalarını dəyişəndə kremasiya olunsunlar. Xanımı dünyasını dəyişəndə bunu etdilər. Ancaq Lütfi Zadə qərarını dəyişdi. 2008-ci ildə Azərbaycandan qayıtdıqdan sonra onun fikirləri dəyişilmişdi. O, heç vaxt azərbaycanlı olduğunu gizlətmirdi. Əksinə fərəhlə deyirdi ki, mən Bakıda anadan olmuşam, azərbaycanlıyam.

Lütfi Zadə Azərbaycanda dəfn olunmaqla bağlı qərarı üzərində çox düşündü. 2012-ci ildə qərar verdi ki, dünyasını dəyişdikdən sonra Azərbaycanda dəfn olunsun. 2015-ci ildə o, mənə dedi ki, nəşimin aparılmasında məsuliyyətli şəxs kimi sənə vərəsə edirəm.

Siz sual verdiniz ki, mən vida mərasimində niyə çıxış etmədim, ikinci planda qaldım. Bu, doğru deyil. Mən Ruminiya və Rusiyadan olan qonaqlarla birlikdə əyləşmişdim. Cənnət xanım onun qohumu olduğuna görə öndə əyləşmişdi.

– Norman Zadə atasının Bakıdakı qohumlarını tanıyır?

– Norman Zadə Cənnət xanımı tanımır. Həmçinin Rafiq Əliyevi də. Məni on il onların evində olduğuma görə tanıyır.

Mən Bakıya gələndə Lütfi Zadəyə həftədə 3 dəfə zəng edirdim. O, mənim zəng etdiyim saatı bildiyi üçün həmin vaxt zəngimi gözləyirdi. Bəzən elə olurdu ki, mən ona gündə iki dəfə zəng edirdim.

– Qeyd edirsiniz ki, ildə 5-6 ay Lütfi Zadənin evində qalırdınız. Ailənizin buna münasibəti necə idi?

– Mənim iki övladım var. Övladlarımın hər ikisi Berkli universitetinin tələbəsidir. Onlar beş il müddətində Lütfi Zadə ailəsinin yanında olublar. Mənim kiçik qızım Sabina Şahbazzadə son il ərzində onun köməkiçisi olub.

– Bəlkə Lütfi Zadə sizin gözəlliyinizə heyran olmuşdu?

– O, məni övladı kimi çox istəyirdi. Elə bil, onların ikisi də məni övladları kimi qəbul edirdilər. Xəstə olanda yanlarında olurdum, yeməklərini mən verirdim.

Mənə baxıb deyirdi ki, çox təşəkkür edirəm, Şahnaz. Sən mənə çox uğurlu bir övlad oldun. Bu sözü mənə Fanya xanım da demişdi. Lütfi Zadə məni öz ailəsinin üzvü hesab edirdi.

Bir maraqlı məqamı da danışım. O, xanımını dinləyirdi. Ancaq ailədə bir az diktator idi (gülür). O, nə deyirdisə, biz onu həmin dəqiqə yerinə yetirirdik. Sözlərinə hörmətlə yanaşırdıq. Evdə bir sözü iki olmazdı.

– Həyat yoldaşı sizi qısqanmırdı ki?

– Həyat yoldaşı məni Lütfi Zadədən də çox sevirdi. Bəzən Fanya xanım özü məni evlərinə dəvət edirdi. Lütfi Zadə xanımını çox istəyirdi. Ölən günə kimi xanımının külünü evdə, bankada saxlayırdı.

– Lütfi Zadə ilə oğlu Normanın münasibəti necə idi? 

– Norman çox ağıllı insandır. Onun gözəl xüsusiyyətləri var. Onu çox istəyirəm. Yaxşı alimdir. Berkli universitetinin məzunudur. Orada dərs deyirdi. Sonra biznesə qoşuldu. Norman başqa şəhərdə yaşayır. Bacısı da Los Anclesdə yaşayırdı. Onların hər ikisi bir şirkətdə işləyirdlər. Norman ailə qurmayıb. Lütfi Zadə Normana deyirdi ki, ailə qur, mənim də nəvələrim olsun. O, isə hələ də biznesə üstünlük verir. Bəlkə də biznes sahəsinin adamları ailə qurmağa vaxt tapmırlar və yaxud da ailə qurmağa üstünlük vermirlər…

– Norman nəyə görə Azərbaycana gəlib atasının dəfnində iştirak etmədi?

– Mən bircə bunu deyə bilərəm ki, Norman Azərbaycana gələcək, atasının da məzarını ziyarət edəcək. Sadəcə olaraq, çox ciddi bir məsələni həll etməli idi. Buna görə Norman Azərbaycana gələ bilmədi. Biz yaxın zamanda Normanın Azərbaycana gəlişini gözləyirik.

– Lütfi Zadənin hansı qeyri-adi xüsusiyyətləri var idi?

-Onun rəssamlıq qabiliyyəti də vardı. Bütün görkəmli şəxsiyyətlər, prezidentlərin şəkillərini çəkirdi. Ronald Reyqan, Corc Buşun da şəklini çəkib.

Bir məqamı da qeyd edim ki, Lütfi Zadə həm də yaxşı rəqqas idi. O, 95 yaşı olanda Berkli universitetinin tədbirində gözəl rəqs etmişdi. Hamı heyranlıqla ona baxırdı.

Porfessor Zadə borş və Azərbaycan peraşkisini çox sevirdi. Evdə daha çox Azərbaycan yeməklərinə üstünlük verirdilər. Səbzi plov, badımcan, tikə, lülə kababını çox sevirdilər…

-Lütfi Zadə ilə bağlı unuda bilmədiyiniz hansı xatirələriniz var?

