Bizimlə əlaqə

Müsahibə

Lütfi Zadə haqqında bilmədikləriniz: “Xanımının külünü evdə saxlayırdı…” – MÜSAHİBƏ (VİDEO)

Yayımlandı

da

Azərbaycan Texniki Universitetinin professoru Şahnaz Şahbazova Lütfi Zadə ailəsinin ən yaxın dostudur. Dünya şöhrətli alimin son anına kimi yanında olan Şahnaz xanım  HafizTimes.com-a müsahibəsində Lütfi Zadə ilə bağlı indiyədək heç kimin bilmədiyi özəl məqamlardan söz açıb. O həmçinin Lütfi Zadənin fotolardan ibarət şəxsi arxivini də HafizTimes.com-a təqdim edib:

– Lütfi Zadə ilə ilk görüşüm 1999-cu ildə Almaniyada olub. O zaman qrant layihəsi qazanarq Zigen Universitetində 3 ay müddətində elmi-tətqiqat işinə başlamışdım. Həmin vaxt Zigen Universitetində konfrans keçirilirdi. Konfransda professor Lütfi Zadə də iştirak edirdi. O, mənim çıxışımı diqqətlə izləyirdi. Çıxışım zamanı Lütfi Zadə mənə bir neçə sual verdi. Konfrans bitdikdən sonra mənə yaxınlaşdı və çıxışımın onun xoşuna gəldiyini dedi. Təklif etdi ki, mən onun Berklidəki laboratoriyasına üzv olum.

Lütfi Zadəyə məlumat verdim ki, mən elmlər namizədliyi üzrə işimi verilənlər bazası üzrə yazmışam. Ancaq ən böyük arzum həmin sistemləri intellektual sistem kimi sizin “qeyri-səlis məntiq” və “qeyri-səlis çoxluqlar” bazasında yaradım. O, məni dinlədi. Bu sahədə olan tətqiqatlarımı bəyəndi. Bir neçə aydan sonra mənə məktub yazdı. Bildirdi ki, “siz artıq Amerika üçün yetişmisiniz. Mənim laboratoriyamda istədiyiniz müddətdə elmi tətqiqat işləri apara bilərsiniz”. Bundan sonra mən sənədlərimi Amerika səfirliyindəki “Full Bright”proqramına təqdim etdim. Tale belə gətirdi ki, həmin proqramı qazandım. 2007-ci ilin avqusun 4-də Berklidə işə başladım.

Lütfi Zadə haqqında bilmədikləriniz: “Xanımının külünü evdə saxlayırdı...” - MÜSAHİBƏ (VİDEO)

– Bəs necə oldu ki, yolunuz laborotoriyadan ailə üzvülüyünə qədər gedib çıxdı?

– Professor Lütfi Zadə çox gözəl bir insan idi. O, laboratoriyasına gələn hər kəsə qarşı diqqətcil idi. Hətta soruşurdu ki, sizin nəyiniz çatışmır? Deyirdi ki, birdən qazanın, tavan olmaz, birdən nəqliyyatla və yaxud məişət işləri ilə bağlı problemin olar? Lütfi Zadə hamının problemləri ilə maraqlanırdı. Mənə isə xüsusi maraq göstərirdi. Həmişə deyirdi ki, “Şahnaz FullBright-i qazanıb gəlib, siz isə adi səfər edən alimlərsiniz”. O, bunu xüsusi qeyd edirdi. Lütfi Zadə bütün bayramlara, tədbirlərə məni dəvət edirdi.

-Lütfi Zadə evdə, ailədə necə insan idi?

– O, çox sadə, sakit və dinləməyi bacaran, hər bir addımda məntiq axtaran dahi insan idi. Lütfi Zadənin dəvəti ilə onların evində tez-tez qonaq olurdum. Ailə bayramlarında məni evinə dəvət edirdi. Fanya xanım və Lütfi məni dünyasını dəyişən qızları qədər çox istəyirdilər.

– Maraqlıdır ki, Lütfi Zadənin sizə bu qədər diqqət göstərməsinin səbəbi nə idi? 

– O, mənə həm dost kimi, həm də ata kimi qayğı göstərirdi.

– Qeyd etdiniz ki, Lütfi Zadə insanların hərəkətlərində məntiq axtarırdı. Siz onun sınağından üzüağ çıxa bildinizmi?

– Maraqlı bir məqamı qeyd edim. Almaniyadan bir professor Lütfi Zadənin yanına qonaq gəlmişdi. O, dəyirmi masada çıxış etdi. Bundan sonra mən həmin professorla birlikdə Lütfi Zadənin otağına çıxdıq. Lütfi Zadənin otağı labirint kimi idi. Hər yer kitablarla dolu idi. Kitabların arasından keçərək otağa daxil olduq. Otaqda bir masa və bir kreslo vardı. Oturmaq üçün başqa stul yox idi. Lütfi Zadə açılıb-bağlanan stulu mənə uzatdı. Dedi ki, “bu stulu aç, görüm sənin məntiqin necədir”. Bir stola baxdım, bir də ona. Xoşbəxtlikdən stulu aça bildim. Lütfi mənə baxıb dedi ki, “sənin məntiqin yaxşıdır”. Mən bu sınaqdan da çıxdım.

– Lütfi Zadə üçün elm daha üstün idi, yoxsa var-dövlət?

– Professor Lütfi Zadə böyük insan idi. O, evdə də özünü elmə həsr edirdi. Hər yerdə özünü elmdə görürdü, alim kimi düşünürdü. O, heç vaxt düşünmürdü ki, 3 mərtəbəli villası olsun. Onun ideyalarını həyata keçirmək üçün Allahdan möhlət istəyirdi. Lütfi Zadənin fərqi budur. Onu var-dövlət yox, elm maraqlandırırdı. Lütfi Zadə həmişə deyirdi ki, bahalı maşın və evimin olması mənim üçün əsas deyil. Mənim üçün əsas etdiklərimdir…

Bahalı villa, var-dövlət, sərvət onun bir nəzəriyyəsi ilə müqayisə oluna bilməz. O, dünya üçün böyük irs qoyub. Təəssüf ki, hələ də Lütfi Zadənin elmi irsi araşdırılmayıb. Bütün dünya onun nəzəriyyəsi ilə işləyir, dünya alimləri onun davamçılarıdır. Ancaq onun elmi irsinin araşdırılması, tətqiq və tətbiq olunması, iqtisadi səmərə verməsi prosesi hələ də gözlənilir. Onun elmi irsi gələcəyin nəzəriyyələridir. Nə qədər ki, elm var, Lütfi Zadə nəzəriyyələri də yaşayacaq.

– Lütfi Zadə ölümdən qorxurdu?

– Onun xanımı Fanya Zadə bu il yanvar ayının 17-də dünyasını dəyişib. Lütfi Zadə xanımını çox sevirdi. Xanımı onu tamamlayan varlıq idi. Onun vəfatı Lütfi Zadəyə çox pis təsir elədi. Bəlkə də Lütfi Zadə onu axtarırdı. Bəlkə də Fanya xanımın vəfatından sonra onun üçün həyatda yaşamağın bir mənası qalmamışdı.

Lütfi Zadə Allaha inanırdı. O, hər bir addımında Allahın adını çəkirdi. Deyirdi ki, Allah mənə nə qədər ömür veribsə, o qədər yaşayacağam.

