Bizimlə əlaqə

Müsahibə

Azərbaycanlı milyonçular, AXC nazirinin erməni nəvəsi: “Həmin vaxt bərk sarsıntı keçirdim” (EKSKLÜZİV-FOTOLAR)

Yayımlandı

da

“Anam həmişə deyirdi ki, biz Azərbaycandanıq. Bizim ailəmiz Bakıdandır”.

“Qarabağla bağlı sizə deyə bilərəm ki, çox təəccüblü də olsa, mövcud situasiyalar bir gecədə də dəyişdirilə bilər”

“Birdən orada kiminsə türk dilində danışdığını eşitdim. Həmin vaxt bərk sarsıntı keçirdiyimi yaxşı xatırlayıram”

“Mənim varlığımdan necə xəbər tutdunuz?!”

“Banin mənim doğma xalam idi. O, xəstə xarakterini gizlətməyə çalışdı”.

“Yəqin ki, Azərbaycanda  sizdən başqa mənim haqqımda heç kim bilmir. 29 mart 1969-cu ildən 4 oktyabr 2013-cu il tarixinə qədər “Souren Melikian” imzası ilə məşhur “International Herald Tribune”nun hər şənbə-bazar nömrələrində həftəlik sənət sütununda məqalə-araşdırmalarım nəşr olunub. Yəqin ki,  jurnalistlər arasından bəziləri yazılarımı oxuyub. Bəlkə də orada bir neçə nəfər də mənim yazlarımı oxuyub. 77 yaşıma çatmamışdan iki ay, bir gün öncə təqaüdə çıxdım. Yəqin ki, bəzi insanlar da muzey dünyası ilə bağlı “Əsədullah Suren Məlikian-Şirvani” imzası ilə yazdığım kitablarımı, fransızca məqalələrimi oxuyublar.  Göndərdiyiniz fotoşəkillə bağlı sualınıza cavab vermək istərdim. O, həqiqətən də mənim anam “Kowsar”(Kövsər) xanım Əsədullayevanın şəklidir. Banin mənim anamın ən  gənc bacısı idi. Sizə çoxlu suallarım var. Mənim varlığımdan necə xəbər tutdunuz? Mənim anamın Qərbdə çəkilmiş şəklini necə tapdınız?”

Əsədulla Suren Məlikian Şirvani – Məşhur tarixçi, sənətşünas alim və jurnalist. İran incəsənəti və mədəniyyəti üzrə mütəxəssisdir. Hazırda Fransa Elmi Araşdırmalar Mərkəzinin “İnsan və cəmiyyət elmləri” (CNRS) şöbəsinin baş elmi işçisi, Sorbonna Paris Universitetinin professoru və Toronto (Kanada) şəhərində yerləşən Ağa Xan Muzeyinin (Aga Khan Museum) tədqiqatlar üzrə direktorudur. Məqalə və araşdırmaları 44  il ABŞ-ın nüfuzluİnternational Herald Tribune” qəzentində yayımlanıb. O, Azərbaycanlı məşhur  milyonçular Şəmsi Əsədullayev və Musa Nağıyevin nəticəsidir. Azərbaycan Demokratik Respublikasının nazirlərindən biri, milyonçu Mirzə Şəmsi oğlu Əsədullayevin qızı  Kövsər Əsədullayevanın yeganə oğludur. Qeyd edək ki, Əsədulla Şirvaninin anası Kövsər Əsədullayeva  Fransada yaşayıb-yaratmış məşhur azərbaycanlı yazıçı, 20-ci əsr Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatı nümayəndəsi Ümmül Banu Əsədullayevanın (Banin) doğma bacısıdır. Hazırda 83 yaşı var. 