– Mən qrant udub Amerikaya gedəndə orada qalmaq üçün bir illik ev kirayə götürməli idim. Lütfi Zadə əvvəlcə mənə bir həftəlik ev kirayələdi. Dedi ki ki, Şahnaz sən bir həftə burda qal. Sonra gedib sənə istədiyin evi kirayə tutarıq. Həmin evə professor Lütfi Zadə özü məni apardı, evə baxdı, bəyəndi və evi mənim üçün kirayə tutdu. Bir müddət sonra mən evi dəyişməli oldum. Çünki, həmin evə axşam saat 7-dən sonra avtobus getmirdi. Buna görə bəzi tədbirlərdə iştirak edə bilmirdim. İkinci evi isə Lütfi Zadənin köməkçsi ilə birlikdə kirayələdik. Həmin vaxt professor ezamiyyətdə idi.

Bir məqamı da qeyd edim ki, Lütfi Zadə üçün mart ayı çox əlamətdardır. Ona görə ki, Lütfi Zadə martın 21-də Fanya xanımla ailə həyatı qurub. Həmin gün onlar həm Novruz bayramını, həm də evlilik il dönümünü qeyd edirdilər. Həmişə mənə deyirdi ki, Şahnaz harada olursan ol, ancaq martda yanımızda ol. Həmin günü restoranda qeyd etməyi sevirdi. Ancaq Bakı restoranına gedirdi. Berklidə bakıllıların işlətdiyi bir restoran var. Həmin restorandan çıxandan sonra professor Zadə təklif etdi ki, biz maşınla səni evə aparaq. Nə qədər imtina etsəm də, o, razılaşmadı. Bilirdim ki, köçdüyüm ev Lütfi Zadənin xoşuna gəlməyəcək. Gətirib məni evə qoyanda harada yaşadığımı gördü. Bu zaman çox narahatlıq hissi keçirdi. Elə bil ki, o evlə mən ona böyük bir problem yaşatdım. Dedi ki, mən gecə yata bilmirəm ki, sənin qaldığın yer yaxşı yer deyil, qaradərililərin məhəlləsində qalırsan. Birdən sənə xəsarət yetirərlər. Bir həfətədən sonra o mənə yeni ev tutdu və ordan köçdüm.

– Bəzən “Şahnaz Şahbazova kimdir ki, Lütfi Zadənin ailə üzvü də olsun” kimi fikirlər səsləndirirlər… Buna münasibətiniz necədir?

– Demək istəyərəm ki, mən on il Lütfi Zadə ailəsinn üzvü olmuşam. O, mənə etibar edirdi. Medallarını mənə verəndə dedim ki, hava limanında soruşmayacaqlar ki, bu medallar kimindir? Lütfi Zadə buna görə medalları sənədləşdirdi. O, elə bir insan idi, istəmədiyi şeyi ona heç kəs məcbur edə bilməzdi. Hətta xanımı belə..

– Onun məzarını ziyarət edirsinizmi?

-Demək olar ki, hər gün onun məzarını ziyarət edirəm.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Müsahibə

“Atam baş nazirin ailəsinin süründüyünü görüb və qızı ilə evlənib” – N.Yusifbəylinin nəvəsi ilə TARİXİ MÜSAHİBƏ (FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Evimizdə heç kim babam Nəsib bəy Yusifbəylidən bəhs etməzdi”

“Atam onların yoxsulluqdan sürünür vəziyyətdə olduqlarını görüb”

“Bundan sonra atam baş nazirin qızı ilə evlənməyə qərar verib”

“Bəlkə babamı da ermənilər öldürüb”

“Bütün həyatları boyu Vətən həsrəti ilə yaşamalı oldular”

“Atam deyərdi ki, ermənilər azərbaycanlılara qarşı hər zaman düşmən münasibəti bəsləyib”

“Ağ ruslar” da bizim evimizdən əksik olmazdı”

“Heç kim onlara arxa durmayıb, dəstək olmayıb. Həddən çox yoxsul olublar”

Oğuz Yusuf Göygöl – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti liderlərindən biri, Azərbaycan hökumətinə başçılıq etmiş tarixi şəxsiyyət Nəsib bəy Yusifbəylinin nəvəsidir. Atası Mirzə Göygöl Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarı ilə dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş 100 tələbədən biri olub. Əmisi Çingiz Göygöl Azərbaycan siyasi mühacirətinin görkəmli nümayəndəsi, Azərbaycan Milliyyətçilər Dərnəyinin başqanı idi. Anası Zöhrə Yusifbəyli-Göygöl Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin liderlərindən olan Nəsib bəy Yusifbəylinin qızıdır. Nənəsi Şəfiqə Qaspıralı-Yusifbəyli məşhur Krım tatar ictimai xadimi, “dildə, fikirdə, əməldə birlik” ideyasının müəllifi İsmayıl Qaspıralının qızıdır.

Tarixi şəxsiyyət Nəsib bəy Yusifbəylinin nəvəsi Oğuz Yusuf Göygöl Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq  HafizTimes.com-a eksklüziv müsahibə verib. Jurnalist Hafiz Əhmədovun suallarını cavablandıran Oğuz Yusuf Göygöl ailəsi ilə bağlı illərlə gizli qalmış bir çox məqamlara aydınlıq gətirib. O, həmçinin ailəsinin fotoşəkillərdən ibarət şəxsi arxivini HafizTimes.com-a təqdim edib.

