Bizimlə əlaqə

Müsahibə

Lütfi Zadə haqqında bilmədikləriniz: “Xanımının külünü evdə saxlayırdı…” – MÜSAHİBƏ (VİDEO)

Yayımlandı

da

Azərbaycan Texniki Universitetinin professoru Şahnaz Şahbazova Lütfi Zadə ailəsinin ən yaxın dostudur. Dünya şöhrətli alimin son anına kimi yanında olan Şahnaz xanım  HafizTimes.com-a müsahibəsində Lütfi Zadə ilə bağlı indiyədək heç kimin bilmədiyi özəl məqamlardan söz açıb. O həmçinin Lütfi Zadənin fotolardan ibarət şəxsi arxivini də HafizTimes.com-a təqdim edib:

– Lütfi Zadə ilə ilk görüşüm 1999-cu ildə Almaniyada olub. O zaman qrant layihəsi qazanarq Zigen Universitetində 3 ay müddətində elmi-tətqiqat işinə başlamışdım. Həmin vaxt Zigen Universitetində konfrans keçirilirdi. Konfransda professor Lütfi Zadə də iştirak edirdi. O, mənim çıxışımı diqqətlə izləyirdi. Çıxışım zamanı Lütfi Zadə mənə bir neçə sual verdi. Konfrans bitdikdən sonra mənə yaxınlaşdı və çıxışımın onun xoşuna gəldiyini dedi. Təklif etdi ki, mən onun Berklidəki laboratoriyasına üzv olum.

Lütfi Zadəyə məlumat verdim ki, mən elmlər namizədliyi üzrə işimi verilənlər bazası üzrə yazmışam. Ancaq ən böyük arzum həmin sistemləri intellektual sistem kimi sizin “qeyri-səlis məntiq” və “qeyri-səlis çoxluqlar” bazasında yaradım. O, məni dinlədi. Bu sahədə olan tətqiqatlarımı bəyəndi. Bir neçə aydan sonra mənə məktub yazdı. Bildirdi ki, “siz artıq Amerika üçün yetişmisiniz. Mənim laboratoriyamda istədiyiniz müddətdə elmi tətqiqat işləri apara bilərsiniz”. Bundan sonra mən sənədlərimi Amerika səfirliyindəki “Full Bright”proqramına təqdim etdim. Tale belə gətirdi ki, həmin proqramı qazandım. 2007-ci ilin avqusun 4-də Berklidə işə başladım.

Lütfi Zadə haqqında bilmədikləriniz: “Xanımının külünü evdə saxlayırdı...” - MÜSAHİBƏ (VİDEO)

– Bəs necə oldu ki, yolunuz laborotoriyadan ailə üzvülüyünə qədər gedib çıxdı?

– Professor Lütfi Zadə çox gözəl bir insan idi. O, laboratoriyasına gələn hər kəsə qarşı diqqətcil idi. Hətta soruşurdu ki, sizin nəyiniz çatışmır? Deyirdi ki, birdən qazanın, tavan olmaz, birdən nəqliyyatla və yaxud məişət işləri ilə bağlı problemin olar? Lütfi Zadə hamının problemləri ilə maraqlanırdı. Mənə isə xüsusi maraq göstərirdi. Həmişə deyirdi ki, “Şahnaz FullBright-i qazanıb gəlib, siz isə adi səfər edən alimlərsiniz”. O, bunu xüsusi qeyd edirdi. Lütfi Zadə bütün bayramlara, tədbirlərə məni dəvət edirdi.

-Lütfi Zadə evdə, ailədə necə insan idi?

– O, çox sadə, sakit və dinləməyi bacaran, hər bir addımda məntiq axtaran dahi insan idi. Lütfi Zadənin dəvəti ilə onların evində tez-tez qonaq olurdum. Ailə bayramlarında məni evinə dəvət edirdi. Fanya xanım və Lütfi məni dünyasını dəyişən qızları qədər çox istəyirdilər.

– Maraqlıdır ki, Lütfi Zadənin sizə bu qədər diqqət göstərməsinin səbəbi nə idi? 

– O, mənə həm dost kimi, həm də ata kimi qayğı göstərirdi.

– Qeyd etdiniz ki, Lütfi Zadə insanların hərəkətlərində məntiq axtarırdı. Siz onun sınağından üzüağ çıxa bildinizmi?

– Maraqlı bir məqamı qeyd edim. Almaniyadan bir professor Lütfi Zadənin yanına qonaq gəlmişdi. O, dəyirmi masada çıxış etdi. Bundan sonra mən həmin professorla birlikdə Lütfi Zadənin otağına çıxdıq. Lütfi Zadənin otağı labirint kimi idi. Hər yer kitablarla dolu idi. Kitabların arasından keçərək otağa daxil olduq. Otaqda bir masa və bir kreslo vardı. Oturmaq üçün başqa stul yox idi. Lütfi Zadə açılıb-bağlanan stulu mənə uzatdı. Dedi ki, “bu stulu aç, görüm sənin məntiqin necədir”. Bir stola baxdım, bir də ona. Xoşbəxtlikdən stulu aça bildim. Lütfi mənə baxıb dedi ki, “sənin məntiqin yaxşıdır”. Mən bu sınaqdan da çıxdım.

– Lütfi Zadə üçün elm daha üstün idi, yoxsa var-dövlət?

– Professor Lütfi Zadə böyük insan idi. O, evdə də özünü elmə həsr edirdi. Hər yerdə özünü elmdə görürdü, alim kimi düşünürdü. O, heç vaxt düşünmürdü ki, 3 mərtəbəli villası olsun. Onun ideyalarını həyata keçirmək üçün Allahdan möhlət istəyirdi. Lütfi Zadənin fərqi budur. Onu var-dövlət yox, elm maraqlandırırdı. Lütfi Zadə həmişə deyirdi ki, bahalı maşın və evimin olması mənim üçün əsas deyil. Mənim üçün əsas etdiklərimdir…

Bahalı villa, var-dövlət, sərvət onun bir nəzəriyyəsi ilə müqayisə oluna bilməz. O, dünya üçün böyük irs qoyub. Təəssüf ki, hələ də Lütfi Zadənin elmi irsi araşdırılmayıb. Bütün dünya onun nəzəriyyəsi ilə işləyir, dünya alimləri onun davamçılarıdır. Ancaq onun elmi irsinin araşdırılması, tətqiq və tətbiq olunması, iqtisadi səmərə verməsi prosesi hələ də gözlənilir. Onun elmi irsi gələcəyin nəzəriyyələridir. Nə qədər ki, elm var, Lütfi Zadə nəzəriyyələri də yaşayacaq.

– Lütfi Zadə ölümdən qorxurdu?

– Onun xanımı Fanya Zadə bu il yanvar ayının 17-də dünyasını dəyişib. Lütfi Zadə xanımını çox sevirdi. Xanımı onu tamamlayan varlıq idi. Onun vəfatı Lütfi Zadəyə çox pis təsir elədi. Bəlkə də Lütfi Zadə onu axtarırdı. Bəlkə də Fanya xanımın vəfatından sonra onun üçün həyatda yaşamağın bir mənası qalmamışdı.

Lütfi Zadə Allaha inanırdı. O, hər bir addımında Allahın adını çəkirdi. Deyirdi ki, Allah mənə nə qədər ömür veribsə, o qədər yaşayacağam.

– Lütfi Zadə namaz qılırdı?

– Bəli. Deyirdi ki, “mən Tehranda tələbə olanda gündə beş dəfə namazlarımı qılırdım”. Bu səbəbdən Lütfi Zadə məndən xahiş etdi ki, dünyasını dəyişdikdən sonra onu müsəlman qaydası ilə dəfn edək.

– Lütfi Zadənin son anlarını necə xatırlayırsınız? Oğlu Norman onun yanında deyildi?