Əsədulla Suren Məlikian Şirvani eksklüziv olaraq HafizTimes.com-un suallarını cavalandırıb. O, müsahibə zamanı illərdir ki, ailəsi ilə bağlı gizli qalmış bir çox məqamlara aydınlıq gətirib. Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq ailəsinin fotolardan ibarət şəxsi arxivini də HafizTimes.com-a təqdim edib:

-“Lycee Condorcet”də orta təhsil aldım. 1954 və 1955-ci illərdə bakalavr təhsilinin ilk mərhələsini başa vurdum. 1960-cı ildə Paris Milli Şərq Dilləri və Mədəniyyətləri İnstitutunda (École des Langues Orientales) ərəb dili, 1961-ci ildə isə fars dili üzrə dərəcə aldım. Fransa hərbi dəniz qüvvələrində 18 aylıq hərbi xidmətimi başa vurduqdan sonra yenidən universitetə qayıtdım. 1966-cı ildə  Sorbonna Paris Universitetində  “Ərəb-fars dili və ədəbiyyatı üzrə magistr təhsili aldım. 1968-ci ilin iyul ayında Sorbonnanın Paris III bölməsində fars dili və ədəbiyyatı üzrə “doktorluq” (fəlsəfə doktoru) dərəcəsinə layiq görüldüm. 1972-ci ildə Sorbonnada ikinci dəfə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdim və Fransa Universitetlərində verilən ən yüksək dərəcəli doktorluq dərəcəsinə layiq görüldüm.

-Uşaqlıq illərinizi necə xatırlayırsınız? Böyüdüyünüz ailəni necə təsvir edərsiniz?

-1936-cı ildə dekabrın 5-də Parisdə anadan olmuşam. Hələ lap uşaq ikən anam və atamla birlikdə Almaniyanın işğalı altında olan Fransanın paytaxtında yaşayırdıq. Mənim altı yaşım olanda atam ağır xəstəliyə düçar olmuşdu. Həmin vaxtlar çox çətin idi. Balaca bir evdə yoxsulluq içərisində yaşayırdıq. Anam Kövsər xanım və atam Kevork Melikiyana olan bağlılığım məni həyata daha dözümlü yanaşmağa məcbur edirdi. Mən onun aristokratik tərzinə, səxavətinə heyran oldum, çox gənc olsam da onun zəngin bir mədəniyyətə sahib olduğunu təqdir edirdim. Ancaq atam çox xəstə idi və təəssüf ki, mən anamla olan münasibətimi onunla qura bilmirdim.

-Anamla hər cəhətdən çox dərin bir münasibətimiz vardı. Amma atamla belə deyildi. Çünki, o biri həyatda onunla belə münasibət qura bilməzdim. Atam 1945-ci ildə dünyasını dəyişmişdi. Bu elə də erkən bir ölüm deyildi.

Atamın mənə böyük bir təsiri olmuşdu. Atamdan mənə nəhəng bir tarixi kitabxana miras qalmışdı. Onun Orta Şərq qədim sivilizasiyalarının tarixinə olan marağı, ölümündən sonra kitabları vasitəsi ilə mənə ötürüldü.

Atam vəfat etdiyinə görə ailəm haqqında hər şeyi yalnız anamdan eşitdim. O, nadir hallarda mənə öz anası Ümmül Banunun ölümü haqqında danışardı. Deyirdi ki, həmin vaxt onun cəmi səkkiz yaşı olub. İllər ötməsinə baxmayaraq anam öz anasının ölümünü hər zaman dərin kədərlə xatırlayırdı. Onun “özünə nəzarət  masqası”nın altında gizlətməyə çalışdığı dərin kədəri hər zaman gözlərindən hiss olunurdu.

-Babanız Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC)  naziri Mirzə Əsədullayevi (Şəmsi Əsədullayevin oğlu) heç görmüsünüzmü? Onu necə xatırlayırsınız?