-Əvvəlcə özünüz haqqında danışaq. Uşaqlığınızı necə xatırlayırsınız? Göygöl ailəsində böyümək necə idi? İndi harada yaşayırsınız?

-Mən uşaq olan zaman həmişə İstanbulda, Yeşilköydə böyük bağçası olan evlərdə, hətta “köşk”lərdə kirayə qalardıq. Qohumlarımız bizə gələrdilər, bütün yay tətillərini bizimlə keçirərdilər. Evlərimiz hər zaman dəniz sahilində olardı. Anamın dayısı Heydər də Türkiyədə təhsil aldı. Daha sonralar isə Kayseridə məskunlaşdı. Həyat yoldaşının möhtəşəm bir sarayı da vardı. Çox zəngin idilər. Heydər dayı ailəsi və xidmətçiləri ilə bizə gələr, bütün yayı birlikdə keçirərdik. Onlar üçün üç növ süfrə qurulardı. Hətta xüsusi aşbazımız da vardı.

(Çingiz Göygöl, qardaşı Mirzə Göygöl və nəvə Tuluğ)

Xəlil dayi (Has?) bir gün atamı kənara çəkib məsləhət verdi ki, bu evdən heç vaxt qonaq əksik olmur, belə davam edə bilməz. Cavad qardaş da oxuyub həkim oldu. Atamın “yeğeni” idi, oxumaq üçün İrandan İstanbula gəlmişdi. O da bizimlə birlikdə yaşadı. Atamın Berlindən də tələbə yoldaşları gələrdilər. Atamın süfrəsi axasında həmişə xeyli insan əyləşərdi. Maaşı çox yüksək olsa da, heç vaxt pulu bir yerə toplayıb zəngin ola bilmədi. Bütün dostlar, qohumlar varlandılar, bizdə də yeyib-içdilər. Bundan sonra Cavad bəy Azərbaycan əsilli iranlı, çox zəngin bir xanımla ailə qurdu.

(Zöhrə Yusifbəyli və oğlu Oğuz Göygöl)

Mənim uşaqlıq illərim gözəl keçdi. Dəniz sahilində yaşamaqdan həzz alırdım. Yesilköy çox kosmopolit bir bölgə idi və xeyli sayda qeyri-müsəlman ailələr yaşayırdı. Onların uşaqları yay tətilində ataları ilə işləməyə məcbur idilər, biz isə (qardaşım və mən) səhər duran kimi dənizə gedirdik. 1952-ci ildə Almaniyanın Darmştadt şəhərinə təhsil almağa gəldim. 1963-cü ildən bəri Hamburqda yaşayıram.

(Məhəmməd Əmin Rəsulzadə də fotoda yer alıb)

-Ailənizin Azərbaycandan olduğunu nə vaxt öyrəndiniz? Atanız Mirzə Göygöl Azərbaycan haqqında sizə nələr danışardı?

-Atam öz millətini çox sevən bir insan idi. Bizə xüsusilə Gəncənin nə qədər gözəl olduğunu söylərdi. Azərbaycanı cənnətin bir hissəsi kimi təsvir edərdi. Azərbaycanın müstəqillik ildönümlərində bütün qohum-əqrabaları, dostlarını başına toplayıb həmin günü qeyd edərdilər. Bunun üçün gözəl yerlər icarəyə götürüb, əyləncələr təşkil edərdilər. 28 may 1918-ci il Azərbaycanda Cümhuriyyətin yaranması günüdür

(Mirzə Göygöl və xanımı Zöhrə Yusifbəyli)

-Bizə mərhum atanız Mirzə Göygöl, ananız Zöhrə Göygöl-Yusifbəylidən bəhs edin. Göygöl ailəsinin həyatını sizdən öyrəmək istərik. Valideynləriniz necə tanış olublar, evləniblər? Türkiyəyə köçməli olduqdan sonra hansı çətinlikləri yaşadılar? Axı ananız Zöhrə xanım Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Baş naziri Nəsib bəy Yusifbəylinin yeganə qızı idi…

-Atam millətçi bir insan olduğu üçün anamla nənəmin (Nəsib bəy Yusifbəylinin qızı və həyat yoldaşı: Zöhrə Yusifbəyli və Şəfiqə xanım Qaspıralı) İstanbulda tək yaşadıqlarını biləndə onları axtarır tapıb. Nənəm iki uşağı ilə birlikdə Sevastapoldan İstanbula qaçmağı bacarıb. Heç kim onlara arxa durmayıb, dəstək olmayıb. Həddən çox yoxsul olublar. Niyazi dayım (Nəsib bəy Yusifbəylinin oğlu) Qalatasaray Liseyində təqaüd ilə təhsil alıb. Anam isə Erenköydəki qız liseyindən məzun olub.

(Nəsib bəy Yusifbəylinin həyat yoldaşı Şəfiqə xanım İstanbulda)

Atam onların yoxsulluqdan sürünür vəziyyətdə olduqlarını görüb. Daha sonra kim olduqlarını araşdırıb tapıb. Azərbaycan baş nazirinin həyat yoldaşı və uşaqlarının belə ağır vəziyyətdə yaşamaları atamı çox məyus edib, kədərləndirib. O, anamla evlənməyə qərar verib. Nənəmi də (Şəfiqə xanım Qaspıralı) öz yanlarına gətiriblər, birlikdə yaşayıblar. Niyazi dayım (Nəsib bəy Yusifbəylinin oğlu) isə ərzurumlu zəngin bir ailənin qızı ilə evləndi.