– Lütfi Zadə namaz qılırdı?

– Bəli. Deyirdi ki, “mən Tehranda tələbə olanda gündə beş dəfə namazlarımı qılırdım”. Bu səbəbdən Lütfi Zadə məndən xahiş etdi ki, dünyasını dəyişdikdən sonra onu müsəlman qaydası ilə dəfn edək.

– Lütfi Zadənin son anlarını necə xatırlayırsınız? Oğlu Norman onun yanında deyildi?

– Norman valideynlərinə qarşı çox diqqətli olub. O, başqa şəhərdə yaşayırdı. Demək olar ki, həftədə iki-üç dəfə zəng edərək valideynləri ilə maraqlanırdı. Norman atasını çox istəyirdi.

Professor Lütfi Zadə böyük azərbaycanlı idi. Hətta o yeməklərində də Azərbaycan yeməklərinə üstünlük verirdi. Azərbaycan yeməklərini sevirdi.

– Deyirdim ki, siz sabah hansı yeməkləri istəyirsiniz, deyin, baxıcı hazırlasın. O, isə deyirdi ki, yeməyi xanım yox, sən hazırla. Səbzi qovurma, qiymə-badımcanı xoşlayırdı.

– Lütfi Zadə Azərbaycan dilində danışa bilirdi?

– O, Azərbaycan dilində bəzi sözləri bilirdi. Biz onunla restorana tez-tez gedirdik. Yemək sifariş edən zaman heç vaxt badımcanın adını ingilis dilində deməzdi. Həmişə deyirdi ki, bizə badımcan verin. Ofisiant soruşurdu ki, siz nə deyirsiniz? Mən də tez badımcan sözünü ingiliscəyə tərcümə edib, ofsianta deyirdim.

Lütfi Zadə evdə xanımı ilə danışanda çox vaxt Azərbaycan sözlərindən istifadə edirdi. Ancaq onların ətrafında Azərbaycan dilində danışan şəxslər yox idi. Buna görə də daha çox rus dilində danışırdılar.

– Lütfi Zadə Azərbaycandakı qohumları haqda nə danışırdı? Cənnət Səlimova həqiqətən onun xalası qızıdır?

– Lütfi Zadə 2008-ci ilə qədər Azərbaycanda qohumunun olması haqda mənə məlumat verməmişdi. Adətən o, qohumları barədə danışmırdı. Professor Azərbaycana gələndə Cənnət xanım mənə zəng vurub xahiş etdi ki, onunla görüşə şərait yaradım. Mən də Cənnət xanıma dedim ki, akademiyada Lütfi Zadənin çıxışı olacaq, gəlib iştirak edə bilərsiniz.

Cənnət xanım deyir ki, Lütfi Zadə mənim xalam oğludur. Ancaq Lütfi Zadəni ilk dəfə 2008-ci ildə görüb. Lütfi Zadə bu barədə heç vaxt danışmayıb.

– Cənnət xanım müsahibəsində bildirib ki, ölüm anına kimi Lütfi Zadənin yanında olub.

– Bu, həqiqətə uyğun deyil. Lütfi Zadənin ölüm xəbəri çıxanda Cənnət xanım zəng etmişdi. Amma professor yatdığına görə onunla çox qısa telefon danışığı oldu.

– Lütfi Zadə kitablarını, ordenlərini niyə məhz sizə bağışlayıb?

– Mən 2007-ci ildən bu ilin sentyabr ayının əvvəlinə qədər Lütfi Zadə ailəsinin yaxın dostu olmuşam. İlin beş ayı onun laboratoriyasında işləmişəm. Axırıncı 4-5 il ərzində həm Lütfi Zadə, həm də onun xanımı ahıllıq çağında idi. Mən bacardığım yardımı onlardan əsirgəmədim. Professor özü bu qərara gəldi ki, kitablarını, ordenlərini, medallarını mənə versin. 3 il bundan qabaq həmin medalları, kitab və ordenlərini qabalaşdıraraq mənə göndərdi. Dedi ki, sənə etibar edirəm. Azərbaycanda Lütfi Zadə adına muzey yaradılsa, onları muzeyə təqdim edəcəyəm.

– Bundan əvvəl məlumatlar yayılmışdı ki, Lütfi Zadənin varisi Rafiq Əliyevdir. Bu haqda fikirlərinizi bilmək istərdik.

– Lütfi Zadənin varisi onun oğludur. Mən onun varisi deyiləm. Lütfi Zadənin malı-mülki hamısı oğlu Norman Zadəyə məxsusudur. O, mənə ancaq orden, medal, kitablarını, son yazılarını, hətta yazı masasını, kompüterni vəsiyyət edib.

– Rafiq Əliyev onun uzun illər dostu olub. Maraqlıdır ki, niyə bunları ona yox sizə verdi?

– Mənim bu barədə heç bir informasiyam yoxdur.

– Ümumiyyətlə, Rafiq Əliyevlə Lütfi Zadənin münasibəti necə idi?

– Rafiq Əliyev Lütfi Zadənin dostlarından biri olub. Onların dostluğunu bilirdim. Lütfi Zadə həmişə deyirdi ki, Rafiq mənim dostumdur. O, Rafiq Əliyevə çox dəyər verirdi.

– Rafiq Əliyev onun varisi deyildi?

– Lütfi nə vaxt dedi ki, bu şeyi kiməsə verirəm. Mən bu haqda eşitməmişəm. Amma dost kimi ona yüksək dəyər verirdi. Oğlu Norman Rafiq Əliyevi tanımır.

– Lütfi Zadənin elmi irsi ilə bağlı danışaq… Siz bu istqamətdə hansı işləri görəcəsiniz?

– Professor Lütfi Zadə arzulayırdı ki, onun elmi nəzəriyyəsindən alınan nəticələr Azərbaycanda tətbiq edilsin. İstəyirdi ki, bunlar qeyri-neft sektorunun inkişafı məqsədi ilə həyata keçirilsin. Lütfi Zadənin arzularından biri də bu idi ki, onun elmi irsi ilə tətqiq olunan elmi tətqiqat institutu açılsın. Adını da söyləmişdi: Biliklərə Əsaslanan Sistemlər Beynəlxalq Elmi Tətqiqat Mərkəzi. Bu institutun Azərbaycanda açılmasını çox arzulayırdı. İstəyirdi ki, Azərbaycanda konfranslar keçirilsin. Qeyd edim ki, Lütfi Zadənin laboratoriyası hazırda fəaliyyətini davam etdirir. Həmin laboratoriyanın mindən çox üzvü var. Hər il bu üzvlərin sayı artır.

– Uzun illər Amerikada yaşayan dahi şəxsiyyətin Azərbaycanda dəfn olunmasına səbəb nə idi?

– O, illər öncə xanımı ilə birlikdə qərar vermişdi ki, dünyalarını dəyişəndə kremasiya olunsunlar. Xanımı dünyasını dəyişəndə bunu etdilər. Ancaq Lütfi Zadə qərarını dəyişdi. 2008-ci ildə Azərbaycandan qayıtdıqdan sonra onun fikirləri dəyişilmişdi. O, heç vaxt azərbaycanlı olduğunu gizlətmirdi. Əksinə fərəhlə deyirdi ki, mən Bakıda anadan olmuşam, azərbaycanlıyam.