-Babam Mirzə Əsədullayevi heç vaxt görməmişəm. Çünki mən doğulmamışdan cəmi bir neçə ay öncə babam vəfat etmişdi. Mənim təəssüratlarıma görə, anam da daxil olmaqla digər üç bacısı da heç vaxt ataları ilə yaxın münasibətdə olmayıblar. Onun həyat yoldaşı Ümmül Banu çox gənc yaşda doğuş zamanı vəfat etmişdi. Bundan sonra o, dərhal “ossetian” xanımla ailə həyatı qurub və öz övladlarına  sevgi bəxş etməyib.

Dörd bacı eyni vaxtda alman, fransız və ingilis olan üç dayə tərəfindən tərbiyə edilib. Onlara görə bu dörd bacının hamısı Qərbi Avropa dillərinin hər 3-nü də bilməli idilər…

“Bu portret 1905-ci ildə Bakıda yaşayan italyan bir rəssam tərəfindən çəkilib. Nənəm Ümmül Banu sonuncu qızını dünayaya gətirən zaman vəfat etmişdi. Həmin dünyaya gələn uşağa da ananın adını – Ümm Əl- Banin (Banine) adını qoyublar. Anam heç vaxt həmin rəssamın adını söyləmədi. Həmin rəssam Bakıda zəngin ailələrin portretlərini çəkirmiş. Bu portreti yalnız sizə göndərdim”.

-Şəmsi Əsədullayev sizin üçün kim olub?

-İran adətlərində çox nadir hallarda rast gəlinən qısaldılmış “Şəmsi” sözü, yəni “Şəms Əl Din Əsədullayev” mənim üçün yalnız bir addır. Mənə elə gəlir ki, o, anamın babası yox, ulu babası olub. Amma mən də səhv edə bilərəm… Anamın ailəsi ilə bağlı xatirələrini yazmadığıma görə böyük bir səhv etmişəm. Səbəb isə budur ki, onlar məni sıxıntılı bir itki hissi baş-başa qoyub tərk etdilər.

-Valideynləriniz milyonçu Əsədullayevlər ailəsinin həyatı barədə sizə nə danışırdılar? Bu ailənin faciəsinin səbəbi nə idi?

– 1920-ci ilin dekabrında rus ordusu Bakını yenidən işğal etdi və müstəqil “Müsavat” hökuməti dövrünə son qoyuldu. Ailəmizin evi, oradakı bir çox mühüm sənətkarlıq nümunələri, xüsusən də fars dilindəki əlyazmalar məhv edildi. İnsanların bir qismi müqavimət göstərmək məqsədi ilə ümidsiz bir cəhdlə dağlara çıxdılar. Anamın əmisi uşaqlarından yalnız biri 2-ci Dünya müharibəsinə qədər mübrizə apardı. Onun adının “Əli” olduğunu bilirdim. Mənə deyilənə görə, o,  1943-cü ildə döyüşdə öldü.

-Ümm-Əl-Banu, yəni məşhur xalanızı (Banin) necə xatırlayırsınız? O, necə bir həyat yaşayırdı? Tez-tez görüşdünüz? 

-Dörd bacının hamısı bir-birindən tamamilə fərqlənirdi. Ümm-Əl-Banu (digər adı “Banine”) daha çox qərbyönümlü oldu və özünü azad bir fransız ziyalısının personajında təqdim etdi. Hərçənd ki, mən bunda xüsusi bir inandırıcılıq görmədim.

`Banin İslama düşmən kəsildi`

-O, sərt yanları olan sürətli bir zəkaya sahib idi. Özü və dünya arasındakı dərin xəstə xarakteri gizlətməyə çalışdı. O, öz irsini acıqla rədd etdi və İslama açıq bir düşmənçilik nümayiş etdirdi. Nəticədə bu məni ondan uzaqlaşdırdı.

Banin Parisin 16-cı “arrondissement”də və ya “40 rue Lauriston”da bir mənzildə yaşayırdı. Deyə bilmərəm ki, onun hansısa bir düşüncəsi məni daha çox təsirləndirib. Fəlsəfəyə meyilli deyildi. Xüsusi ilə şəxslərə və situasiyalara reaksiya verirdi.