– Norman valideynlərinə qarşı çox diqqətli olub. O, başqa şəhərdə yaşayırdı. Demək olar ki, həftədə iki-üç dəfə zəng edərək valideynləri ilə maraqlanırdı. Norman atasını çox istəyirdi.

Professor Lütfi Zadə böyük azərbaycanlı idi. Hətta o yeməklərində də Azərbaycan yeməklərinə üstünlük verirdi. Azərbaycan yeməklərini sevirdi.

– Deyirdim ki, siz sabah hansı yeməkləri istəyirsiniz, deyin, baxıcı hazırlasın. O, isə deyirdi ki, yeməyi xanım yox, sən hazırla. Səbzi qovurma, qiymə-badımcanı xoşlayırdı.

– Lütfi Zadə Azərbaycan dilində danışa bilirdi?

– O, Azərbaycan dilində bəzi sözləri bilirdi. Biz onunla restorana tez-tez gedirdik. Yemək sifariş edən zaman heç vaxt badımcanın adını ingilis dilində deməzdi. Həmişə deyirdi ki, bizə badımcan verin. Ofisiant soruşurdu ki, siz nə deyirsiniz? Mən də tez badımcan sözünü ingiliscəyə tərcümə edib, ofsianta deyirdim.

Lütfi Zadə evdə xanımı ilə danışanda çox vaxt Azərbaycan sözlərindən istifadə edirdi. Ancaq onların ətrafında Azərbaycan dilində danışan şəxslər yox idi. Buna görə də daha çox rus dilində danışırdılar.

– Lütfi Zadə Azərbaycandakı qohumları haqda nə danışırdı? Cənnət Səlimova həqiqətən onun xalası qızıdır?

– Lütfi Zadə 2008-ci ilə qədər Azərbaycanda qohumunun olması haqda mənə məlumat verməmişdi. Adətən o, qohumları barədə danışmırdı. Professor Azərbaycana gələndə Cənnət xanım mənə zəng vurub xahiş etdi ki, onunla görüşə şərait yaradım. Mən də Cənnət xanıma dedim ki, akademiyada Lütfi Zadənin çıxışı olacaq, gəlib iştirak edə bilərsiniz.

Cənnət xanım deyir ki, Lütfi Zadə mənim xalam oğludur. Ancaq Lütfi Zadəni ilk dəfə 2008-ci ildə görüb. Lütfi Zadə bu barədə heç vaxt danışmayıb.

– Cənnət xanım müsahibəsində bildirib ki, ölüm anına kimi Lütfi Zadənin yanında olub.

– Bu, həqiqətə uyğun deyil. Lütfi Zadənin ölüm xəbəri çıxanda Cənnət xanım zəng etmişdi. Amma professor yatdığına görə onunla çox qısa telefon danışığı oldu.

– Lütfi Zadə kitablarını, ordenlərini niyə məhz sizə bağışlayıb?

– Mən 2007-ci ildən bu ilin sentyabr ayının əvvəlinə qədər Lütfi Zadə ailəsinin yaxın dostu olmuşam. İlin beş ayı onun laboratoriyasında işləmişəm. Axırıncı 4-5 il ərzində həm Lütfi Zadə, həm də onun xanımı ahıllıq çağında idi. Mən bacardığım yardımı onlardan əsirgəmədim. Professor özü bu qərara gəldi ki, kitablarını, ordenlərini, medallarını mənə versin. 3 il bundan qabaq həmin medalları, kitab və ordenlərini qabalaşdıraraq mənə göndərdi. Dedi ki, sənə etibar edirəm. Azərbaycanda Lütfi Zadə adına muzey yaradılsa, onları muzeyə təqdim edəcəyəm.

– Bundan əvvəl məlumatlar yayılmışdı ki, Lütfi Zadənin varisi Rafiq Əliyevdir. Bu haqda fikirlərinizi bilmək istərdik.

– Lütfi Zadənin varisi onun oğludur. Mən onun varisi deyiləm. Lütfi Zadənin malı-mülki hamısı oğlu Norman Zadəyə məxsusudur. O, mənə ancaq orden, medal, kitablarını, son yazılarını, hətta yazı masasını, kompüterni vəsiyyət edib.

– Rafiq Əliyev onun uzun illər dostu olub. Maraqlıdır ki, niyə bunları ona yox sizə verdi?

– Mənim bu barədə heç bir informasiyam yoxdur.

– Ümumiyyətlə, Rafiq Əliyevlə Lütfi Zadənin münasibəti necə idi?

– Rafiq Əliyev Lütfi Zadənin dostlarından biri olub. Onların dostluğunu bilirdim. Lütfi Zadə həmişə deyirdi ki, Rafiq mənim dostumdur. O, Rafiq Əliyevə çox dəyər verirdi.

– Rafiq Əliyev onun varisi deyildi?

– Lütfi nə vaxt dedi ki, bu şeyi kiməsə verirəm. Mən bu haqda eşitməmişəm. Amma dost kimi ona yüksək dəyər verirdi. Oğlu Norman Rafiq Əliyevi tanımır.

– Lütfi Zadənin elmi irsi ilə bağlı danışaq… Siz bu istqamətdə hansı işləri görəcəsiniz?

– Professor Lütfi Zadə arzulayırdı ki, onun elmi nəzəriyyəsindən alınan nəticələr Azərbaycanda tətbiq edilsin. İstəyirdi ki, bunlar qeyri-neft sektorunun inkişafı məqsədi ilə həyata keçirilsin. Lütfi Zadənin arzularından biri də bu idi ki, onun elmi irsi ilə tətqiq olunan elmi tətqiqat institutu açılsın. Adını da söyləmişdi: Biliklərə Əsaslanan Sistemlər Beynəlxalq Elmi Tətqiqat Mərkəzi. Bu institutun Azərbaycanda açılmasını çox arzulayırdı. İstəyirdi ki, Azərbaycanda konfranslar keçirilsin. Qeyd edim ki, Lütfi Zadənin laboratoriyası hazırda fəaliyyətini davam etdirir. Həmin laboratoriyanın mindən çox üzvü var. Hər il bu üzvlərin sayı artır.

– Uzun illər Amerikada yaşayan dahi şəxsiyyətin Azərbaycanda dəfn olunmasına səbəb nə idi?

– O, illər öncə xanımı ilə birlikdə qərar vermişdi ki, dünyalarını dəyişəndə kremasiya olunsunlar. Xanımı dünyasını dəyişəndə bunu etdilər. Ancaq Lütfi Zadə qərarını dəyişdi. 2008-ci ildə Azərbaycandan qayıtdıqdan sonra onun fikirləri dəyişilmişdi. O, heç vaxt azərbaycanlı olduğunu gizlətmirdi. Əksinə fərəhlə deyirdi ki, mən Bakıda anadan olmuşam, azərbaycanlıyam.

Lütfi Zadə Azərbaycanda dəfn olunmaqla bağlı qərarı üzərində çox düşündü. 2012-ci ildə qərar verdi ki, dünyasını dəyişdikdən sonra Azərbaycanda dəfn olunsun. 2015-ci ildə o, mənə dedi ki, nəşimin aparılmasında məsuliyyətli şəxs kimi sənə vərəsə edirəm.

Siz sual verdiniz ki, mən vida mərasimində niyə çıxış etmədim, ikinci planda qaldım. Bu, doğru deyil. Mən Ruminiya və Rusiyadan olan qonaqlarla birlikdə əyləşmişdim. Cənnət xanım onun qohumu olduğuna görə öndə əyləşmişdi.

– Norman Zadə atasının Bakıdakı qohumlarını tanıyır?

– Norman Zadə Cənnət xanımı tanımır. Həmçinin Rafiq Əliyevi də. Məni on il onların evində olduğuma görə tanıyır.

Mən Bakıya gələndə Lütfi Zadəyə həftədə 3 dəfə zəng edirdim. O, mənim zəng etdiyim saatı bildiyi üçün həmin vaxt zəngimi gözləyirdi. Bəzən elə olurdu ki, mən ona gündə iki dəfə zəng edirdim.