(Bu şəkili illərlə nənəm qoruyub, saxlayıb)

İş qurmaları üçün qayınatası onlara sərmayə verdi. Fəqət dayımı aldatdılar və təəssüf ki, pullar batdı. Dayım heç nəsiz ortalıqda qaldı. Daha sonra bir liseydə müəllim kimi çalışmağa başladı. Atam anamla evləndikdən sonra nənəmlə yanaşı, dayım da onlarla birlikdə yaşamağa başladı. Onlara da atamgil baxırdı.

Atam məni Almaniyaya göndərəndə dedi ki, heç vaxt alman qadınla evlənmə. Dostlarının hamısı alman qadınla evlənib, boşanmışdılar. Mən də atama qulaq asmadım. Atam haqlı idi. Alman qadınla nikahımız davam etmədi və ayrıldıq.

(Mirzə Göygöl, Zöhrə xanım, Oğuz bəy, Nuran xanım və Neriman Aykut)

-Göygöl Azərbaycanda Gəncə şəhəri yaxınlığında məşhur bir göldür. Necə oldu ki, siz “Göygöl” soyadını qəbul etdiniz? Atanız bu barədə sizə nə danışıb?

-Atamgilin keçmiş soyadı “Hacızadə” olub. Türkiyədə soyadla bağlı qanun tətbiq edilən zaman məmurlar atama deyiblər ki, “elə hacı-macı olmaz. Özünüz üçün başqa bir soyad tapın”. Cavad bəy tez “Gəncəli” soyadına sahiblənib. Atam da “Göygöl” sözünü soyad kimi qəbul edib. Hətta illər sonra atam öz evini qurarkən binanın adını “Gəncə” qoydu.

(Şəfiqə xanım Qaspıralı-Yusifbəyli)

– Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından olan babanız Nəsib bəy Yusifbəyli və həyat yoldaşı Şəfiqa xanım haqqında nələr bilirsiniz? Ananız ailəsi haqqında sizə nələr danışardı?

-Anam ailəsi haqqında danışanda yalnız İsmayıl Qaspıralıdan bəhs edərdi. Atası haqqında danışmazdı. Babam və nənəm haqqında çox şey bilmirəm. Nənəm kədərlənməsin deyə babam haqqında evdə heç kim danışmazdı.

(Babamın qoruyub saxladığımız rəsimi)

-Nənəniz Şəfiqə xanım Qaspıralını (Nəsib bəy Yusifbəylinin xanımı) necə xatırlayırsınız? Şəfiqə xanım Nəsib bəydən ayrıldıqdan sonra necə yaşadı?

-Qohumlarımızdan başqa bir çox rus dostumuz vardı. Onlar İstanbuldan qatara minib, Yesilköyə bizə qonaq gələrdilər. Yemək yeyib, çay süfrəsi açardılar. Corc adlı bir nəfəri də xatırlayıram. Rus kolbasalarını gətirib bizimkilərə satardı. Nənəm evimizə gələn qonaqları qarşılardı, yola salardı, uşaqlarla vaxt keçirərdi.

(Mirzə Göygöl, Zöhrə, Səlcuk, Oğuz Yusuf)

-Şəfiqə xanım həyat yoldaşı Nəsib bəy Yusifbəylidən necə bəhs edərdi?  Nəsib bəylə Şəfiqə xanım ayrılmışdılar? 

-Evimizdə bu mövzuda heç kim danışmazdı. Çünki nənəm çox kədərlənirdi. Nənəmi incitməmək üçün heç kəs bu barədə söhbət açmazdı.

-Nəsib bəy Yusifbəylinin öldürülməsi, məzarının yeri ilə bağlı nə bilirsiniz? Ailədə bu barədə nə danışardılar? Ananız Zöhrə xanım atasından necə bəhs edərdi? Nəsib bəyin də qatili ermənilərdi?

-Gəncənin yaxınlığında azərbaycanlı və ermənilərdən ibarət yanaşı kəndlər olub. Bəzi erməni kəndliləri azərbaycanlıları təhdid edib oradan keçmələrinə mane olurlarmış. Atam da çox ehtiyatlı hərəkət edərmiş. Bəzən erməni kəndliləri qışqırırlarmış ki, “kəndə ayaq basma, səni öldürəcəyik”. Bəlkə babamı da onlar öldürüb. Amma bununla bağlı məndə dəqiq məlumat yoxdur.

Anam heç vaxt öz atasından bəhs etməzdi. Rus qonaqlar daim ətrafımızda idi. Gələn qonaqlar bir-biri haqqında qeybət edərdilər. Anam və nənəm isə sadəcə olaraq onlara müvəqqəti xoş münasibət göstərərdilər. Yəqin ki, anam babamla bağlı onlara məlumat ötürmək istəməyib.

-Azərbaycan Cümhuriyyətinin Ədliyyə naziri, görkəmli şəxsiyyət eyni zamanda qohumunuz olan Halil Has Mehmet Gürgören (Xəlil bəy Xasməmmədov) haqqında nə bilirsiniz?

-İnsanlar daim bizə gəlib, gecə yarısına qədər söhbət edərdilər. Onların arasında “Xan” adlı biri də vardı. Çox güman ki, o da önəmli bir insan idi. Atam onlara deyirdi ki, Azərbaycan cənnət kimi bir ölkədir, həyət-bağlarının gözəlliyindən söz açardı. Atam ermənilərin azərbaycanılara qarşı hər zaman düşmən münasibəti bəslədiklərini də qonaqlara danışardı. “Ağ ruslar” da bizim evimizdən əksik olmazdı. Halil Has Mehmet Gürgörenin ailəsindən heç kimi tanımıram. Valideynlərim sağ olsaydılar onlar barəsində bilərdilər.