Qeyd etməliyəm ki, anam həmişə bacısının, yəni xalamın “Banine” imzası ilə yazdıqlarını götürməməyim barədə mənə ciddi xəbərdarlıq etmişdi. Ümm Əl-Banu, ərəbcə “Umm al-Banin” yəni “İki nəvənin anası” kimi (Həsən və Hüseyni nəzərdə tuturam) tərcümə olunur. O,  Bakıdan gedəndə çox gənc idi, fransız intellektual mühitinə xitab edən və Qafqaz xalqlarının düşüncələrini qərəzli əks etdirən formada ailəmizin rəsmini dünyaya təqdim etdi.

(Sürəyya Əsədullayevin jurnalist oğlu Tommi Franklin)

-Xalanız Sürəyya Əsədullayevanı necə xatırlayırsınız? Onun oğlu,  jurnalist Tommy Franklin haqqında bilmək istərdik. Onunla heç görüşürdünüz?

-Tommi Franklinin həyatı haqqında çox az şey bilirəm,  “Süriyə”nin oğlu idi. Onun adı “Sorayya” kimi səsləndirilirdi.  Həyat yoldaşı Vəziri idi.  “Tony Franklin”nin əsl adı Fərrux idi.  Fransada radioda müxbir olaraq çalışırdı.

Sürəyya bacısı Kübra xalama çox bağlı idi.  O, ürəyində dərin kədər olan bir xarakterə sahib idi. Şən zarafatları ilə həmişə bunu gizlətməyə çalışırdı.

-Dayınız Şəmsi Əsədullayevlə (Mirzə Əsədullayevin ikinci həyat yoldaşından olan oğlu) heç görüşmüsünüz?

-Anamın ögey qardaşı, yəni mənim yarı-dayım Şəmsini bir dəfə, uşaq olan zaman görmüşdüm.

-Xalanız Kübra Əsədullayeva necə yaşayırdı? Rəssam idi? Onun çəkdiyi rəsmlərin oğurlanması ilə bağlı məlumatlar var. Bu həqiqətdir?

-Kübra Əsədullayeva Theakston adlı bir ingilis səhmdarla ailə həyatı qurmuşdu. Sankt-Peterburqda məskunlaşan bir ailənin övladı idi. O, daha çox orta sinifdən yuxarı olan bir rus kimi idi.

Kübra “naif” tərzdə rəsimlər çəkən həvəskar bir rəssam idi. Onu çox da tanımırdılar.  Kübra Əsədullayevanın çəkdiyi rəsimlərin oğurlanması ilə bağlı sizin qeyd etdiyiniz məlumatdan xəbərsizəm. Əgər belədirsə, oğru rəssamdan daha çox həvəskar imiş…

-Əsədullayeva bacıları  Bakı-Azərbaycan haqqında nə danışdılar? Onların Azərbaycan haqqında düşüncələri necə idi?

-Anam və bacıları bəzən görüşürdülər. Həmin vaxt onlar öz doğma şəhərləri Bakı, Azərbaycan haqqında danışardılar. Amma onların söhbətlərini dəqiq xatırlamıram.

Anamın hissləri məndə silinməz izlər qoyub. Bunu yaxşı xatırlayıram. Anama kimliyi ilə bağlı sual verəndə cavabı birbaşa belə olardı: Azərbaycandanıq. Bizim ailəmiz Bakıdandır. İranlıyıq”.

-Sizin atanız haqqında bilmək istərdik. O, erməni əsilli idi?

-Atam əsrlər boyu Azərbaycan mədəniyyətinin qəlibində yer tutan erməni əsilli bir ailədən idi. (Mənim atam Azərbaycan mədəniyyəti ilə böyümüş, yaşamış erməni nəslindəndir).

(Azərbaycan milli geyimində nənəm Ümm əl-Banin. Nənəm bu donu toyunda geyinib)

-Bəs valideynləriniz necə ailə həyatı qurublar?