– Qeyd edirsiniz ki, ildə 5-6 ay Lütfi Zadənin evində qalırdınız. Ailənizin buna münasibəti necə idi?

– Mənim iki övladım var. Övladlarımın hər ikisi Berkli universitetinin tələbəsidir. Onlar beş il müddətində Lütfi Zadə ailəsinin yanında olublar. Mənim kiçik qızım Sabina Şahbazzadə son il ərzində onun köməkiçisi olub.

– Bəlkə Lütfi Zadə sizin gözəlliyinizə heyran olmuşdu?

– O, məni övladı kimi çox istəyirdi. Elə bil, onların ikisi də məni övladları kimi qəbul edirdilər. Xəstə olanda yanlarında olurdum, yeməklərini mən verirdim.

Mənə baxıb deyirdi ki, çox təşəkkür edirəm, Şahnaz. Sən mənə çox uğurlu bir övlad oldun. Bu sözü mənə Fanya xanım da demişdi. Lütfi Zadə məni öz ailəsinin üzvü hesab edirdi.

Bir maraqlı məqamı da danışım. O, xanımını dinləyirdi. Ancaq ailədə bir az diktator idi (gülür). O, nə deyirdisə, biz onu həmin dəqiqə yerinə yetirirdik. Sözlərinə hörmətlə yanaşırdıq. Evdə bir sözü iki olmazdı.

– Həyat yoldaşı sizi qısqanmırdı ki?

– Həyat yoldaşı məni Lütfi Zadədən də çox sevirdi. Bəzən Fanya xanım özü məni evlərinə dəvət edirdi. Lütfi Zadə xanımını çox istəyirdi. Ölən günə kimi xanımının külünü evdə, bankada saxlayırdı.

– Lütfi Zadə ilə oğlu Normanın münasibəti necə idi? 

– Norman çox ağıllı insandır. Onun gözəl xüsusiyyətləri var. Onu çox istəyirəm. Yaxşı alimdir. Berkli universitetinin məzunudur. Orada dərs deyirdi. Sonra biznesə qoşuldu. Norman başqa şəhərdə yaşayır. Bacısı da Los Anclesdə yaşayırdı. Onların hər ikisi bir şirkətdə işləyirdlər. Norman ailə qurmayıb. Lütfi Zadə Normana deyirdi ki, ailə qur, mənim də nəvələrim olsun. O, isə hələ də biznesə üstünlük verir. Bəlkə də biznes sahəsinin adamları ailə qurmağa vaxt tapmırlar və yaxud da ailə qurmağa üstünlük vermirlər…

– Norman nəyə görə Azərbaycana gəlib atasının dəfnində iştirak etmədi?

– Mən bircə bunu deyə bilərəm ki, Norman Azərbaycana gələcək, atasının da məzarını ziyarət edəcək. Sadəcə olaraq, çox ciddi bir məsələni həll etməli idi. Buna görə Norman Azərbaycana gələ bilmədi. Biz yaxın zamanda Normanın Azərbaycana gəlişini gözləyirik.

– Lütfi Zadənin hansı qeyri-adi xüsusiyyətləri var idi?

-Onun rəssamlıq qabiliyyəti də vardı. Bütün görkəmli şəxsiyyətlər, prezidentlərin şəkillərini çəkirdi. Ronald Reyqan, Corc Buşun da şəklini çəkib.

Bir məqamı da qeyd edim ki, Lütfi Zadə həm də yaxşı rəqqas idi. O, 95 yaşı olanda Berkli universitetinin tədbirində gözəl rəqs etmişdi. Hamı heyranlıqla ona baxırdı.

Porfessor Zadə borş və Azərbaycan peraşkisini çox sevirdi. Evdə daha çox Azərbaycan yeməklərinə üstünlük verirdilər. Səbzi plov, badımcan, tikə, lülə kababını çox sevirdilər…

-Lütfi Zadə ilə bağlı unuda bilmədiyiniz hansı xatirələriniz var?

– Mən qrant udub Amerikaya gedəndə orada qalmaq üçün bir illik ev kirayə götürməli idim. Lütfi Zadə əvvəlcə mənə bir həftəlik ev kirayələdi. Dedi ki ki, Şahnaz sən bir həftə burda qal. Sonra gedib sənə istədiyin evi kirayə tutarıq. Həmin evə professor Lütfi Zadə özü məni apardı, evə baxdı, bəyəndi və evi mənim üçün kirayə tutdu. Bir müddət sonra mən evi dəyişməli oldum. Çünki, həmin evə axşam saat 7-dən sonra avtobus getmirdi. Buna görə bəzi tədbirlərdə iştirak edə bilmirdim. İkinci evi isə Lütfi Zadənin köməkçsi ilə birlikdə kirayələdik. Həmin vaxt professor ezamiyyətdə idi.

Bir məqamı da qeyd edim ki, Lütfi Zadə üçün mart ayı çox əlamətdardır. Ona görə ki, Lütfi Zadə martın 21-də Fanya xanımla ailə həyatı qurub. Həmin gün onlar həm Novruz bayramını, həm də evlilik il dönümünü qeyd edirdilər. Həmişə mənə deyirdi ki, Şahnaz harada olursan ol, ancaq martda yanımızda ol. Həmin günü restoranda qeyd etməyi sevirdi. Ancaq Bakı restoranına gedirdi. Berklidə bakıllıların işlətdiyi bir restoran var. Həmin restorandan çıxandan sonra professor Zadə təklif etdi ki, biz maşınla səni evə aparaq. Nə qədər imtina etsəm də, o, razılaşmadı. Bilirdim ki, köçdüyüm ev Lütfi Zadənin xoşuna gəlməyəcək. Gətirib məni evə qoyanda harada yaşadığımı gördü. Bu zaman çox narahatlıq hissi keçirdi. Elə bil ki, o evlə mən ona böyük bir problem yaşatdım. Dedi ki, mən gecə yata bilmirəm ki, sənin qaldığın yer yaxşı yer deyil, qaradərililərin məhəlləsində qalırsan. Birdən sənə xəsarət yetirərlər. Bir həfətədən sonra o mənə yeni ev tutdu və ordan köçdüm.

– Bəzən “Şahnaz Şahbazova kimdir ki, Lütfi Zadənin ailə üzvü də olsun” kimi fikirlər səsləndirirlər… Buna münasibətiniz necədir?

– Demək istəyərəm ki, mən on il Lütfi Zadə ailəsinn üzvü olmuşam. O, mənə etibar edirdi. Medallarını mənə verəndə dedim ki, hava limanında soruşmayacaqlar ki, bu medallar kimindir? Lütfi Zadə buna görə medalları sənədləşdirdi. O, elə bir insan idi, istəmədiyi şeyi ona heç kəs məcbur edə bilməzdi. Hətta xanımı belə..

– Onun məzarını ziyarət edirsinizmi?

-Demək olar ki, hər gün onun məzarını ziyarət edirəm.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Müsahibə

NASA-da işləyən, “MARS”da olan azərbaycanlı: “Yadplanetlilər yerə enib” (EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Azərbaycan mənim Vətənimdir”

“Süni intellekt heç vaxt insan amilini üstələməyəcək”

“Əks təqdirdə, 50 il sonra doğma planetimizin qorxunc mənzərəsini görəcəyik”

“Bakıda böyümək bir xoşbəxtlik idi”.