Lütfi Zadə Azərbaycanda dəfn olunmaqla bağlı qərarı üzərində çox düşündü. 2012-ci ildə qərar verdi ki, dünyasını dəyişdikdən sonra Azərbaycanda dəfn olunsun. 2015-ci ildə o, mənə dedi ki, nəşimin aparılmasında məsuliyyətli şəxs kimi sənə vərəsə edirəm.

Siz sual verdiniz ki, mən vida mərasimində niyə çıxış etmədim, ikinci planda qaldım. Bu, doğru deyil. Mən Ruminiya və Rusiyadan olan qonaqlarla birlikdə əyləşmişdim. Cənnət xanım onun qohumu olduğuna görə öndə əyləşmişdi.

– Norman Zadə atasının Bakıdakı qohumlarını tanıyır?

– Norman Zadə Cənnət xanımı tanımır. Həmçinin Rafiq Əliyevi də. Məni on il onların evində olduğuma görə tanıyır.

Mən Bakıya gələndə Lütfi Zadəyə həftədə 3 dəfə zəng edirdim. O, mənim zəng etdiyim saatı bildiyi üçün həmin vaxt zəngimi gözləyirdi. Bəzən elə olurdu ki, mən ona gündə iki dəfə zəng edirdim.

– Qeyd edirsiniz ki, ildə 5-6 ay Lütfi Zadənin evində qalırdınız. Ailənizin buna münasibəti necə idi?

– Mənim iki övladım var. Övladlarımın hər ikisi Berkli universitetinin tələbəsidir. Onlar beş il müddətində Lütfi Zadə ailəsinin yanında olublar. Mənim kiçik qızım Sabina Şahbazzadə son il ərzində onun köməkiçisi olub.

– Bəlkə Lütfi Zadə sizin gözəlliyinizə heyran olmuşdu?

– O, məni övladı kimi çox istəyirdi. Elə bil, onların ikisi də məni övladları kimi qəbul edirdilər. Xəstə olanda yanlarında olurdum, yeməklərini mən verirdim.

Mənə baxıb deyirdi ki, çox təşəkkür edirəm, Şahnaz. Sən mənə çox uğurlu bir övlad oldun. Bu sözü mənə Fanya xanım da demişdi. Lütfi Zadə məni öz ailəsinin üzvü hesab edirdi.

Bir maraqlı məqamı da danışım. O, xanımını dinləyirdi. Ancaq ailədə bir az diktator idi (gülür). O, nə deyirdisə, biz onu həmin dəqiqə yerinə yetirirdik. Sözlərinə hörmətlə yanaşırdıq. Evdə bir sözü iki olmazdı.

– Həyat yoldaşı sizi qısqanmırdı ki?

– Həyat yoldaşı məni Lütfi Zadədən də çox sevirdi. Bəzən Fanya xanım özü məni evlərinə dəvət edirdi. Lütfi Zadə xanımını çox istəyirdi. Ölən günə kimi xanımının külünü evdə, bankada saxlayırdı.

– Lütfi Zadə ilə oğlu Normanın münasibəti necə idi? 

– Norman çox ağıllı insandır. Onun gözəl xüsusiyyətləri var. Onu çox istəyirəm. Yaxşı alimdir. Berkli universitetinin məzunudur. Orada dərs deyirdi. Sonra biznesə qoşuldu. Norman başqa şəhərdə yaşayır. Bacısı da Los Anclesdə yaşayırdı. Onların hər ikisi bir şirkətdə işləyirdlər. Norman ailə qurmayıb. Lütfi Zadə Normana deyirdi ki, ailə qur, mənim də nəvələrim olsun. O, isə hələ də biznesə üstünlük verir. Bəlkə də biznes sahəsinin adamları ailə qurmağa vaxt tapmırlar və yaxud da ailə qurmağa üstünlük vermirlər…

– Norman nəyə görə Azərbaycana gəlib atasının dəfnində iştirak etmədi?

– Mən bircə bunu deyə bilərəm ki, Norman Azərbaycana gələcək, atasının da məzarını ziyarət edəcək. Sadəcə olaraq, çox ciddi bir məsələni həll etməli idi. Buna görə Norman Azərbaycana gələ bilmədi. Biz yaxın zamanda Normanın Azərbaycana gəlişini gözləyirik.

– Lütfi Zadənin hansı qeyri-adi xüsusiyyətləri var idi?

-Onun rəssamlıq qabiliyyəti də vardı. Bütün görkəmli şəxsiyyətlər, prezidentlərin şəkillərini çəkirdi. Ronald Reyqan, Corc Buşun da şəklini çəkib.

Bir məqamı da qeyd edim ki, Lütfi Zadə həm də yaxşı rəqqas idi. O, 95 yaşı olanda Berkli universitetinin tədbirində gözəl rəqs etmişdi. Hamı heyranlıqla ona baxırdı.

Porfessor Zadə borş və Azərbaycan peraşkisini çox sevirdi. Evdə daha çox Azərbaycan yeməklərinə üstünlük verirdilər. Səbzi plov, badımcan, tikə, lülə kababını çox sevirdilər…

-Lütfi Zadə ilə bağlı unuda bilmədiyiniz hansı xatirələriniz var?

– Mən qrant udub Amerikaya gedəndə orada qalmaq üçün bir illik ev kirayə götürməli idim. Lütfi Zadə əvvəlcə mənə bir həftəlik ev kirayələdi. Dedi ki ki, Şahnaz sən bir həftə burda qal. Sonra gedib sənə istədiyin evi kirayə tutarıq. Həmin evə professor Lütfi Zadə özü məni apardı, evə baxdı, bəyəndi və evi mənim üçün kirayə tutdu. Bir müddət sonra mən evi dəyişməli oldum. Çünki, həmin evə axşam saat 7-dən sonra avtobus getmirdi. Buna görə bəzi tədbirlərdə iştirak edə bilmirdim. İkinci evi isə Lütfi Zadənin köməkçsi ilə birlikdə kirayələdik. Həmin vaxt professor ezamiyyətdə idi.

Bir məqamı da qeyd edim ki, Lütfi Zadə üçün mart ayı çox əlamətdardır. Ona görə ki, Lütfi Zadə martın 21-də Fanya xanımla ailə həyatı qurub. Həmin gün onlar həm Novruz bayramını, həm də evlilik il dönümünü qeyd edirdilər. Həmişə mənə deyirdi ki, Şahnaz harada olursan ol, ancaq martda yanımızda ol. Həmin günü restoranda qeyd etməyi sevirdi. Ancaq Bakı restoranına gedirdi. Berklidə bakıllıların işlətdiyi bir restoran var. Həmin restorandan çıxandan sonra professor Zadə təklif etdi ki, biz maşınla səni evə aparaq. Nə qədər imtina etsəm də, o, razılaşmadı. Bilirdim ki, köçdüyüm ev Lütfi Zadənin xoşuna gəlməyəcək. Gətirib məni evə qoyanda harada yaşadığımı gördü. Bu zaman çox narahatlıq hissi keçirdi. Elə bil ki, o evlə mən ona böyük bir problem yaşatdım. Dedi ki, mən gecə yata bilmirəm ki, sənin qaldığın yer yaxşı yer deyil, qaradərililərin məhəlləsində qalırsan. Birdən sənə xəsarət yetirərlər. Bir həfətədən sonra o mənə yeni ev tutdu və ordan köçdüm.