-Çox təssüf edirəm ki, anama atamla necə tanış olması barədə sual verməmişəm. Hərçənd ki, bu sualı verməyə mənim yaşım da icazə verirdi.  Bakıda uşaq, gənc olarkən bir-birini tanıyıblar. Hər ikisi də ayrı-ayrılıqda Parisə gəliblər. Gənc, yetkin vaxtlarında yaşadıqları “travma”lardan sarsıldılar. Sonra iki milyon əhalisi olan xarici bir şəhərdə yoxsullaşdılar, itkin düşdülər. Onların yenidən qarşılaşmaq ehtimalı çox az idi. Amma onlar yenə də qarşılaşdılar və ailə həyatı qurdular.

(Ambartsum Melikian-Məlikov )

-Bizə şəklini göndərdiyiniz babanız Ambartsum Melikian-Məlikovla bağlı bilmək istərik. O, necə bir insan olub?

– (Təəssüf ki, müsahibimiz bu suala cavab vermədi. Amma biz Ambartsum Məlikovla bağlı “vikipediya” məlumatlarını təqdim edirik)

“A.Məlikov Bakının neft sənayesi sahəsində fəaliyyət göstərən “A.S.Melikov and Co” adlı şikətin rəhbəri olub. 1908-ci ildə onun şirkəti Bakının neft şirkətlərinin reytinqində on üçüncü yeri tutub.O həmçinin Zaqulba su təchizatı sisteminin sahibi olub. Şollar su kəmərinin çəkilməsinə qarşı çıxıb və su kəmərinin onun Zaqulbadakı torpaq sahəsi ərazisində yerləşən bulaqdan çəkilməsinə israr edib. 1905-ci ildə Bakının erməni və müsəlman əhalisi arasında qarşıdurma yarandıqda A.Məlikov erməni kütlənin silahlandırılmasına çalışıb. 1918-ci il mart hadisələrinin başlamasından sonra oğlanları Tiqran, Georgi və Jorjla birlikdə müsəlman əhalinin öldürülməsində aktiv iştirak edib, daşnak döyüşçülərinin silahlandırılmasına maddi yardım ediblər. Hadisələrin birbaşa təşkilatçısı olan Daşnaksütun partiyasının yerli qərargahı Məlikovların Xaqani küçəsindəki evində yerləşib…”

-Ananız ilk dəfə Bakıda ailə həyatı qurmuşdu. Bu barədə nə bilirsiniz?

-Anam həqiqətən də ilk dəfə Bakıda cənab Həsənovla ailə həyatı qurub. Onların bir oğlu olub. Qardaşımın (ögey) adı İsmayıl Həsənov idi. 1917-ci ildə üç yaşında o, bu dünyanı tərk etdi. Bu barədə artıq heç nə bilmirəm.

-Sizin haqqınızda bilmək istərdik. Ailəsinizmi? Övladlarınız varmı?

-1984-cü ildə ailə qurmuşam. İsgəndər və Kərim adlı iki oğlum var.

(Suren Melikiyanın məşhur həyat yoldaşı Suzan Stonge)

-Bakı, Azərbaycan haqqında fikirlərinizi bilmək istərdik. Azərbaycana səfər etmək istərsinizmi? Azərbaycanla bağlı hansı xatirənizi bizimlə bölüşmək istərsiniz? Azərbaycan dilini bilirsinizmi?

-Heç vaxt ayaq basmadığım Şimali Azərbaycan, Bakı barədə fikir söyləmək mənim üçün çox çətindir. 2002-ci ildə Cənubi Azərbaycandakı Təbrizə getmişdim. Həyat yoldaşım Susan Stronqe ilə birlikdə bir ziyafətdə iştirak etdik. Birdən orada kiminsə Türk dilində danışdığını eşitdim. Həmin vaxt bərk sarsıntı keçirdiyimi yaxşı xatırlayıram. Öz-özümə çox təəccübləndim. Bütün uşaqlıq xatirələrim gözümdə canladı. Bütün bədənim əsməyə başladı. Mən heç vaxt belə olmamışdım. Hər yerdə tamamilə irad eşitsəm də, yad kimi görünsəm də aid olduğumu hiss etdiyim dünyanın dilində danışmıram.