(Mirzə Göygöl, Çingiz Göygöl və nəvə Tuluğ)

-Azərbaycan siyasi mühacirətinin görkəmli nümayəndəsi olan əminiz Çingiz Göygöl necə bir həyat yaşadı? Əminizin övladları ilə əlaqə saxlayırsınız?

-Əmim Çingiz inşaat mühəndisi idi, öz şirkəti vardı. Evlərin damını tikirdilər. Qazancı bol idi. Biz uşaqlara həmişə xərcləmək üçün pul verərdi. Təəssüf ki, əmim qızı Türkizlə əlaqəmiz kəsildi. Əmim çox vaxt kefsiz olurdu. Çünki onun heç oğlan övladı olmamışdı. Daha sonralar isə çoxlu oğul nəvələri oldu.

-Azərbaycanla bağlı hansı xatirələriniz var? Azərbaycan sizin üçün nə deməkdir? Gəncəyə gəlmək istəyərsiz?

-Atamın iki böyük bacısı (sürgündən gəliblər) illər sonra Hamburqa bizi ziyarət etməyə gəlmişdilər. Daha sonra Viesbadendə yaşayan bacım Şuləyə də baş çəkdilər. Birlikdə çox gözəl vaxt keçirdik. Təəssüf ki, mən heç vaxt Azərbaycana getməmişəm.

Anam və atam quru yol ilə Azərbaycana gedəndə Naxçıvandakı erməni gömrük məmurları onlara qarşı ədəbsizlik edərlərmiş, çox kobud və qəddar münasibət göstərirlərmiş.

İndi isə Azərbaycana getmək çox asandır. Amma mən qocalmışam. İnşallah qızım və nəvələrim bir gün Azərbaycana gedərlər.

Atam həmişə vətən həsrəti ilə yaşadı. Anam da, atam da öz vətənlərindən uzaq düşdülər. Bütün həyatları boyu bunun kədəri ilə yaşamalı oldular. Mən də vətənim olan İstanbul, Türkiyəmi itirdim. Uşaqlığımın, gəncliyimin keçdiyi ölkə, şəhər artıq yoxdur və ya çox uzaqda qalıb.

(Meral Qaspıralı və Tuluğ Göygöl)

-28 May Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ildönümüdür (1918-ci il). Ailəniz Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dəyərlərindəndir. Azərbaycanda sizi sevən insanlara nə demək istərsiniz?

-İnsanlar bir-birlərinə hörmət etməli, yaxşı yola getməlidirlər.

-Cənnət Vətəninizi qoruyun, sahib çıxın.

-Bir millət, iki Cümhuriyyət.

-Sevgi, hörmət və salamımı göndərirəm.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

ABŞ Prezidenti Vilsonun nəticəsi: “AXC diplomatlarının 100 il öncəki bu fəaliyyətini dəyərləndirirəm” (TARİXİ MÜSAHİBƏ)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Bakıda çox maraqlı memarlıq nümunələri var”

“Amerikadakı mübahisələrin mərkəzində dərinə kök atmış irqçilik dayanır”

“Birinci Dünya Müharibəsindən sonra baş verən faciəli hadisələrin çoxunun qarşısını ala bilərdik”

“Heç bir şəkildə mükəmməl deyildik, amma…”

Tomas Sayre – Amerikalı məşhur rəssam-heykəltəraş. O, qeyri-adi “public art” layihələri ilə bütün dünyada tanınır. Qeyd edək ki,  Tomas Sayre Amerika Birləşmiş Ştatlarının 28-ci Prezidenti Tomas Vudro Vilsonun nəticəsidir.

HafizTimes.com-un növbəti müsahibi Amerika Birləşmiş Ştatlarının 28-ci Prezidenti Tomas Vudro Vilsonun nəticəsi, məşhur rəssam-heykəltəraş Tomas Sayredir. Jurnalist Hafiz Əhmədovun suallarını cavablandıran ABŞ prezidentinin varisi T. Sayre ailəsi, fəaliyyəti ilə bağlı bir çox mühüm məqamlardan söhbət açıb. O, Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq babası prezident Tomas Vudro Vilsonun Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə (1918-1920) olan münasibətindən də bəhs edib:

-Ohayo ştatının Klivlend şəhərində anadan olmuşam. Sonralar atam Vaşinqtondakı kafedral kilsədə baş keşiş (dean) olub. Beləliklə biz də Vaşinqtona köçdük. Mən də orada böyüdüm. Oğlanlar üçün olan “ST Albans” məktəbində təhsil aldım. Şimali Karolina Universitetində və Miçiqandakı Cranbrook İncəsənət Akademiyasındakı sənət məktəbində təhsil aldım.

-Prezident ailəsinin üzvü necə oldu ki, heykəltəraş-rəssam olmağa qərar verdi? Hazırda hansı layihələr üzərində çalışırsınız?

-Həmişə əllərimlə əşyalar düzəltmişəm. Kilsənin kölgəsində böyüdüyüm zaman artıq bütün daş hörgüləri, rəngli şüşə istehsal edənləri, heykəltəraşları və bir çox fərqli sahələr üzrə çalışan sənətkarları tanıyırdım. Hələ uşaq ikən bildim ki, sənət və memarlıq dərin insani duyğu və məna daşıyır. Beləliklə bütün karyeramı bu fikri ifadə etməyə həsr etdim. Hazırladığım heykəllər əsasən çox böyükdür və ictimaiyyət üçün açıqdırlar. Onlar ictimai məkanlara müəyyən bir məna bəxş edirlər və hansısa bir yer haqqında hekayələr danışmağa çalışırlar. Hazırda bütün ABŞ-da 5 böyük ictimai layihə üzərində çalışıram. Floridanın Tampa şəhərindəki muzeydə rəsmlərim nümayiş olunur. Hər gün yeni rəsmlər çəkirəm.