– Bəzən “Şahnaz Şahbazova kimdir ki, Lütfi Zadənin ailə üzvü də olsun” kimi fikirlər səsləndirirlər… Buna münasibətiniz necədir?

– Demək istəyərəm ki, mən on il Lütfi Zadə ailəsinn üzvü olmuşam. O, mənə etibar edirdi. Medallarını mənə verəndə dedim ki, hava limanında soruşmayacaqlar ki, bu medallar kimindir? Lütfi Zadə buna görə medalları sənədləşdirdi. O, elə bir insan idi, istəmədiyi şeyi ona heç kəs məcbur edə bilməzdi. Hətta xanımı belə..

– Onun məzarını ziyarət edirsinizmi?

-Demək olar ki, hər gün onun məzarını ziyarət edirəm.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Müsahibə

`Cənazənin yanında tək qaldı` – Milyarderin müəlliməsi, dostu danışır: “Ona bir məktub yazdım…” (ARAŞDIRMA)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Kasıb olduğu üçün azərbaycanlı ailələr Bakıda ona qız vermədi”

“Çox da yüksək səviyyədə oxumurdu”

“Vahid həmin oğlana deyib ki, o qızla evlənmək istəyirsənsə birinci ərizəni yazıb LUKoil-dəki işindən çıxmalısan”

“Cins şalvarı cırıq olduğu üçün toyda qalxıb oynamadı”

“Mənə bir televizor həddiyyə etdi”

“Biz ona “Alen Delon” deyirdik”

Vahid Ələkbərov – Azərbaycanlı milyarder, neft maqnatı. “LUKoil” şirkətinin prezidenti. 1950-ci ilin sentyabrın 1-də Bakı şəhərinin “Razin” qəsəbəsində, (hazırkı Bakıxanov qəsəbəsi) Yusif Ələkbərov və Tatyana Fyodrovana cütlüyünün ailəsində dünyaya gəlib. Ailədə 3 bacı və 2 qardaş olublar. Vahid evin sonbeşiyi olub. Neftçi Yusif Ələkbərov mədənlərdə çalışıb. Ana Tatyana Fyodrovana isə evdar xanım olub. Ailə illərlə Yusif kişinin qazandığı fəhlə maaşı ilə dolanmalı olub. Vahidin 3 yaşı olarkən atası qəfildən vəfat edib. Bu isə ailənin maddi vəziyyətini daha da dözülməz edir. Nəticədə V.Ələkbərovun uşaqlığı ehtiyac içində, kasıblıqla mübarizədə keçir. Həmin vaxta qədər heç bir yerdə çalışmayan 38 yaşlı ana T. Fyodrova dövlətdən aldığı 34 rubl pensiya ilə beş uşağına baxmağı düşünür. Amma sonda çarəsiz qalan ana müxtəlif yerlərdə çalışmalı olub. Bütün çətinliklərə, dözlüməz şəraitə baxmayaraq övladlarından imtina etməyib, onların ehtiyaclarını qarşılamaq üçün var gücü ilə mübarizə aparıb. Bir müddət sonra ailənin böyük övladı Züleyxa Ələkbərova da neft sahəsində işlə başlayıb. Nəhayət Ələkbərovlar ailəsinin ən ağır günləri geridə qalır. Ailənin kiçik qızı Nelli Ələkbərova həmin günləri belə xatırlayır: “Anamız ailəmizi birləşdirməyi bacardı. Bütöv bir yumruq kimi idik. Böyüklər həmişə kiçiklərə kömək edir, kiçiklər də böyüklərə qulaq asırdı. Tərbiyəmizdə əsas yeri anamız tutur. Anamız bizim baş müəllimimiz idi”

HafizTimes.com Vahid Ələkbərovun həyatını araşdırıb. Uzun müddət davam edən araşdırma zamanı maraqlı faktlar üzə çıxıb.

Vahid Ələkbərovun müəlliməsi Taisa Petrovna HafizTimes.com-a danışır:

-189 saylı orta məktəbdə 52 il müəllimə, direktor işləmişəm. Vahid Ələkbərov isə ora 5-ci sinifdə oxuyan zaman gəlib. Mən onun rus dili və ədəbiyyatı müəlliməsi olmuşam. İndi isə 96 yaşım var. Evdən çıxa bilmirəm.

(Taisa Petrovna, Bilik günü)

-Vahid Ələkbərov necə şagird idi? Dərslərini necə oxuyurdu?

-Oxumağı ilə bağlı deyə bilərəm ki, orta səviyyədə idi. Çox da yaxşı oxumurdu. Amma həddən artıq fəal oğlan idi. Xüsusi ilə təşkilatçılıq qabiliyyəti ilə məktəbdə fərqlənirdi. Tədbirlərin təşkilatçılığını da edirdi. Sinif yoldaşları arasında da öz nizam-intizamı ilə fərqlənirdi. İstəyirdi ki, sinif yoldaşları da irəli çıxsın, geridə qalmasınlar. Təşkilatçı olmaqla yanaşı tələbkar idi. Verdiyimiz tapşırıqları zamanında yerinə yetirərdi.

-Bir zamanlar dərs dediyiniz Vahid Ələkbərovu necə xatırlayırsınız?

-Bu gün 96 yaşım olmasına baxmayaraq, Vahid Ələkbərovu çox yaxşı xatırlayıram. İllər öncə ona bir məktub yazdım. Məktəbimizin təmirə ehtiyacı olduğunu qeyd etdim. O isə təhsil aldığı məktəb üçün yüksək məbləğdə vəsait ayırdı. Məktəbimizi tam təmir etdirdi. Bir müddət sonra məktəbə yenidən gəldi, həmin vaxt mənə bir televizor da hədiyyə etdi.

“Vahid Ələkbərov məktəbimizi təmir etdirdikdən sonra hər kəs ora “Lukoil məktəbi” deyirdi

-Vahid Ələkbərovun ayırdığı vəsait hesabına məktəbimizin hər küncü çox yüksək səviyyədə təmir olunmuşdu. Hətta Vahid Ələkbərovun bacıları da həmin məktəbdə təhsil almışdılar. Məktəbimiz təmir olunduqdan sonra onlar da ora gəldilər. Təmir-tikinti işləri ilə tanış oldular. Çox tərbiyyəli, mərhəmətli xanımlardı. Keçmişlərinə hər zaman hörmətlə yanaşırlar. Bu da yəqin ki, onları hər zaman irəli aparır.

(Vahid Ələkbərov və bacısı Nelli xanım)

Vahidin valideynlərini heç vaxt görməmişəm. Amma bildiyim qədəri ilə, atası Yusif bəy neft mədənində çalışıb və erkən yaşda vəfat edib. Vahid neftçi bir atanın oğlu olub. Vahidgili anaları böyüdüb, tərbiyyə edib.

-Bu gün Vahid Ələkbərova nə demək istərsiniz?

-Mən ona can sağlığı arzu edirəm. Demək istərdim ki, hər zamankı kimi enerjili olsun. Həyat-fəaliyyətini belə uğurla davam etdirsin.