-Biz həmişə özümüzü iranlı kimi təqdim etdik. Vilayətimiz Azərbaycan, doğma şəhərimizin isə Bakı olduğunu qeyd etdik. Mən özüm də həmişə belə demişəm. Bəziləri və ya oxucularınızın əksəriyyəti bu fikirlə razılaşmaya bilər. Amma bir jurnalist oxucuları sevindirməyə çalışmamalı, onlara məlumat vermək üçün əlindən gələni etməlidir. Beləliklə, “Yaşasın Azərbaycan, yaşasın İran!”. Bu Azərbaycan Respublikasında rəsmi mövqe olmaya bilər.

– Azərbaycanda ailənizi sevənlərə nə demək istərsiniz?

-Azərbaycanda mənim ailəmi “sevən”lər… Onlarla Azərbaycan dilində ünsiyyət qura bilmədiyimə görə çox təəssüflənirəm. Mən onları öz mədəni keçmişlərinə sadiq olmağa və ən böyük şairlərimizin – Gəncənin Nizamisi, Xəqani ( Onu “Şirvani” deyə çağırırlar. Bu söz isə Şimali Azərbaycanın tarixi adı olan “Şirvan”dan götürülüb), Mücrədin Beyləqaninin dilini öyrənməyə çağırardım.

Sizin suallarınızı cavablandırdım. İran incəsənəti və mədəniyyətini tədqiq edən və həyatım boyu aylıq-gündəlik qəzetlərdə məqalələr yazan bir sənətşünas olduğuma görə, gənc bir həmkarımın jurnalistikada etdiyi zəhmətkeş araşdırmalara böyük rəğbətlə yanaşıram. Fikirləşirəm ki, bu, bir jurnalistin karyerası üçün faydalı ola bilər. Bu müsahibəni bir “çevriliş” kimi təqdim edə bilərsiniz. Çünki keçmişdə həmişə ailəm və özümlə bağlı suallara cavab verməkdən imtina etmişəm.

`Nəhayət, sual verdiniz ki, Bakıya gəlmək istəyirəmmi?`

 -Mənim üçün ağır psixoloji sarsıntı olsa da, doğma yurdumuzu görmək istərdim. Şirvanşahanlar Sarayını ziyarət etmək və Pir Hüseyn türbəsində olmaq istərdim. Tədqiqat işim üçün Bakı Muzeylərində və Azərbaycanın digər şəhərlərində erkən İslam dövrünə aid bəzi metal qabları, keramika əsərlərini öyrənmək və fotoşəkillərini çəkmək istərdim. Ancaq zaman keçir. Uzaq yerlərə necə səyahət edə biləcəyimi bilmirəm. 83 yaşım tamam olacaq. Ancaq dediyimiz kimi, Allah Kərimdi.

-Mən Qarabağ-Şuşadanam. Amma 30 ilə yaxındır ki, doğma  Şuşama gedə bilmirəm! İşğal olunub…!Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

-Azərbaycan və Ermənistanın xarici güclər tərəfindən qurulan tələyə düşmələrinin faciəvi nəticələri müasir dünya ilə bağlı ümidsizliyi artırır. Həmin güclər bu kiçik Respublikaları bir-birinə qarşı qızışdıraraq onları zəiflətməyə çalışırlar. Nəticədə onlar arasında süni qarşıdurmalar yaranır. Bundan da həmin güclər öz mənfur məqsədləri üçün istifadə edirlər.

Heç bir şeyin əbədi qalmayacağı barədə bir fikir var. Ona görə də rahat ola bilərsiniz. Tarix bizə bunu da öyrədib: “Çox təəccüblü də olsa, mövcud situasiyalar bir gecədə də dəyişdirilə bilər”.