-Siz həmçinin məşhur dizayn firması olan “Clearscapes”in təsisçisisiniz.

“Clearscapes” bir rəssam və bir memarın arasındakı səmərəli əməkdaşlığın nəticəsində meydana çıxdı. Stiv Şuster ilə otuz ildən çox idi ki, tanış idim. Təxminən bir il əvvəl o, vəfat edənə qədər birlikdə çalışdıq. Firmanın memarlıq bölməsi əsasən Şimali Karolinada yerləşir: “Raleigh Convention” Mərkəzi, yeni “Raleigh” qatar stansiyası və bir çox sənət obyektləri bura daxildir. ABŞ, Kanada və Asiyada ictimaiyyət üçün açıq olan bir çox sənət əsərlərimiz mövcuddur.

-Hansı sənət əsərinizlə həqiqətən də qürur duyursunuz? Gələcək üçün hansı uğurlu layihələriniz var?

-Layihə mövcud olduğu cəmiyyətə təsir edən zaman çox qürur duyuram. Məsələn, “Oberlin Rising” 100 ildən çoxdur ki, Afro-Amerikan cəmiyyətini xatırladır. Hansı ki, “Raleigh”də baş verənlər nəticəsində məhv edilib. Müəyyən bir bir nahatlığı, xəstəliyi olanların sağalması üçün istifadə olunan Sağlamlıq Mərkəzinin adını qürurla çəkə bilərəm. Bundan başqa Vaşinqtondakı Milli Ballball Stadionunun girişindəki əyləncəli “Curve Ball” heykəlindən zövq alıram. Hətta Vaşinqton komandası keçən yay dünya kubokunu da qazandı.

Hazırda Texasdakı Texnologiya-Tibb Məktəbinin bir hissəsi olan Tibbi Araşdırma Müəssisəsinin qarşısında nəhəng və qeyri-adi layihə üzərində çalışırıq. Yeni Meksikadakı Albuquerqu bölgəsində suyun qorunması və insanların bu məsələyə ehtiyatla yanaşmaları ilə bağlı bir layihəyə start vermişik. Bundan başqa Şimali Karolinadakı Greensboro-da çay boyunca böyük bir ictimai park yaradırıq.

-Yaratmaq üçün nədən ilham alırsınız?

-Torpaqdan ilham alıram,  insanla müəyyən bir yerin vədhətindən doğan hekayələr məni ruhlandırır. Hər şey insanın niyyəti ilə təbiətin ona bəxş etdikləri arasındakı əlaqədən aslıdır. Yəni demək istəyirəm ki, dünyada tarazlıq yaradan sənətdən ilham alıram.

-Tarix abidələrinin qorunması ilə bağlı nə demək istərsiniz? Son vaxtlar Amerikada da heykəlləri dağıdırlar…

-Bu çox ağır və çətin bir sualdır. Mən bir neçə tarixi abidəni yenidən dizayn etdim. Bu çox çətin idi. Hətta bu barədə danışmaq da çətindir. Amerikadakı Vətəndaş müharibələri ilə bağlı dağılan abidələrə gəlincə deyə bilərəm ki, onlar bu ölkədə böyük bir siyasi uçurum yaratmaqda ittiham olunurlar… Təəssüf ki, bu ölkədəki mübahisələrin mərkəzində dərinə kök atmış irqçilik dayanır.

(Vudro Vilson)

-Siz Amerika Birləşmiş Ştatlarının 28-ci Prezidenti Tomas Vudro Vilsonun nəticəsisiniz. Vudro Vilsonun varisi kimi böyümək necə idi?

– Ailəmiz bir az qarışıqdır. Ailə tarixini miras kimi qəbul etmək və ən yaxşı formada yaşatmaq çox vacibdir. Bəxtim gətirib ki, onların sırasında dəyərli insanlar çoxdur… Ümumilikdə onların hamısı ilə eyni fikirdə olmasam da, Vudro Vilson da daxil olmaqla ailəmizin bütün üzvlərinə qarşı hörmətlə yanaşıram.

-Vudro Vilson sizin üçün kimdir?

-Hesab edirəm ki, Vudro Vilson idealizm və təcrübəni özündə birləşdirən, güclü, yüksək intellektli və bəzən də gözüaçıq bir insan idi. Vilson əsl lider idi. Heç bir şəkildə mükəmməl deyildik, amma Amerikanı yaxşılığa doğru dəyişməyə müvəffəq olduq. Kaş ki, dünya ilə bağlı düşüncələri də daha yaxşı qəbul olunardı. Birinci Dünya Müharibəsindən sonra baş verən faciəli hadisələrin çoxunun qarşısını ala bilərdik…

-Hazırda Amerikada nə baş verir? Amerikadakı irqi problemlər sizə necə təsir edir? İrqçilik kimlərə xidmət edir?

-Amerika dünyanın hər yerində olduğu kimi, Covid-19 ilə də mübarizə aparır. Bəlkə də bu pandemiya Corc Floydun öldürülməsinə qarşı daha dərin və tutarlı cavab vermək üçün bir yol açdı. Dua edirəm ki, mövcud iğtişaşlar əslində Amerikada sistematik şəkildə qurulan ağların üstünlüyünün çökməsi istiqamətində ciddi bir fəaliyyətə səbəb olacaq. Sistemimiz ağ insanların maraqlarını digərlərindən üstün tutur. Bu səhvdir, bu ölkənin mənimsədiyi dəyərlərə ziddir və dəyişməliyik. Bəlkə də indi real dəyişikliyə çatmaq üçün bir fürsətdir. Buna ümid edirəm.