Vahidin doğum günü sentyabrın 1-dir. Mən bu tarixi heç vaxt unutmamışam. Məktəbdə çalışdığım zaman bu tarixi tez-tez jurnala qeyd edərdim.

Bəs Vahid  Ələkbərov necə bir tələbə olub?!

İdris Mövsümov – Vahid Ələkbərovun tələbə yoldaşı, ömürlük dostu, yeganə sirdaşı. Çox təəssüf ki, İdris Mövsümovun iki ay öncə vəfat etdiyini öyrəndik.

İ. Mövsümovun bacısı Lalə Mövsümova HafizTimes.com-un suallarını cavablandırır:

-Vahidin Bakıda yeganə dostluq etdiyi şəxs mənim qardaşım İdris Mövsümov idi. Onlar indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində təhsil alıblar, tələbə yoldaşı, ən yaxın dost olublar. Bu dostluq tələbəlikdən bəri, 50 ildən artıqdır ki, davam edirdi. Vahid də bizim ailəmizin bir üzvüdü.

(Lalə Mövsümova)

-Siz Vahid Ələkbərovgilin ailəsini necə xatırlayırsınız?

-Çox zəhmetkeş ailə idilər. Kasıblıqla böyüyüblər, əziyyət çəkiblər. Vahid evdə ən kiçik uşaq olduğuna görə, bütün bacıları ona kömək edirdi. Vahidin atası Yusif kişi İran azərbaycanlısı olub. O vaxtlar müharibədən sonra İrandan çoxlu sayda azərbaycanlılar ölkəmizə köç edirdilər. (1947-ci illərdə) Bakı şəhərində isə çox adam öz qızlarını onlara ərə vermirdi. Çünki onların heç nələri yox idi, həddindən artıq kasıb idilər. Hətta bir çoxları təhsil də almamışdı. Diqqət etsəniz görərsiniz ki, həmin şəxslərin çoxunun həyat yoldaşı rus, erməni əsilli olub. Vahidin atası da Bakıda Tatyana adlı bir rus xanım tapıb və onunla ailə həyatı qurub. Tatyana da çox kasıb bir ailənin qızı olub. Hündür boylu, ağbəniz, dolu bir qadın idi. Həmişə üzü gülərdi. Vahid də elə anasına oxşayır. O, anasına həddindən artıq bağlı idi Vahidin imkanları artdıqdan sonra anasını da Moskvaya apardı. Birlikdə yaşadılar.

(Vahid Ələkbərov və bacısı Nelli xanım)

Vahidin o biri qardaşının adı Vaqifdir. “Vovo” deyirlər. Yaxşı münasibətimiz var. Böyük bacıları Züleyxanı da tanıyıram. Zəhmətkeş bir xanımdı. Ailənin ən ağır günlərində çalışıb, qardaş-bacılarına dəstək olub.

Deyə bilmərəm ki, Vahid univesiteti çox da əla qiymətlərlə başa vurub. Amma xüsusi ilə qeyd etmək istəyirəm ki, Vahid yaxşı bir təşkilatçı olub.

(İdris Mövsümov)

-Vahid Ələkbərovun gənclik illərini necə xatırlayırsınız?

-Vahid bizim evin bir üzvü kimi idi. Hündür boylu, yaraşıqlı oğlan idi. Biz ona “Alen Delon” deyirdik. Bir-birinə çox oxşayırdılar. Çox mədini və utancaq bir oğlan idi. Mənim anam gözəl yeməklər bişirərdi. Həmişə deyərdi ki, “Vahid sən də otur çörək ye”. Anam bilirdi ki, Vahid bozbaş yeməyi çox sevir. Sonrakı illərdə də anam Vahidi unutmadı. Vahid Moskvada işləyəndə də anam ona bankada əncir mürəbbələri göndərirdi. Bilirdi ki, Vahid bunu çox sevir. Anam həmişə deyərdi ki, birdən Vahid ac olar…

Vahidlə qardaşım İdrisin heç vaxt adi bir mübahisələri də düşməyib. Ömür boyu mehriban dost olublar. Vahid elə bil İdrisdən başqa heç kimi özünə yaxın buraxmadı. Hətta Vahid Bakıya bir saatlıq gəlsə də mütləq birinci İdrislə görüşərdi.

(İdris Mövsümov və Vahid Ələkbərov)

Vahid illər öncə “Razində” yaşadıqları evə də getmişdi. Görüb ki, orada başqa insanlar yaşayırlar. Vahid həmin ata evini təmir etdirdi. Orada təhsil aldığı orta məktəbə də pul ayırdı, təmir etdirdi. Anasının adına bir rus kilsəsi də tikmək istəyirdi. O, anasının adını əbədiləşdirmək istəyirdi…

“Vahid ömürlük dostunu son mənzilə yola saldı”

-İki ay öncə qardaşım İdris Mövsümov qəflətən vəfat etdi. Vahid öz dostunu son mənzilə yola salmağa gəlmişdi. O, mühafizəçiləri ilə birlikdə yas mərasiminə gəlmişdi. Həmin vaxt camaatı evdən bayıra çıxarıb dedilər ki, Vahid dostu ilə vidalaşmaq istəyir. Vahid İdrisin cənazəsinin olduğu otağa daxil oldu. Dedi ki, məni İdrislə tək qoyun. Və dostu ilə əbədi olaraq vidalaşdı.(kövrəlir)

Vahid İdrisə çox bağlı idi. O, İdris üçün hər şey edib. Mən 22 ildir ki, Hollandiyada yaşayıram. Həmişə ora gedəndə İdris mənə deyərdi ki, “Vahid bu dəfə gələndə mənim üçün bunu etdi, bu villanı, bağı mənə aldı, bu maşını hədiyyə etdi…”

Hətta Vahid İdrisə deyirdi ki, mən səni “LUKoil”də ən yüksək vəzifəyə də təyin edə bilərəm. Amma lazım deyil. Niyə? “Çünki, mən işçilərimi həmişə təndiq edirəm, onların nöqsanlarını üzlərinə deyirəm. İstəmirəm sən də mənim üçün bir işçi olasan. İstəmirəm ki, bizim münasibətlərimiz bu səviyəyə düşsün. Amma mən sənə necə istəsən kömək edəcəyəm”. İdris “LUKoil”də həmişə menecer vəzifəsində oldu. Vahid həmişə İdrisi xarici səfərlərə göndərirdi…

Vahid heç vaxt bəziləri kimi öz doğmalarını unutmadı. Hətta onun bir qız qohumu da vardı. O da “LUKoil”də işləyir. Həmin qızın ərə getmək istədiyi oğlan da “LUKoil”də çalışırdı. Vahid həmin oğlana deyib ki, əgər sən həqiqətən də bu qızı sevirsənsə və onunla ailə quracaqsansa birinci “LUKoil”dəki işindən çıxmalısan. Həqiqətən də oğlan həmin işdən öz ərizəsi ilə çıxdı. Vahid əvvəlcə fikirləşib ki, bu oğlan qızı guya Vahidə görə alıb, işində daha da yüksəlmək istəyib. Vahid isə belə şeylərin qəti əleyhinə idi. Bütün bunlara baxmayaraq onlar ailə həyatı qurdular. Vahid də onlar üçün hər şey etdi. İndi də həmin oğlan başqa bir şirkətdə çalışır…

(Vahid Ələkbərov və Larisa xanım)

-Vahid-İdris dostluğu ilə bağlı hansı xatirəni bölüşə bilərsiniz?