 “Öz doğma Azərbaycan dilimi eşidəndə zövq alıram”

Allen Mirdirov – Azərbaycan əsilli ABŞ aerokosmik mühəndisi və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin zabiti. 2010-cu ildən bəri ABŞ-ın Milli Kosmik Agentliyində (NASA) çalışır. Hazırda NASA-nın Merilanddakı Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzində (Space Flight Center) aerokosmik mühəndis və nəzarətçidir. O, Amerika Milli Aerokosmik Agentliyinin (NASA)“Hİ-SEAS” (Hawaii Space Exploration Analog and Simulation) proqramı çərçivəsində Marsa uçmaq üçün seçilən 6 astronavtdan biri olub. Havayda başlayan Marsa şərti 8 aylıq uçuş zamanı ekipaj üzvləri planetlərarası kosmik gəmini imitasiya edən xüsusi kapsulda qalıblar. Bir neçə ay öncə isə Allen Moskvada dörd aylıq “SIRIUS-19” eksperimentində iştirak edib. Əsas məqsədi uzun müddət təcrid vəziyyətində qalmanın kosmonavtın psixoloji və fizioloji vəziyyətinə təsirini müəyyən edən eksperment zamanı əldə olunmuş məlumatlar Beynəlxalq Kosmik Stansiyada və kosmosda istifadə ediləcək. A. Mirqədirov həmçinin NASA-nın Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzində Telekommunikasiya Şəbəkələri və Texnologiyaları şöbəsində müdir vəzifəsində çalışır. Qeyd edək ki, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin (HHQ) 40 yaşlı zabiti, komandanın bort mühəndisi Allen Mirqədirov Bakıda dünyaya gəlib. 10 yaşında ikən ailəsi birlikdə ABŞ-a köçüb.

Allen Mirqədirov HafizTimes.com-a eksklüziv müsahibə verib. O, müsahibə zamanı bir çox önəmli məsələlərdən söhbət açıb, Azərbaycana olan sevgisini ifadə edib.

 Bakı şəhərindəki 145 saylı orta məktəbdə təhsil almışam.(8-ci kilometr qəsəbəsi) Uşaqlıq illərim Bakıda keçib. O illəri yaxşı xatırlayıram. Həqiqətən də düşünürəm ki, dünyada ən yaxşı uşaqlıq illəri keçirmişəm. Uşaqlıq dostlarım, möhtəşəm qonşularım, Bakıda yetişən dadlı meyvələr, ləziz yeməklər hər zaman ən yaxşı dövr kimi yaddaşımda yaşayacaq. Bakıda böyümək bir xoşbəxtlik idi. Belə bir təcrübəyə sahib olduğum üçün çox şanslıyam. Bəzi qonşularımızla bu günə qədər də dostluq edirəm. Mənim üçün böyümək hər gün futbol oynamaq və hərdən dəcəllik etmək idi. Ancaq Bakıda böyüməyin ən yaxşı tərəfi dostlarımız və qonşularımızla qurduğumuz möhkəm bağlardır.Bu əlaqələrimiz ömrümüz boyu davam edəcək.  5-7 yaşında iki övladım var. Valideynlərim, bacım və iki gənc qardaşım var. Hamısı Bakıda doğulub böyüyüblər. Hazırda valideynlərim və qardaşlarım Avropada yaşayır. Bacım və bir ABŞ-da yaşayırıq.

-Bəs Azərbaycan sizin ailə üçün nə məna ifadə edir?

-Azərbaycan mənim ailə üzvlərimin dünyaya gəldiyi bir yerdir. Bizim Vətənimizdir! İnanıram ki, biz dünyanın ən yaxşı şəhərindən – Bakıdan gəlmişik. Ora kimi başqa bir yer mövcud deyil. Həmişə köklərimizi xatırlayacağıq.

-Bakını necə xatırlayırsınız?

-Yaxşı xatırlayıram ki, yayda Bakıda hava çox isti olurdu.  Amma siz həmişə Xəzər dənizinin sahilindəki gözəl çimərliklərdən birinə gedə bilərsiniz. Ailə olaraq getdiyimiz bəzi çimərlikləri – Şıxovo və Bilgəhi yaxşı xatırlayıram. Bakıda dörd fəsil vardı: qış, yaz, yay və payız. Qışda qar yağardı, yazda çiçəklər açardı, yayda hava həddindən çox isti keçərdi, payızda bol miqdarda yağış və xəzan olardı. Bakıda ilin hansı fəslini yaşamağımızdan aslı olmayaraq hər şey çox gözəl idi. Mən yayda Bakıda yetişən meyvələrin əhatəsində böyüdüm.

-NASA məcaranız necə başladı?

– San Diego Dövlət Universitetini (SDSU) Aerokosmik mühəndislik ixtisası üzrə magistr dərəcəsi ilə bitirdim.  Bundan sonra başa düşdüm ki,  mənim məqsədim NASA tərəfindən işə götürülməkdir. Buna görə də, NASA-da işləmək istəyərkən bir neçə yüksək maaşlı iş təkliflərini də rədd etdim. Müraciətimdən on ay sonra NASA-dan iş təklifi ilə bağlı bir zəng gəldi. Mən də dərhal iş təklifini qəbul etdim. O vaxtdan bəri burada çalışıram.

-Bütün bu uğurlarınızı nəyə borclusunuz?

-Həyatda indiyə qədər qazandığım əksər uğurlarıma görə həm yüksək təhsili, həm də övladlarının bütün cəhdlərini dəstəkləyən valideynlərimə borcluyam. İkincisi isə Bakıdakı 145 nömrəli məktəbdə oxumaqla başlayan və ömrüm boyu davam edən yüksək keyfiyyətli təhsilə borcluyam.  İnanıram ki, 1980-ci illərdə Bakıda böyüyərkən aldığım şəxsi təcrübələr, savadlı müəllimlərim, onların keyfiyyətli təlim metodları və ailəmin dəstəyi mənim gələcəyimin formalaşmasında əvəzsiz rol oyanyıb.

-NASA-dakı adi iş gününüzü necə təsvir edərsiniz?

-Mən NASA-nın Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzində Telekommunikasiya Şəbəkələri və Texnologiyaları şöbəsində də işləyirəm. Dünyadakı peyklər və yer stansiyaları arasındakı müxtəlif telekommunikasiya əlaqələrinin yaradılması, saxlanması, yenilənməsi, izlənməsi və problemlərinin aradan qaldırılmasına görə məsuliyyət daşıyırıq. Sadəcə olaraq, vaxtımın böyük hissəsini işçilərimi həvəsləndirməyə, tapşırıqları yerinə yetirmələrinə sərf edirəm. Mənim vəzifələrimdən digəri isə şöbəmizin də daxil olduğu Yerin monitorinqi, radio tezliyi və optik rabitə və gələcək rabitə texnologiyasının inkişafı ilə bağlı çoxsaylı layihələrə nəzarət etməkdir.

– NASA-da çalışmağın ən çətin tərəfi nədir?

-Düşünürəm ki, NASA-da çalışmağın ən çətin tərəfi işin inzibati və bürokratik yanlarıdır. NASA Amerika Federal Hökumət Agentliyi olduğuna görə, fəaliyyət göstərməsi üçün Prezidentdən və Konqresdən maliyyə almalıdır. Prezident və ya Konqres NASA-nın maliyyəsini azaltmaq qərarına gəlsə, NASA-nın çox sayda işçisi iş yerlərini itirmək təhlükəsi ilə üzləşə bilər. Bundan başqa, keçmişdə olduğu kimi bəzi proqramların maliyyələşdirilməməsi və ya ləğv edilməsi ilə bağlı hər zaman narahatlıq mövcuddur.

-Süni intellektin gücü insanları ötüb keçəndə və məntiqlə irəliləyəndə bu bizim üçün tamamilə faydalı olacaq, yoxsa fəlakət…?

-Çox yaxşı bir sualdır. Şəxsən mən inanıram ki, süni intellekt bütün incəliklərindən asılı olmayaraq heç vaxt insan amilini üstələməyəcək. Xüsusilə, süni intellekt  yaşamaq üçün əsas olan əmz-səbr, inam, ümid, birlik-bütövlük və digər vacib insani keyfiyyətlərə sahib ola bilməyəcək. Bu səbəbdən də bəşər övladı bu münaqişədə (əgər baş verərsə) həmişə üstün bir pilləyə (bir az da olsa) sahib olacaq. Səmimi qəlbdən ümid edirəm ki, biz heç vaxt insanlar və robotlar arasındakı qarşıdurma mövqeyinə çatmamalıyıq.