-Azərbaycan, Bakı haqqında fikirlərinizi bilmək istərdik. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin diplomatları hələ 1919-cu ildə Parisdə babanız Vudro Vilsona Azərbaycan haqqında geniş məlumatlar veriblər. 

-Təəssüf ki, sizin paytaxt şəhərinizdə olmamışam. Amma görürəm ki, irəliyə doğru getmək üçün böyük işlər görülür. Bakıda çox maraqlı memarlıq nümunələri var: “Flame Towers”, “SOCAR Tower” və “Crystal Hall” – möhtəşəm görünüşlü dizaynlardır. Mən bunların yalnız şəkillərini görmüşəm…

Bakıda layihələrim yoxdur, amma mütləq orada işləmək istəyirəm. Həm fiziki, həm də mədəniyyət baxımından fərqli yerlərdə işləmək maraqlı olar.

(Əlimərdan bəy Topçubaşov – Parisdə)

-Azərbaycan və ABŞ arasında siyasi və diplomatik əlaqələlərin qurulmasına ilk təşəbbüs 1919-cu il mayın 28-də Parisdə olub. Azərbaycan parlamentinin sədri Ə.M.Topçubaşovun rəhbərliyi ilə nümayəndə heyəti Paris Sülh Konfransında ABŞ prezidenti V.Vilsonla görüşüb. Görüşdə müstəqil Azərbaycan dövlətinin tanınması, onun Millətlər Liqasına qəbul edilməsi, ABŞ-la diplomatik münasibətlərin yaradılması və s. haqqında Azərbaycan hökumətinin rəsmi memorandumu ABŞ prezidenti Vudro Vilsona təqdim edilib. Qəbul zamanı nümayəndə heyətinin irəli sürdüyü təkliflərə cavab olaraq V.Vilson bildirir ki, onlar dünyanın kiçik hissələrə bölünməsini istəmirlər, Qafqazda federasiya yaradılması ideyasına tərəfdar çıxırlar. Bu federasiya Millətlər liqasının tapşırığı ilə hər hansı bir dövlətin himayəsində ola bilər, Qafqazda federasiya və ya Azərbaycanın müstəqilliyinin tanınması məsələsi isə rus məsələsindən əvvəl həll edilə bilməz…Təəssüflər olsun ki, 1920-ci il aprel ayının 27-də Sovet Rusiyasının XI Ordusu Bakını, sonra isə bütün Azərbaycanı işğal etdi. Və bizim Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süqut etdi… 70 il SSRİ-nin hökmranlığı altında yaşamalı olduq… Və nəhayət ki, 25 dekabr 1991-ci ildə Sovet İttifaqı dağıldı və 70 ildən sonra ABŞ Azərbaycanı müstəqil dövlət kimi rəsmi olaraq tanıdı … Vudro Vilsonun nəticəsinin buna münasibəti necədir?

Ölkənizin yaxın keçmişi haqqında çox da məlumatlı deyiləm. Amma Paris danışıqlarından sonra Azərbaycanın məyus olması ilə bağlı bilirəm. Bir çox qrup məyus oldu. Amma təbii ki, bəziləri yox. Hələ də bütün dünyada sülh üçün ümumilikdə bir vizyon kimi görünən Paris razılaşmalarının sonralar gözardı edilməsi məyusluq doğurur. Sizin bu məyusluğunuzu mən də bölüşürəm… Azərbaycandan olan insanların təxminən 100 il öncə azadlıq üçün göstərdikləri bu fəaliyyəti yüksək dəyərləndirirəm.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

(Tüstü ilə hazırlanmış əsər)

Oxuyun

Müsahibə

Eros Ramazzotti: `Azərbaycan gəncləri, həmişə səmimi və dürüst olun` (EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Uşaqlarım mənim əsas ilham mənbəyimdir

“Həyatda təəssüflə yaşamamalıyıq, hər zaman inam və ümidlə  gələcəyə baxmalıyıq”

“Azərbaycanı daha düzgün bir şəkildə ziyarət etsəm xoşbəxt olaram. Bakını gəzmək isə daha da maraqlı olar”

“Mənim üçün uğur bununla ölçülür: sonda həyat və musiqi ilə nə qədər sevgi ötürə bildim”

Eros Ramazzotti — Məşhur italyan müğənni və bəstəkar. 30 ildən çoxdur ki, İtaliyanın ən məşhur müğənniləri sırasındadır. Mahnıları İtaliya, Almaniya, Avstriya və Avropanın bir sıra ölkələrində musiqi hitlərinə liderlik edir. O, Adriano Çelentano, Andrea Baçelli, Luçano Pavarotti, Tina Tyorner, Riki Martin və digərləri ilə duet oxuyub. Geniş vokal imkanları və ifa tərzi müğənnini dünyada milyonların sevimlisinə çevirib. Onu “Dünyanın musiqi səfiri” adlandırırlar. Müğənni ifaları ilə insanlara sevgi, dünyaya isə sülh bəxş etmək istəyir. Bu günədək 14 albomu işıq üzü görüb.

Dünya şöhrətli müğənni Eros Ramazzotti eksklüziv olaraq HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıb. O, müsahibə zamanı bir çox maraqlı məqamlardan söhbət açıb, Azərbaycanla bağlı fikirlərini ifadə edib.

-Uşaqlığınızı necə xatırlayırsınız? Böyüdüyünüz ailədə nələr çatışmırdı?