-Vahidlə İdris cavan oğlanlar idi. Onlar bizə gəlib piano çalardılar. Həmin vaxtlar Polad Bülbüloğlunun mahnıları məşhur idi.  Onlar qurup halda yığışıb mahnılar oxuyurdular.

İdrisin toyunu heç vaxt unutmaram. Vahid o vaxt nişanlısı olan Larisa xanımla İdrisin toyuna gəlmişdi. Gözəl bir fotomuz da var. Həmin foto illərlə evimizin salonunda durdu. Vahid həmişə deyirdi ki, “mən ömrüm boyu yadımdan çıxarmaram ki, Lalanın (yəni mənim) toyunda cins şalvarım cırıq olduğuna görə qalxıb oynaya bilmədim”…

Univesitetdə 3-cü kursdan sonra tələbələri təcrübə keçməyə göndərirdilər. İdris də, Vahid də neft mədənlərinə gedib həm təcrübə keçirdilər, həm də özləri üçün pul qazanırdılar. Atam da onlara deyirdi ki, gedin işləyin pul qazanın. Atam mədən sahiblərinə zəng edib deyirdi ki, iki tələbə gələcək onları işlə təmin edin. Vahidlə yenidən görüşüb, həmin günləri yada salmaq istərdim…

İki il öncə Vahid İdris birlikdə kürəkənimin Moskvadakı restoranına gedib. Həmin gün bütün restoranı bağladıblar. Vahid oradan gedəndə deyib ki, ömrümdə ilk dəfədir ki, restorandan pul ödəmədən çıxıram.

 

-Vahid Ələkbərovun uğur qazanması ilə bağlı nə deyə bilərsiniz?

 -Bizim tək bildiyimiz budur ki, böyük şəxsiyyət Azad Mirzəcanzadənin ona köməyi olub. Vahidin bacısı Züleyxa da orada işləyirdi. Çox ağıllı, yaxşı qadındı. Azad Mirzəcanzadə də görüb ki, Vahid də ciddi, yaxşı təşkilatçı gəncdir. Nəhayət Azad müəlim Vahidə düzgün yol göstərib, o da uğurlar qazanıb. Vahid işləmək üçün əvvəlcə Surquta gedib. Sonra Moskvada çalışıb. Vahid birdən-birə uğur qazanmadı. Hər şeyi pillə-pillə edib.

(Vahid Ələkbərov və oğlu Yusif)

Hətta Vahid öz yeganə övladı Yusifi də universiteti bitirdikdən sonra Surquta işləməyə göndərdi. Ona deyib ki, get mənim ilk işlədiyim yerdə çalış və istehsalatı öyrən. O, oğlunu əziz-xələf bilib başının üstündə saxlamayıb. Çox ciddi ata olub. İdris də həmişə bunu deyirdi. Vahid oğluna kömək etməyib, yol göstərib. İstəyib ki, oğlu da əziyyət çəkib, uğur qazanmağı bacarsın.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

`Azərbaycan muğamı oxumaq istəyirəm`– İslamı seçən amerikalı müğənni: “Ona görə bunu etdim ki…” (EKSKLÜZİV)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Azərbaycanı ziyarət etməkdən şərəf duyaram”

“İslamı qəbul etməklə yalnız bilik qazandım”

“Əksər liderlər demokratiyaya ən böyük əngəldir. Unudurlar ki, bu onların şəxsi mübarizəsi və qazancı deyil”

“Heç vaxt narkotik maddə istifadə etmədim, içki içmədim”. 

Dünyaca məşhur amerikalı müğənni Della Miles eksklüziv olaraq HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıb. Maykl Cekson və Uitni Hyuston da daxil olmaqla bir çox əfsanəvi müğənninin vokalistliyini edən Della Miles bir neçə il öncə İslamı qəbul etdiyini və Türkiyəyə köçdüyünü açıqlayıb. 

HafizTimes.com-a müsahibəsində Della Miles həyatı ilə bağlı bir çox önəmli məqamdan söhbət açıb, ilk dəfə olaraq Azərbaycanla bağlı fikirlərini ifadə edib.

-Uşaqlığınızı necə xatırlayırsınız?

-Mən musiqiçi ailəsində böyümüşəm. Anam əla incil oxuyardı, atam isə cazı çox sevirdi.

– Böyüdüyünüz ailədə nə çatışmırdı?

-Altı uşağın ən kiçiyi mən idim. Ailəmiz bizi qoruyurdu. Həqiqəti bilmək istəyirsizsə etiraf edim ki, böyüyənə qədər kasıb olduğumuzu başa düşməmişəm. Gucci-si olan uşaqlardan deyildik. Biz maddiyyat üzərində böyümədik. Ehtiyacımız olan hər şeyimiz vardı.

-Uğurunuzu nəyə borclusunuz?

-Bəziləri uğuru pul və maddi şeylərlə ölçür. Amma mən uğuru qazandığımı söyləyirəm. Çünki insanlar iki saatdan da artıq mənim musiqilərimi dinlədikləri zaman üzlərində təbəssüm yaranır və problemlərini az da olsa unudurlar.

-Sizinlə bağlı ən böyük yanlış fikir nədir?

-İnsanlar bəzən bütün sənətçilərin eyni olduğunu düşünürlər. Whitney Houstonla (narkotik və alkoqol problemi olan) ilə işlədiyim üçün məni də bəzən onunla eyni tuturlar. Amma mən heç vaxt narkotik maddədən istifadə etməmişəm, içki içməmişəm. Bu bir çox sənətçi haqqında yanlış şablon düşüncədir.

-Gələcək üçün hansı planlarınız var?

-Uşaqlar üçün televiziya proqramı hazırlamaq üçün çalışıram. Yenilik olduqca məlumat verəcəyəm. Xüsusi ilə, bu il bir neçə “single” yayımlayacam və YouTube konsertlərimə start verəcəyəm.

-Maykl Ceksonla bağlı ən unudulmaz xatirəniz nədir?

-Biz onun “Sisterella” müziklını ifa edirdik. O isə teatrın ikinci mərtəbəsində tək otururdu. Maykl Cekson orada olduğu üçün heç kimin eyvana çıxmasına icazə verilmədi.

Bütün qonaqlar tamamilə birinci mərtəbədə qalmalı oldu. Bunun çox qəribə olduğunu düşündüm.

-İslamı qəbul etdikdən sonra həyatınızda ilk olaraq nə dəyişdi?

-Mən eyni insanam. Həmişə vicdanlı və sədaqətli bir insan kimi yaşamağa çalışmışam. Beləliklə, yalnız bilik qazandım.

-İslamı seçməyinizin ən böyük səbəbi nə idi?

-BİLİK.

-Xristianlıqda sizin üçün nə kifayət etmədi?

-Mən kiməm ki, xristian olmağın kifayət etmədiyini söyləyim. Sonda görəcəyik ki, sadəcə olaraq hamımızın yalnız bir Allahı var.