Qeyd: Əsədullah Suren Məlikian-Şirvani İslam dinini qəbul edib və müsəlmandır. O, müsahibənin başlıq hissəsində “erməni” varis kimi təqdim olunmasının əleyihinədir.  

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Müsahibə

“Atam baş nazirin ailəsinin süründüyünü görüb və qızı ilə evlənib” – N.Yusifbəylinin nəvəsi ilə TARİXİ MÜSAHİBƏ (FOTOLAR)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Evimizdə heç kim babam Nəsib bəy Yusifbəylidən bəhs etməzdi”

“Atam onların yoxsulluqdan sürünür vəziyyətdə olduqlarını görüb”

“Bundan sonra atam baş nazirin qızı ilə evlənməyə qərar verib”

“Bəlkə babamı da ermənilər öldürüb”

“Bütün həyatları boyu Vətən həsrəti ilə yaşamalı oldular”

“Atam deyərdi ki, ermənilər azərbaycanlılara qarşı hər zaman düşmən münasibəti bəsləyib”

“Ağ ruslar” da bizim evimizdən əksik olmazdı”

“Heç kim onlara arxa durmayıb, dəstək olmayıb. Həddən çox yoxsul olublar”

Oğuz Yusuf Göygöl – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti liderlərindən biri, Azərbaycan hökumətinə başçılıq etmiş tarixi şəxsiyyət Nəsib bəy Yusifbəylinin nəvəsidir. Atası Mirzə Göygöl Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarı ilə dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş 100 tələbədən biri olub. Əmisi Çingiz Göygöl Azərbaycan siyasi mühacirətinin görkəmli nümayəndəsi, Azərbaycan Milliyyətçilər Dərnəyinin başqanı idi. Anası Zöhrə Yusifbəyli-Göygöl Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin liderlərindən olan Nəsib bəy Yusifbəylinin qızıdır. Nənəsi Şəfiqə Qaspıralı-Yusifbəyli məşhur Krım tatar ictimai xadimi, “dildə, fikirdə, əməldə birlik” ideyasının müəllifi İsmayıl Qaspıralının qızıdır.

Tarixi şəxsiyyət Nəsib bəy Yusifbəylinin nəvəsi Oğuz Yusuf Göygöl Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq  HafizTimes.com-a eksklüziv müsahibə verib. Jurnalist Hafiz Əhmədovun suallarını cavablandıran Oğuz Yusuf Göygöl ailəsi ilə bağlı illərlə gizli qalmış bir çox məqamlara aydınlıq gətirib. O, həmçinin ailəsinin fotoşəkillərdən ibarət şəxsi arxivini HafizTimes.com-a təqdim edib.

-Əvvəlcə özünüz haqqında danışaq. Uşaqlığınızı necə xatırlayırsınız? Göygöl ailəsində böyümək necə idi? İndi harada yaşayırsınız?

-Mən uşaq olan zaman həmişə İstanbulda, Yeşilköydə böyük bağçası olan evlərdə, hətta “köşk”lərdə kirayə qalardıq. Qohumlarımız bizə gələrdilər, bütün yay tətillərini bizimlə keçirərdilər. Evlərimiz hər zaman dəniz sahilində olardı. Anamın dayısı Heydər də Türkiyədə təhsil aldı. Daha sonralar isə Kayseridə məskunlaşdı. Həyat yoldaşının möhtəşəm bir sarayı da vardı. Çox zəngin idilər. Heydər dayı ailəsi və xidmətçiləri ilə bizə gələr, bütün yayı birlikdə keçirərdik. Onlar üçün üç növ süfrə qurulardı. Hətta xüsusi aşbazımız da vardı.