-Uşaqlığım çox sevdiyim, gözəl bir dövrdür. Sevgi olduğu üçün hər şeyimiz vardı.

 -İllərlə zirvədə qalmağı necə bacarırsınız?

Bu yalnız bir iş deyil: mahnı oxumaq mənim həyatımdır. Gördüyünüz işi sevsəniz və qərarlı olsanız istədiyiniz hər şeyə nail ola bilərsiniz. Heç bir şey verilmir, amma hər şeyi qərarlılıq və ağır zəhmətlə fəth etmək olar. Əlbətdə ki, lazımi vaxtda bir az şans da kömək edə bilər.

-Bu ağır günlərdə sizi motivə edən nədir? Necə yaradıcı qala bilirsiniz?

-Kiçik şeylərdən ilham alıram: gəzməyə çıxmaq, uşaqlarımla oynamaq və söhbət etmək və təbiətlə təmas qurmaq.

-Uğurunuzu nəyə borculusunuz?

-Çətin iş və səmimiyyətin həmişə qarşılığı olur.

 -Gələcək üçün hansı planlarınız var? Sevənlərinizə nə söyləmək istərsiniz?

-Həmişə yeni musiqi və əsərlər üzərində işləyirəm. Özümü aktiv və motivasiyalı tutmağı sevirəm. Tezliklə yenidən qarşılaşacağıq.

– “Vita ce n’è” nin uğur sirri nədir?

-Vita Ce N’è çox səmimi bir ifadır, əsas mövzu sevgidir: sevgi hər şeyin mərkəzidir, hər kəsin inana biləcəyi nikbinlikdir.

-Mahnılarınızın ilham mənbəyi nədir? Kimin üçün yazmaq istərsiniz?

-Musiqimi  hər zaman ürəyimlə yazıram: duyğularınızı yazmaq və onları musiqiyə çevirə bilmək bir hədiyyədir. Və əgər bunu səmimiyyətlə etsəniz, insanlar onu hiss edəcəklər və hər şeyi sizə qaytaracaq. Uşaqlarım mənim əsas ilham mənbəyim, məni hərəkətə gətirən mühərrikdir. Ancaq gündəlik həyatın anlarından, yaşadığım və ya mənə söylənən hekayələrdən ilham alıram.

-Öhdəsindən gəldiyin ən böyük əngəl nə olub?

-Uçmaq qorxum.

– Qəbul etdiyiniz dəyərləri musiqinizdə necə tətbiq edirsiniz?

-Sadəcə hisslərimdən və həqiqətən kim olduğumdan danışıram. Bu, təbii bir prosesdir, kim olduğum mövzusunda sadəcə olaraq dürüstəm.

-Sizin izinizlə getmək istəyən birinə nə məsləhəti verərsiniz?

-Zəhmət həmişə qarşılığı olur. Xəyallarınıza sadiqsinizsə və özünüzə inanırsınızsa, sonda hər şey qaydasında olacaq.

-Necə xatırlanmaq istərsiniz?

-Bu barədə heç düşünmürəm. Mənim üçün uğur bununla ölçülür: sonda həyat və musiqi ilə nə qədər sevgi ötürə bildin.

-Həyat fəlsəfənizi 3 cümlə ilə necə ifadə edərsiniz?

-Müəyyən bir şüarım yoxdur: həyatda təəssüflə yaşamamalıyıq, ancaq hər zaman inam və ümidlə  gələcəyə baxmağa çalışmalıyıq.

 -Həmişə gənc görünməyi necə bacarırsınız?

-Gənc qalmağa deyil, sağlam olmağa köklənmişəm. Hər gün məşq etmək, yerimək, açıq havada olmaq, sağlam yemək və yaxşı yatmaq üçün əlimdən gələni edirəm. Hamısı budur.

-Zamanı geriyə çevirsəydiniz siz hara qayıdardınız?

-Peşimanlıq hissi ilə yaşamıram: etdiyim hər şeyi edərdim.

-Nə vaxt çox xoşbəxt olursunuz?  Almaq, yoxsa vermək daha yaxşıdır?

-Şübhəsiz ki, vermək.

-Azərbaycan, Bakı necə xatırlayırsan? Azərbaycanlılarla bağlı unudulmaz xatirəniz nədir?

-Bütün dünyadakı pərəstişkarlarımla görüşə bildiyim üçün çox xoşbəxtəm. Azərbaycanlılar da konsert turum zamanı məni çox isti qarşıladılar. Bu mənim üçün çox gözəl bir xatirədir.

-Azərbaycanın məşhur musiqiləri, Muğamlar haqqında heç eşitmisinizmi? Yenidən Azərbaycana səfər etmək istərsinizmi?

-Bu barədə eşitməmişəm. Amma həmişə yeni musiqilər tapmaqda maraqlıyam, təşəkkür edirəm. Konsert turu üçün getdiyim şəhərləri nadir hallarda gəzə bilirəm. Buna görə də bir gün Azərbaycanı daha düzgün bir şəkildə ziyarət etsəm xoşbəxt olaram. Bakını gəzmək isə daha da maraqlı olar.

-Sizi Azərbaycanda sevən insanlara, gənclərə nə demək istərdiniz?

-Xəyallarınıza həmişə inanın, hər zaman özünüzə və digər insanlara qarşı səmimi və dürüst olun.

Hafiz Ahmadov

HafizTimes.com

`Azərbaycana getmək istəyərəm` – Əfsanəvi rok ulduz Bryan Adamsla eksklüziv müsahibəni BURADAN oxuya bilərsiniz.

Oxuyun

Trend yazılar