– “İslam” sizin həyatınıza nə bəxş etdi?

-Müsəlman olmaq bir dərman deyil. Həyatımı yalnız Allahın istədiyi kimi yaşamağa çalışıram.

-Müsəlman qadın olmağın ən böyük çətinliyi nədir?

-Mən müsəlman doğulmamışam və həyatımı müsəlman ölkəsində yaşamamışam. Buna görə müsəlman qadınların üçün nəyin ən çətin olduğunu deyə bilmərəm. Ancaq dünyadakı bütün qadınlar mübarizə aparırlar.

– “İslamofobiya” kimə xidmət edir?

-Mən bunu heç başa düşmürəm.

-İslam ölkələrindəki müharibələr sizi heç qorxutmur?

-Niyə qorxmalıyam, bir İslam ölkəsindəki müharibə və ya öz ölkənizdə hədəfə alınmış Afro-amerikalı (Afrika) arasında heç bir fərq yoxdur. Müharibə nifrətdir, acgözlükdür!! Hətta qonşunuz da bu xüsusiyyətlərə sahib ola bilər.

-Dünyada belə müharibələri törədənlərə nə demək istərsiniz?

-Demək istəyirəm ki, bu qərəzə, düşmənliyə son verin artıq! Bu dünya sizə hakimiyyət qurmaq, nəzarət etmək üçün verilməyib. Allahın bizə bəxş etdikləri ilə qürur duymalı və bölüşməliyik.

-Siz üçün demokratiyanın təməl daşı nədir?

– İlk növbədə demokratiya, ali hakimiyyətin xalqın ixtiyarına verdiyi üstünlükdür və vaxtaşırı keçirilən azad seçkiləri əhatə edən təmsilçilik sistemidir.

-Biz öz kökümüzə qayıtdıqda isə bu dediyiniz təməl daşı lazım olmayacaq.

– Demokratiyaya əngəl olaraq nəyi görürsünüz?

-Əksər liderlər demokratiyaya ən böyük əngəldir. Çünki unudurlar ki, bu onların şəxsi mübarizəsi və qazancı deyil. Amma əksəriyyətin ehtiyacıdır.

-Türkiyədə azadsınızmı?

-Azadam.

-Azadlığın həddi sizin üçün harada başa çatır?

-Əgər azadlığa sahib olmaq sizə sui-istifadə, qətl, yalan, fırıldaqçılıq və oğurluq hüququ verirsə, deməli artıq həmin həddə çatmışıq.

-Rasizm kimə xidmət edir?

-Əlbəttə ki, irqçilərə xidmət edir!

-Sizin üçün xoşbəxt həyatın düsturu nədir?

-Düzgün bir formulum olub-olmadığını bilmirəm. Sadəcə olaraq müalicə olunmaq istədiyim üçün insanlarla rəftar etməyə çalışıram. Ailəmi, dostlarımı və özümü sevirəm.

-Bakı, Azərbaycan haqqında fikirlərinizi bilmək istərdik. Azərbaycana səfər etmək istərsinizmi?

-Ölkənizlə bağlı çox gözəl sözlər eşitmişəm. Azərbaycanı ziyarət etməkdən şərəf duyaram.

– Azərbaycanın məşhur muğamları haqqında heç eşitmisiniz?

-Bəli !!!!! Və bu musiqini sənətkarlarınızdan biri ilə ifa etmək istərdim.

-Sizi Azərbaycanda sevən insanlara, gənclərə nə demək istərsiniz?

-Bu anda onlara deyirəm ki, COVİD-19-dan qorunmaq üçün EVDƏ QALIN.  Bundan sonra Azərbaycana gedib SOUL MUSİQİMİ onlarla bölüşərəm. Bir seminar təşkil etmək istəyirəm. Həm onlar öz musiqilərini mənə öyrətsinlər, həm də mən öz musiqimi onlar üçün ifa edim.

-Nəhayət, Coronavirusun qarşısını almaq üçün tövsiyələriniz nədir?

-Ən yaxşı cavab Evdə qalın!

  • Hər zaman yanınızda kağız salfet gəzdirin, asqırdığınız zaman ağzınızı və burnunuzu örtün. Öskürərkən və ya asqırarkən ağzınızı bükülmüş dirsək və ya salfet parçası ilə örtün, daha sonra isə həmin salfet parçasını bağlı zibil qutusuna atın.
  • Əllərinizi tez-tez yuyun. ÜST-ün qeydlərinə əməl edin. Əgər əl altınızda sabun və yaxud da su yoxdursa, tərkibində ən azı 60% spirt olan antiseptik geldən istifadə edin. Əgər əlləriniz əyani olaraq çirkli görsənərsə, onları daim su və sabunla yuyun.
  • Yuyulmamış əllərlə üzünüzə, xüsusən ağzınıza, gözlərinizə və burnunuza toxunmayın.
  • Xəstəliyi olan insanlarla əlaqə qurmayın.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

Samir Sadıxovun son layihəsi (FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Bu avtomobili evdə, boş vaxtımda hazırladım. Şəxsi layihədir”

“Gənclərə demək istəyirəm ki, ölkədəki və ya cəmiyyətdəki vəziyyətə görə ruhdan düşməsinlər və gələcəyə ümidlə baxsınlar”

“Bu texnologiya dünya sənayesində ciddi dəyişikliklərə səbəb olacaq”

HafizTimes.com-un növbəti müsahibi gənc yaşlarında dünyada məşhur olan azərbaycanlı dizayner Samir Sadıxovdur.

Məlumat üçün bildirək ki, S.Sadıxov 1990-ci ildə Gəncədə ziyalı ailəsində dünyaya göz açıb. Anası həkim, atası isə mühəndisdir. Gəncədə Azərbaycan – Türk liseyində orta təhsil alıb. İtaliyanin Turin şəhərində olan Istituto Europeo di Design – Nəqliyyat dizaynı fakültəsində bakalavr təhsili alıb. Almaniyanın Pforzheim Universitetində Nəqliyyat dizaynı fakültəsində isə magistr təhsili alıb. 

Sadıxov Azərbaycanın ilk peşəkar maşın dizayneridir. O, 2011-ci ildə Ferrari World Design Contest dizayn müsabiqəsində ikinci yeri tutan Ferrari Xezri Competizione Edition layihəsi ilə məşhur olub. Gənc yaşında bir çox uğura imza atan azərbaycanlı dizanyer “Ferrari World Design Challenge 2014” müsabiqəsində qalib olmaqla məşhurluq qazanıb.

O, 30 dizayn məktəbi, 500 tələbə arasında bir neçə turu keçərək, ilk pilləyə yüksəlib. Bundan başqa, o, Cadillac C-Ville və XTS konseptlərini layihələşdirib. Eləcə də Rezvani Beast (“Heyvan”) markalı avtomobil də azərbaycanlı dizayner tərəfindən layihələşdirilib, həmin avtomobil Hankook Tyre Design Challenge 2014 müsabiqəsinin qalibi olub. Samir Sadıxov təxminən 6 ay ərzində dizayn üzərində işləyib. Azərbaycanlı gənc dizayner Red Dot Design Award-ın 4680 layihəsi sırasında “Luminary” və “Best of the Best” mükafatlarına layiq görülüb. 