– Uzaq bir yerdə insanların yaşadığı bir qalaktikanın mövcudluğuna inanırsınız?

-İnanıram ki, digər planetlərdə və qalaktikalarda da insanlardan fərqli bir formada olsa da həyat var.

-Sizin yad planetlilər nəzəriyyəniz və buna olan inancınız necədir?

-İnanıram ki, yadplanetlilər mövcuddur və keçmişdə onların bir neçə qrupu yerə baş çəkiblər. Bu cür fikirləri nəzərə almamaq üçün sadəcə olaraq hər qitədə çoxlu tarixi sübutlar mövcuddur.

-Yad planetlilərin mövcudluğu barədə konkret olaraq nə düşünürsünüz? Biz yadplanetlilər tərəfindən izlənilirik?

-Mən mütləq şəkildə düşünürəm ki, onlar mövcuddur. Çox ehtimal ki, izlənilirik də! İnsanların müxtəlif elmi tədqiqatlar apararkən Yerdə daha az ağıllı və zəif inkişaf etmiş həyat formalarını müşahidə etdikləri kimi, bəzi inkişaf etmiş müəyyən varlıqlar tərəfindən bizim də səssizcə müşahidə olunmağımız ehtimalı az deyil…Biz sadəcə olaraq bu həqiqətdən xəbərdar deyilik.

-Mars Elon Musk, yoxsa NASA tərəfindən kəşf olunacaq, tədqiq olunacaq?

-Marsa yol NASA və ya Elon Musk mövcud olmamışdan əvvəl kəşf edilib. Marsın müstəmləkə edilməsinə gəlincə isə inanıram ki, NASA və özəl sənayenin (SpaceX və Elon Musk kimi) birliyi baş tutacaq və nəticədə Qırmızı Planetə insanların yerləşdirilməsi prossesi başlanacaq.

– Elon Muskun Mars planları ilə bağlı nə düşürsünüz?

-Məncə Elon Musk çox iddialı bir iş adamı və xəyalpərəstdir. O, dünyada uğurlu bir izaçma keyfiyyətlərinə sahibdir. Səmimi qəlbdən ümid edirəm ki, o, insanlara Marsa uçmaq və məskunlaşmaqla bağlı kömək edir. Bəzi planları nəticəsiz qala bilər, amma onun ideaları davam edəcəkdir.

-O, Marsda nüvə bombası partlatmaq istəyir…

-Qeyd etdiyim kimi, o çox iddialı bir insandır. Amma bəzi planları yəqin ki, nəticə verməyəcək. Nüvə bombaları həmişə yer üzündəki insanları qorxuya salır. Buna görə də Elon Muskun belə bir risk etməsinə icazə verilməsi çox yüksək bir sifariş ola bilər.

-Sizcə necə, insanlar robortlardan qorxmalıdır?

-Xeyr. Robotlar insanların həyatını asanlaşdırmaq üçün yaradılmışdır. Həyatımızda olan robotların mürəkkəbliyini təqdir etməliyik və texnologiya sivilizasiyası kimi inkişafa davam etməliyik.

-Gələcəkdə Marsa uçuş və yaşamaq üçün faydalı ola biləcək məlumatlar nələrdir? Siz təcrübənizi bizimlə bölüşərsiniz.

-Hazırda “SIRIUS” kimi müxtəlif kosmik analoq missiyalarda toplanmış bir çox məlumat Marsa və digər planetlərə  uzun müddətli kosmik uçuşu planlaşdırmağa kömək edəcək. İnanıram ki, ekipajımın Moskvadakı “SIRIUS” missiyasında iştirak etməsi və bu ekspedisiyadan əldə edilən məlumatlar gələcək kosmik missiyalar üçün çox faydalı olacaq.

– Gələcəkdə Marsa real uçuşunuz mümkündür?

-Əlbəttə inanıram ki, texnologiya və resuslarımız belə bir səfərə hazır olan kimi bir gün Marsa uçacağam. Əgər bu gün Marsa uçmağa çağrılsam, getməyə hazıram!

 -“Mars” ilə  bağlı ən çox sevdiyiniz təcrübəniz nə olub?

– 2014-2015-ci illərdə Mars üzərində yaşamağı və işləməyi öyrədən bir analoji kosmik missiyada iştirak etdim (SIRIUS-a oxşar). Bu, yəqin ki, mənim Marsla bağlı ən sevdiyim və təltif edildiyim təcrübəm idi. Bu, Havay Kosmik Tədqiqat Analog və Simulyasiya (HI-SEAS) adlanırdı.

-Kosmosdakı peykləri necə daha çox faydalı edə bilərik?

-Kosmosdakı peyklər Yerin monitorinqindən tutmuş komunikasiya, dərin kosmik tədqiqatlara və s. kimi mühüm sahələr üzrə çox faydalıdır. Məncə, peykləri indikindən daha faydalı etmək üçün yeni bir nəsil peykini inkişaf etdirməliyik. Bununla da həmin peyklər kosmosda yenidən asanlıqla istifadə olunar və orbitdə daha uzun müddət qala bilərlər.

– Azərbaycan artıq 3-cü peykini Kosmosa göndərib…

-Bu çox sevindicidir! Ümid edirəm ki, kosmik tədqiqatlardakı texnoloji irəliləyiş həm Azərbaycan, həm də kosmik missiyalarda iştirak edən digər ölkələr üçün də davam edəcəkdir.

-50 ildən sonrakı dünyanı necə təsvir edərsiniz?

-50 ildən sonra dünyanın necə olacağını proqnozlaşdırmaq çətindir. Amma düşünürəm ki, Mars kimi başqa bir planeti müstəmləkə etmək prossesinin mütləq yarısında olacağıq.  Ən azından, Günəş sistemindəki digər cisimlərə peyklər göndərə biləcəyimiz daimi ay mənbələri üzərində çalışmalıyıq. Yerə gəldikdə isə mütləq şəkildə ümid edirəm ki, hazırkı dünya liderlərimiz ətraf mühitimizi qorumaq və qlobal istiləşmənin qarşısını almaq üçün ciddi qərarlar qəbul edəcəklər; Əks təqdirdə, 50 il sonra doğma planetimizin daha qorxunc bir mənzərəsini görəcəyik.

-Siz Allahın mövcudluğuna inanırsınız?

Mən özümü dindar şəxs hesab etmirəm, amma Tanrı da daxil olmaqla bir çox formada adlandırıla biləcək daha yüksək bir gücün varlığına inanıram.

  -Sizcə dünyanın əsl sahibi nədir?

– Əgər planetimiz Yer haqqında danışırıqsa, o zaman insanlar qida zəncirinin lap zirvəsində dayanırlar. Ancaq Yerdəki digər canlılar üzərində bu qədər böyük bir gücə sahib olduğumuz görə gələcəkdə də həyatın davam etməsi üçün planetimizi və sakinlərini qorumaqla bağlı məsuliyyət daşıyırıq.

-Siz yenidən Azərbaycana qayıtmaq istərsiniz?

-Əlbəttə! Hər iki ildən bir ora getməyə çalışıram. Bakıda hələ də ziyarət etdiyim dostlarım və ailəm yaşayır. Sonuncu dəfə  2018-ci ilin ən isti iyul günlərində Bakıda olmuşam.

-Azərbaycanla bağlı hansı xatirənizi bizimlə bölüşə bilərsiniz?

-Bakıdakı hökumət binasının yaxınlığındakı dənizkənarı parkda gəzməyimi və bulvar boyunca oynamağımı yaxşı xatırlayıram. Suyun yanında yaşamağın necə də gözəl olduğunu xatırlayıram. Doğulduğum və böyüdüyüm gözəl şəhərlə bağlı xatirələrim hər zaman mənimlə birlikdə olacaq.

 -Bu günkü Azərbaycan barədə nə düşünürsünüz?

-Düşünürəm ki, Azərbaycan hər kəs üçün çox mehriban, dost ölkədir. Bunu Bakının ev sahibliyi etdiyi məşhur “Eurovision”, Formula 1 yarışları, konsertlər, idman tədbirləri və s. sübut edir.

-Azərbaycan dilini bilirsiniz?

-Çox təəssüf ki, ABŞ-a köçdükdən sonra məktəbdə öyrəndiyim dili biz az unutmuşam. Bir neçə kəlmə və ifadəni bilirəm. Amma mütləq daha çox şey öyrənməliyəm. Ümid edirəm ki, Azərbaycanda bir müddət vaxt keçirsəm, öz ana dilimi öyrənə bilərəm. Bu məqamda Azərbaycan dilini yalnız Azərbaycan telekanallarına baxarkən eşidirəm. Doğma dilimi eşitməkdən böyük zövq alıram.

 – Sizin kimi olmaq istəyənlərə hansı məsləhətləri verərsiniz?

-Əsas odur ki, təhsilinizi davam etdirin və daim ətrafınızdakı dünya ilə bağlı suallar verin. Astronavt, mühəndis, pilot, elm adamı və ya digər texniki karyera sahibi olmaq istəyən insanlar mütləq riyaziyyat, elm, fizika və digər oxşar fənlərə diqqət yetirməlidirlər. Ancaq  xəyal qurmağı da heç vaxt unutmamalısınız – bu isə hədəflərinə və xəyallarına doğru irəliləyənləri, imtina edənləri və daha asan bir yol seçənləri ayıran bir şeydir. Nəhayət, gələcək illərdə daha uğurlu olmaq üçün sağlam həyat tərzi sürməli və özünüzə qayğı göstərməlisiniz.

– Azərbaycanda sizi sevən, müsahibənizi diqqətlə oxuyan oxucularımıza nə demək istərsiniz?

 -Oxuculara demək istəyirəm ki, bu günə qədər onlardan aldığım isti və mehriban münasibətə görə qürur duyuram və təşəkkür edirəm. Ailəm və qohumlarım mənim “SIRIUS” missiyamla bağlı Azərbaycanda yayımlanmış bir neçə xəbər və video paylaşdılar. Bunu görmək və oxumaq çox xoş oldu. Həqiqətən də bunu gözləmirdim. Nə qədər çətin olsa da, ən yüksək hədəflərə çatmaq üçün çalışmağa davam edəcəm.Ancaq haradan gəldiyimi və köklərimin harada yerləşdiyini heç vaxt unutmayacağam. Başqa bir ölkədə və ya başqa bir planetdə yaşasam da Bakı həmişə Vətənim olacaq!

 -NASA, yoxsa Elon Musk?
-NASA (Mən burada işləyirəm, siz bilirsiniz axı (gülür)
-Mars, yoxsa Ay?
-Mars
-Elm, yoxsa din?
-Birləşməsi
-Ən sevdiyiniz kitab?
“Resurrection” (by Lev Tolstoy)
-Ən böyük mentorunuz?
-Valideynlərim
-Etdiyin ən möhtəşəm şey?
F-15E Strike Eagle hərbi qırıcı təyyarəsində uçdum və Birləşmiş Ştatların Hərbi Hava Qüvvələri Akademiyasında Hava Qüvvələri Akademiyası kursantı olduğum müddətdə Mach 1.6 sürətinə çatdım.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

“Babam bəlkə də zəhərlənərək öldürülüb” – Kazımbəyli və Xoyskinin İtaliyadakı biznesmen varisi (EKSKLÜZİV+FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Ailəmin tarixi kökləri ilə bağlı məlumat öyrənmək üçün Azərbaycana gedəcəyəm”

“Atamın ailəsi müsəlman olsa da, mənim xristian dininə ibadət etməyim barədə qərar verdi”

“Şirkətim  Kazımbəyin adını daşıyır: K-BEK”

“Mənim qanım, kökümün Azərbaycan ərazilərindən gəlməsi xoşbəxtlikdir”

Cahangir bəy Kazımbəyli –Azərbaycan Demokratik Respublikasında ordu zabiti, Gəncə alayında briqada komandiri, Azərbaycanın sovetləşməsinə etiraz əlaməti olaraq Gəncədə başlayan üsyanın rəhbərlərindən biri. Dərin hərbi biliyə malik olan polkovnik. 1888-ci ildə Gəncə şəhərində dünyaya gəlib. Sankt-Peterburq Hərbi Akademiyasını bitirib. Azərbaycan Demokratik Respublikasının Milli Ordusu yaradılanda Gəncəyə qayıdıb. Azərbaycanın müstəqilliyi əlindən alınanda onun düşmənlərinə qarşı mübarizəyə qalxıb. Gəncə üsyanından bir qədər əvvəl həyat yoldaşı Valiyə Xoyskini, altıaylıq oğlu Abbası qayınatası Hüseynqulu xanla İrana yola salıb, özü doğma şəhərinə qayıdıb, mübarizəyə başlayıb və Gəncə üsyanına başçılıq edib. 1920-ci ilin mayında bolşeviklərin hakimiyyəti ələ aldığını eşidən günü həm Gəncədə XI Orduya, həm də “Yelendorf” (indiki Göygöl) tərəfdən gələn daşnak və bolşevik qüvvələrinə amansız zərbələr vurub.

May ayının 24-dən 25-nə keçən gecə artıq şəhərdəki bolşevik ordusunu tərksilah edib, burada hakimiyyəti ələ alıb. Bir qədər sonra qiyamın yatırılacağını hiss edən C. Kazımbəyli bədbinləşməyib, əksinə nikbinliklə deyib: “Qoy biz məğlub olaq, lakin qoy düşmən də öz qələbəsinə yüzlərlə, minlərlə meyitlərin üzərindən addımlayıb keçsin. Qoy 28 may günü tariximizə təkcə müstəqilliyimizin elan olunduğu bir gün kimi yox, həm də vətən mehrabında böyük qurbanlar günü kimi həkk olunsun. Qoy 28 may günü düşmən amansız müqavimətlə qarşılaşsın. 28 may gününün ləyaqətli müqaviməti bizim mənəvi qələbəmizi sübut etsin”. Düşmənlər qədim Gəncəni bir həftə artilleriya və pulemyot atəşinə tutublar. Minlərlə itki verdikdən sonra artıq müqavimətin mənasız olduğunu görən Cahangir bəy və silahdaşları 5 iyun gecəsi döyüş mövqelərini tərk ediblər. Bundan sonra C. Kazımbəyli canından artıq sevdiyi doğma vətənindən mühacirət etmək məcburiyyətində qalıb.  Bir müddət sonra marşal Yuzef Pilsudskinin dəvəti ilə Varşavaya köçüb. Polşa ordusunda diviziya komandiri olub.

(Cahangir Kazımbəylinin həyat yoldaşı Valiyə Xoyski və övladları)

“Prometey” cəmiyyətində istilaçı ruslara qarşı mübarizədə həyat yoldaşı Valiyə xanım Xoyskiylə birgə çalışıb. Onlar Azərbaycan dilində qəzet və jurnal nəşr edib, “Azəri-türk” dərnəyini yaradıblar. Böyük Vətən müharibəsi vaxtı Polşa işğal olunanda əsir düşüb. Sovet əsirliyindən qaçıb əvvəlcə Almaniyada, sonra isə İtaliyada yaşayıb. Yenidən İstanbula gəlib, ağır güzəran keçirdiyindən Almaniyaya köçüb, ömrünün sonuna kimi “Azadlıq” radiosunu ilə əməkdaşlıq edib. Cahangir bəy Kazımbəyli  AXC liderilərindən biri olan Fətəli xan Xoyskinin qardaşı Hüseynqulu xan Xoyskinin qızı Valiyə xanımla ailə qurub. Abbas, Mustafa, Əli bəy adlı oğulları dünyaya gəlib.