Qeyd edək ki, Red Dot Design Award yer kürəsinin dizayn Mərkəzi olan Essene (Almaniya) şəhərində yerləşən Şimali Reyn-Vestfaliya İnstitutu (alm. Design Zentrum Nordhein Westfalen) tərəfindən təqdim edilən dizayn sahəsində nüfuzlu mükafatdır. Mükafatlanmış işlər, Essendə Red Dot dizayn muzeyində sərgilənir. Bu muzey müasir dizaynın nailiyyətlərinin nəhəng toplusudur. Samir Sadıxov hazırda dünyanın çox nüfuzlu avtomobil şirkətində dizayner olaraq çalışır. Bu yaxınlarda onun hazırladığı Rezvani Motors TANK dizaynı işıq üzü görüb. Çox qısa zamanda hər kəsin rəğbətini qazanıb.

-Necə oldu ki, siz avtomobil dizayneri olmaq qərarına gəldiniz? 

– Uşaqlıqdan avtomobillərə qarşı xüsusi marağım olub. Hər zaman avtomobil eskizləri çəkməyi sevirdim, lakin yoldaşlarımdan fərqli olaraq, var olan avtomobilləri çəkməyi sevmirdim, hələ də sevmirəm. Hər zaman istəyirdim ki, öz fantaziyamda olan yeni bir avtomobil çəkim. Orta məktəbdə oxuyarkən, belə bir məşğuliyyətin, peşəkar səviyyədə etməyin mükün olduğunu öyrəndim və o gündən qərarım dəyişmədi. Nəhayət, avtomobil dizayneri oldum.

-Hazırkı işinizlə bağlı məlumat almaq istərdik.

-Hazırda dünya nəhəngi olan, Cənubi Koreyadakı “Hyundai” qrupuna məxsus olan “Genesis” brendində dizayner olaraq çalışıram.

“Bu isə şəxsi layihədir. Ticarət məqsədi daşımır. 70-ci illərdəki AutoMecca şirkətinin istehsal etdiyi “BrubakerBox” modelinin yeni versiyasını hazırladım. Evdə olan zaman, boş vaxtımda! Qeyd edim ki, hazırda yaşadığım ölkədə karantin rejimindəyik”.

– Sizcə, peşəkar avtomobil dizayneri necə olmalıdır? Bunun üçün nələr tələb olunur?

– Avtomobil dizayneri olmaq üçün əsas iki şərt vacibdir. Dizayn etmək üçün xəyal gücü və rəssamlıq qabiliyyəti önəmlidir. Çünki xəyalınızda təsəvvür etdiyiniz dizaynı canlandırmağın ən ideal və tez üsulu onu yaxşı çəkməkdir. Dizayner olmaq üçün bu çox vacibdir. Şirkətlər və universitetlər adətən işə qəbul prosessində birinci bu xüsusiyyətlərlə önəm verirlər. Dizayn ideyalarının yenilikçiliyi və dizaynların necə təsvir olunduğuna diqqət yetirirlər. Əsas rəqabət də bunun üzərində gedir.

-Gündəlik iş rejiminiz necədir? 

– Standart iş rejimi ilə çalışırıq. Həftədə 5 gün işləyirik. Əsas iş rejimi layihə üzərində olur. Əgər konsept bir modelin üzərində işləyiriksə, proses 1 il çəkir. Əgər istehsala gedəcək seriya avtomobilidirsə, 2 – 3 il çəkir. Gündəlik işimiz isə avtomobilin dizayn prosesi ilə bağlıdır. Bəzən yeni avtomobil üzərində eskizlər, bəzən 3D formatlə layihələr hazırlayırıq, bəzən isə hansısa modelin detallarını yenidən dizayn edirik.

Avtomobil insanlıq tarixinin ən vacib kəşflərindən biridir. Həyatımızı asanlaşdıran, bizi bir-birimizə tez və rahat qovuşduran vasitədir.

-Dünyada ən çox hansı avtomobillərə təlabat var?

– Hazırda ən əsas təlabat SUV ve Crossover seqmentində olan avtomobillərədir və ikinci tələb olunan isə ekonomik kompakt avtomobillərdir.

-Avtomobil istehsalı o qədər də asan başa gəlmir. Ən çətin proses nədən ibarətdir?

– Avtomobilin ən çətin hissəsi onun monokokunun ve şassisinin hazırlanmasıdır. Sonra isə ona uygun olan mühərrik ve transmissiya sisteminin hazırlanmasıdır.

– Gələcək avtomobil dizaynlarını necə təsəvvür edirsiniz? 

– Avtomobil dizaynı heç vaxt inqilaba uğramayıb, hər şey təkamül olub, inkişaf edib və yeni formalara sahib olub. Düşünürəm ki, gələcəkdə də avtomobillər texnologiyaya uyğun dizaynlara sahib olacaq. Dizayndakı ən çox dəyişikliklərin səbəbi, texnologiya və yeni çıxan qanunlardır. Bunların işimizə təsiri çox olur.

-Dizayner olmaq üçün fitri istedad lazımdır, yoxsa ağıl?

– İstedad 20 faiz, çalışmaq və zəhmət isə 80 faiz…

-Siz hansı avtomobillərə üstünlük verirsiniz?

– Praktik, əlverişli, ekonomik və sürətli avtomobilə daha çox üstünlük verirəm. Bunları özündə birləşdirən modellər mənim üçün daha məqsədəuyğundur.

-Artıq dünyada özü idarə olunan avtomobillərin dövrü başlayır. 

– Avtonom avtomobiller qaçınılmaz və üzümüzə doğru gələn inqilabi texnologiyadır və bu texnologiya dünya sənayesində ciddi dəyişikliklərə səbəb olacaq. Buna uyğunlaşmalıyıq, yoxsa geridə qalacağıq.

-Azərbaycana gəlirsinizmi? Çalışdığınız yerdə ölkəmizə qarşı insanların münasibəti necədir?

– Təəssüf ki, işlərimə görə Azərbaycanda gec-gec gəlirəm. Gələndə isə maksimum ailəm və sevdiklərimlə vaxt keçirməyə çalışıram. İş yerimdə tək azərbaycanlı olduğum üçün maraq pozitivdir və çalışıram ki, ölkəmizi yaxşı təmsil edim.

-Azərbaycanda iş qurmaq istərdinizmi? Bu istiqamətdə planlarınız nədən ibarətdir? 

– Plandan əlavə xəyallarım və arzularım var. Bu sahədə planları reallaşdırmaq üçün hökumətimiz və iş adamları dəstək olmalıdırlar. Uğurlu iş ortaya qoymaq üçün ciddi investisiya və plan lazımdır.

-Sonda gənclərə nələri məsləhət görərdiniz?

-Gənclərə ən əsas məsləhətim budur ki, dayanmadan öz üzərlərində çalışsınlar, xəyallarının ardınca getmək üçün özləri özlərini motivasiya edib, bütün maneələrə üz döndərib onlara qarşı vuruşsunlar. Ölkədəki və ya cəmiyyətdəki vəziyyətə görə ruhdan düşməsinlər və gələcəyə ümidlə baxsınlar.

Ümidi isə reallaşdıracaq olan sadəcə özləri, zəhmət və cox çalışmalarıdır. Tək formula – çox çalışmaqdır.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Trend yazılar