HafizTimes.com bir neçə il davam edən axtarışdan sonra nəhayət ki, Cahangir bəy Kazımbəylinin İtalyada yaşayan varisini tapıb, həmsöhbət olmağa çalışıb. İtalyada biznes sahəsində böyük uğurlar qazanmış Daniel Kazımbəy eksklüziv müsahibəsində Kazımbəyli-Xoyski ailəsi ilə bağlı uzun illər gizli qalmış məqamlara aydınlıq gətirib, Gəncə-Azərbaycanla bağlı fikirlərini ifadə edib. Daniel Bəy ailəsinin fotolardan ibarət şəxsi arxivini də Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq HafizTimes.com-a təqdim edib:

Daniyel Kazım Bəy – 1962-ci ildə Roma şəhərində dünyaya gəlib. Romadakı La Sapienza Üniversitetində İqtisadiyyat üzrə təhsil alıb.  Daha sonra Milandakı Bocconi Üniversitetində Biznesin İdarə olunması üzrə magistr təhsili alıb.  Son 22 ildir ki,  Daniel Kazım Bəy İtalyada tekstil (idman geyimləri ) biznesi ilə məşğul olur. O, Cahangir bəy Kazımbəylinin oğlu Mustafanın övladıdır.

(Nənəm Valiyə xanım, babam Cahangir bəy və oğlanları)

-Siz Azərbaycanda hörmətli bir ailəni təmsil edirsiniz. Kazımbəy ailəsi haqqında düşüncənizi bilmək istərik…

-Çünki Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra babam Cahangir bəy Kazımbəyli oranı tərk edib. Daha sonra ailəmizin bütün üzvləri Azərbaycandan gediblər. Mən yalnız Kazımbəy ailəsinin üzvü olan atam və əmilərimlə əlaqə saxlaya bildim. Babamı isə heç vaxt tanımadım. Mən dünyaya gəlməmişdən öncə o vəfat etmişdi.  Amma xüsusi olaraq vurğulaya bilərəm ki, mənim babamın şəxsiyyəti  ləyaqətin, xeyirxahlığın, mədəniyyət  və gözəlliyin nümunəsi olub. Həyatımda bildiyim ən yaxşı insan olub.

(Cahangir Kazımbəyli, Valiyə Xoyski və oğlanları)

Atanız, əmiləriniz barədə bilmək istərik. Kazımbəy ailəsinin üzvləri necə həyat yaşadı? Ailənizin digər üzvləri ilə əlaqə saxlayırsınız?

 -Atamın qardaşı Əli Kazım Bəy İstanbulda yaşayırdı.  İtaliyada İqtisadiyyat təhsili aldı və daha sonra bank direktoru olaraq İstanbula geri qayıtdı. Onun qızı Lalə Kazım Bəy hazırda İstanbulda yaşayır və İnsan Resursları üzrə professordur.  3 gün öncə onunla Yunanıstanda qarşılaşdıq. Əli bəy 7 il öncə vəfat etdi.

Əli bəy Kazımbəyli və həyat yoldaşı

Atamın Abbas adlı böyük qardaşı isə Almaniyada (Kassel) yaşayırdı.   O, riyaziyyat üzrə professor idi. 30 il öncə dünyasını dəyişib.

Mənim atam Mustafa isə İstanbulda dünyaya göz açıb.17 yaşına qədər ailəsi ilə birlikdə Varşavada (Polşa) yaşayıb. Berlində Mexanika Mühəndisliyi Universitetində təhsil alıb. Berlində müharibə olan zaman   o, ailəsi ilə birlikdə Avstriyaya (Kitzbhuel) qaçıblar. 1946-cı ildə isə  Romaya gəlib. 1959-cu ildə anam Giulia tanış olub və ailə həyatı qurublar. Atam Romada ticarət və patent üzrə bir ofisdə çalışırdı. O, 2004-cü ildə Romada vəfat etdi.

Cahangir bəy Kazımbəyli və oğlu Mustafa Kazımbəyli

– Babanız Cahangir bəy Kazımbəylinin həyatı ilə bağlı nələr bilirsiniz? Onu kim və nə üçün qətlə yetirib? Zəhərlənərək öldürülməsi məsələsi nə dərəcədə doğrudur?

-Babamın öldürülməsindən əmin deyilik. Amma atam mənə demişdi ki, o təxminən mədə infeksiyasından dünyasını dəyişib. Amma o da əmin deyildi. Heç kim babamın nə üçün və kim tərəfindən öldürüldüyünü bilmir.

“Mənim atamın ailəsi müsəlman idi. Amma atam mənim xristian dininə ibadət etməyim barədə qərar verib”

O, İtaliyada italyan bir xanım ilə ailə həyatı qurub. Atamın bu qərarına görə, mənim də bütün həyatım xristianlıqla bağlı oldu.

Amma bütün dinlərə hörmətlə yanaşıram. Dininə görə insanların şiddətə, zülmə məruz qalmasının qəti əleyhinəyəm.

(Cahangir Kazımbəyli və həyat yoldaşı Valiyə Xoyski)

-Nənəniz Valiyə xanım Xoyski necə bir insan idi? Onu necə xatırlayırsınız?

 -Təəssüf ki, nənəmi də heç vaxt görməmişəm. Yunanıstanda Olimpus dağında təyyarə qəzası zamanı dünyasını dəyişib. Atam  həmişə mənə deyirdi ki, nənəm qeyri-adi istedada malik, mükəmməl  bir insan idi. O, əsl insani duyğulara malik şəxsiyyət, böyük bir Xan Xoyski idi.

Valiyə Xoyski və oğlanları: Əli, Abbas və Mustafa

-“Kazımbəy” soyadı sizin həyatınıza nələr bəxş edib?

-Kazım Bəy ailəsinə məxsus olmaqdan qürur duyuram. Mən bu müsahibədən sonra başa düşürəm ki, atam niyə bu qədər xüsusi bir insan olub.

-Biznes fəaliyyətinizlə bağlı məlumat verin. K-BEK Sport  şirkətinizi  necə qurdunuz? K-BEK Sport-un fəaliyyəti nədən ibarətdir?

K-BEK Sport şirkətini 2015-ci ildə qurmuşam. Şirkətimin adı da ailəmizlə bağlıdır. “Kazım Bəy” deməkdir. Şirkətimiz dağ-xizək idman növləri üzrə ixtisaslaşmış geyim brendidir. Satış üçün əsasən  on-line səhifəmizdən istifadə edirik. (www-k-bek.it) “İtalyada hazırlanan” ilk aktif idman geyimi dəstini 2019-cu ildə bazara təqdim etməyi planlaşdırmışıq.

-İdman geyimlərinin istehsalı, satışı sahəsində  hansı nailliyyətlər qazanmısınız?

 -Biz aktiv idman geyimləri sahəsində İtalyan tekstil şirkəti olaraq xüsusi yer tutmuşuq. Bizim işimiz  xüsusi texnologiya ilə parçalardan italyan dizaynlı məhsullar hazırlamaqdır. Dağlarda xilasetmə və nəzarət tədbirləri üçün İtaliyanın Carabinieri hərbi qrupunu və  700-dən çox xizək təlimçini idman geyimləri ilə təmin edirik.

Əli bəy Kazımbəyli

“İdman geyimləri, tekstil biznesi üzrə 22 ildən artıqdır ki, fəaliyyət göstərirəm”

-Romadakı İqtisadiyat Universitetindən məzun olduqdan sonra 4 il boyunca bir reklam agentliyində çalışdım. Bun ilk təcrübəmdən sonra Milandakı Bacconi Universitetində magistr təhsili almağa qərar verdim. Elə həmin vaxtdan etibarən tekstil sahəsində də çalışmağa başladım.

Əli Kazımbəylinin qızı və nəvəsi

 -Atanız, əmiləriniz heç doğma yurdunuz Gəncəyə gəldilərmi? Ailəniz Azərbaycan, Gəncə haqqında nə danışırdılar?

 -Atamgil heç vaxt Azərbaycana, Gəncəyə qayıtmayıblar. Çünki ailəmin geri qayıtması heç də asan deyildi. 10 il öncə ailəmin qohumlarından biri Azərbaycana gedib. Hökumət Xan Xoyski ailəsinə aid hər şeyi ona göstərib.

Bəs siz heç Azərbaycana gəlibsiniz?

 -Çox təəssüf edirəm ki, heç vaxt Azərbaycanda olmamışam. Ancaq bilirəm ki, gözəl təbiətə və zəngin mədəniyyətə sahib bir ölkədir. Bakı indi böyük və gözəl bir şəhər olub. İndi bir məqsədim var, ailəmin tarixi kökləri ilə bağlı daha çox məlumat öyrənmək üçün Azərbaycana getməliyəm.

-Son olaraq oxucularımıza nə demək istərsiniz?

 -Mənim qanım, kökümün Azərbaycan ərazilərindən gəlməsi xoşbəxtlikdir. Bu möhtəşəm Cahangir Bəy Kazımbəylinin ailəsinin üzvü olmaqdan qürur duyuram. Mütləq gəlib oraları ziyarət edəcəyəm. Ailəm haqqında daha çox məlumata sahib olmaq üçün Azərbaycana səfər etməkdən şərəf duyaram.

Qeyd: Daniyel bəy bir müddət öncəki müsahibəsində doğma babası Cahangir bəy Kazımbəylini yanlışlıqla “Mirzə Kazım Bəy” kimi təqdim etmişdi. Daniel bəyin doğma ailəsini müəyyən etməkdə bizə dəstək olan Kazımbəyli ailəsinə və diqqətli oxucularımıza təşəkkür edirik!

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

“Atam övladlığa verilməyib” – Azərbaycanlı milyonçu və nazirin fransız varisi (EKSKLÜZİV+FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Ailəmə Azərbaycan əsilli olduğumu söyləməyin” 

“Şəmsi Əsədullayev mənim babamdır

“Nənəm atamı ingilis qadına övladlıq verməyib”

Kristina Vəzirov Petit  – 1947-ci ilin yanvarın 23-də Fransanın Marsel şəhərində dünyaya göz açıb.  1960 – 1961-ci illərdə “Adventistlər” məktəbində təhsil alıb. Jean-Lou Petitlə ailə həyatı qurub. Hazırda ailəsi ilə birlikdə Fransanın DignelesBains regionunda yaşayır.

Jurnalist Tommi Franklin müsahibə götürür

Kristinanın atası Tommi Franklin Fransada məşhur idman jurnalisti olub. “RTF” və “France İnter” kanallarında çalışıb. T. Franklinin əsl adı Fərrux Murad oğlu Vəzirov olub. O, Azərbaycanda ən böyük sənaye maqnatlarından sayılan milyonçu Şəmsi Əsədullayevin (1840-1913) nəticəsidir. Belə ki, Fərrux Vəzirovun anası Sürəyya Əsədullayeva Şəmsi Əsədullayevin oğlu Mirzə Əsədullayevin qızıdır. Fransada yaşayıb-yaratmış məşhur azərbaycanlı yazıçı, 20-ci əsr Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı nümayəndəsi Ümmülbanu ilə (Banin) Sürəyya Əsədullayeva doğma bacı olub.

Mirzə Şəmsi oğlu ƏsədullayevAzərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) dövründə Fətəli xan Xoyskinin 1918-ci il dekabrın 26-da təşkil etdiyi hökumət kabinetində Ticarət və Sənaye naziri vəzifəsini icra edib.  Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra milyonçu Şəmsi Əsədullayevin mülkiyyəti müsadirə olunub. Mirzə Əsədullayev isə 1920-ci ilin mayında həbs edilib. Bir müddət sonra azadlığa buraxılıb. 1921-ci ildə Fransaya mühacirət edib. M. Əsədullayev ömrünün sonuna kimi Fransanın paytaxtı Parisdə yaşayıb. 1936-cı ildə orada vəfat edib və Bobinyada dəfn olunub.

HafizTimes.com Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq uzun müddət davam edən axtarışdan sonra nəhayət ki, azərbaycanlı ən nüfuzlu neft maqnatlarından biri, milyonçu, xeyriyyəçi Şəmsi Əsədullayevin Fransada yaşayan yeganə varisi, nəticəsi Kristina Vəzirova Petiti tapıb, həmsöhbət olmağa çalışıb. Eksklüziv olaraq HafizTimes.com-un suallarını cavablandıran K. P. Vəzirova Əsədullayevlər ailəsi ilə bağlı illərdir ki, gizli qalmış  bir çox məqamlara aydınlıq gətirib, Bakı-Azərbaycanla bağlı  arzu və istəklərini ifadə edib:

Tommi Franklin iş yoldaşları ilə birlikdə

-Əvvəlcə qeyd etmək istəyirəm ki, mən Azərbaycanda (SSRİ) doğulmamışam. Mən Fransada dünyaya göz açmışam. Atam Tommy Franklindir. Onun əsil adı Fərrux bəy Vəzirov olub. Daha sonra o, soyadını dəyişib “Vəziri” etdi. Bir müddət sonra isə o, bütün ad-soyadını dəyişdi və Tommi Franklin oldu. Nənəmin adı isə Sürəyya Əsədullayeva olub.

“Anam da rus deyildi. Fransız idi! Mən də Fransada böyüdüm”.

-Banin, Sürəyya və Kübra bacıları ilə çox yaxın münasibətim vardı. Xüsusilə yazar Banin və nənəm Sürəyyanın adını qeyd etmək istəyirəm.

Banin, Sürəyya Əsədullayeva bacıları və Kristine Petit

“Babamı görə bilmədiyim üçün çox təəssüflənirəm”

-Əlbəttə ki, Şəmsi Əsədullayev mənim babam idi. Amma çox təssüf ki, mən onu görüb, tanıya bilmədim. Çünki, həmin vaxt mən dünyaya gəlməmişdim. Mən daha çox atam və nənəmi görmüşəm, həmsöhbət olmuşam.

“Banin ilə yaxşı münasibətlərimiz olub”.

-Amma onun həyatı barədə danışmaq istəmirəm…Banin “Qafqaz günləri” əsərində hər şeyi özü qeyd edib. Baninin həyatı barədə bilmək istəyənlər həmin kitabı mütləq oxusunlar…

“Ailəmin heç bir  üzvü, nəvə-nəticələrim də Azərbaycan əsilli olduğumu bilmir. Xahiş edirəm sizə də deməyin”

Kristine Vəzirov Petitin atası Tommi Franklin

– Baninin alman varisi illər öncə müsahibəsində bildirmişdi ki, nənəniz Sürəyya Əsədullayeva öz oğlunu- atanız Fərrux Vəzirovu bir ingilis qadına övladlıq verib. Bu nə dərəcədə doğru məlumatdır?

-Bu məlumatı haradan əldə ediblər?! Təbii ki, bu doğru deyil. Nənəmlə yaxşı münasibətimiz vardı. Ailəm haqqında çox məlumat vermək istəmirəm!

-Azərbaycana gəlmək istərsinizmi?

 -Övladlarım və nəvələrim mənim Azərbaycanda olan ailə köklərim barədə heç nə bilmirlər. Mən heç vaxt Azərbaycanda olmamışam. Buna görə çox peşimanam.

-Sonda Azərbaycanda sizin ailənizi sevənlərə nə demək istərsiniz?

 -Yaşadığım Dese Les Bains bölgəsindən hər kəsə ən xoş arzularımı, sevgilərimi göndərirəm.

Ramiz Abutalıbovun qızı Nigar Baninin evində

Kristina Vəzirov Petit kitab oxuyur

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Trend yazılar