(Çingiz Göygöl, qardaşı Mirzə Göygöl və nəvə Tuluğ)

Xəlil dayi (Has?) bir gün atamı kənara çəkib məsləhət verdi ki, bu evdən heç vaxt qonaq əksik olmur, belə davam edə bilməz. Cavad qardaş da oxuyub həkim oldu. Atamın “yeğeni” idi, oxumaq üçün İrandan İstanbula gəlmişdi. O da bizimlə birlikdə yaşadı. Atamın Berlindən də tələbə yoldaşları gələrdilər. Atamın süfrəsi axasında həmişə xeyli insan əyləşərdi. Maaşı çox yüksək olsa da, heç vaxt pulu bir yerə toplayıb zəngin ola bilmədi. Bütün dostlar, qohumlar varlandılar, bizdə də yeyib-içdilər. Bundan sonra Cavad bəy Azərbaycan əsilli iranlı, çox zəngin bir xanımla ailə qurdu.

(Zöhrə Yusifbəyli və oğlu Oğuz Göygöl)

Mənim uşaqlıq illərim gözəl keçdi. Dəniz sahilində yaşamaqdan həzz alırdım. Yesilköy çox kosmopolit bir bölgə idi və xeyli sayda qeyri-müsəlman ailələr yaşayırdı. Onların uşaqları yay tətilində ataları ilə işləməyə məcbur idilər, biz isə (qardaşım və mən) səhər duran kimi dənizə gedirdik. 1952-ci ildə Almaniyanın Darmştadt şəhərinə təhsil almağa gəldim. 1963-cü ildən bəri Hamburqda yaşayıram.

(Məhəmməd Əmin Rəsulzadə də fotoda yer alıb)

-Ailənizin Azərbaycandan olduğunu nə vaxt öyrəndiniz? Atanız Mirzə Göygöl Azərbaycan haqqında sizə nələr danışardı?

-Atam öz millətini çox sevən bir insan idi. Bizə xüsusilə Gəncənin nə qədər gözəl olduğunu söylərdi. Azərbaycanı cənnətin bir hissəsi kimi təsvir edərdi. Azərbaycanın müstəqillik ildönümlərində bütün qohum-əqrabaları, dostlarını başına toplayıb həmin günü qeyd edərdilər. Bunun üçün gözəl yerlər icarəyə götürüb, əyləncələr təşkil edərdilər. 28 may 1918-ci il Azərbaycanda Cümhuriyyətin yaranması günüdür

(Mirzə Göygöl və xanımı Zöhrə Yusifbəyli)

-Bizə mərhum atanız Mirzə Göygöl, ananız Zöhrə Göygöl-Yusifbəylidən bəhs edin. Göygöl ailəsinin həyatını sizdən öyrəmək istərik. Valideynləriniz necə tanış olublar, evləniblər? Türkiyəyə köçməli olduqdan sonra hansı çətinlikləri yaşadılar? Axı ananız Zöhrə xanım Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Baş naziri Nəsib bəy Yusifbəylinin yeganə qızı idi…

-Atam millətçi bir insan olduğu üçün anamla nənəmin (Nəsib bəy Yusifbəylinin qızı və həyat yoldaşı: Zöhrə Yusifbəyli və Şəfiqə xanım Qaspıralı) İstanbulda tək yaşadıqlarını biləndə onları axtarır tapıb. Nənəm iki uşağı ilə birlikdə Sevastapoldan İstanbula qaçmağı bacarıb. Heç kim onlara arxa durmayıb, dəstək olmayıb. Həddən çox yoxsul olublar. Niyazi dayım (Nəsib bəy Yusifbəylinin oğlu) Qalatasaray Liseyində təqaüd ilə təhsil alıb. Anam isə Erenköydəki qız liseyindən məzun olub.

(Nəsib bəy Yusifbəylinin həyat yoldaşı Şəfiqə xanım İstanbulda)

Atam onların yoxsulluqdan sürünür vəziyyətdə olduqlarını görüb. Daha sonra kim olduqlarını araşdırıb tapıb. Azərbaycan baş nazirinin həyat yoldaşı və uşaqlarının belə ağır vəziyyətdə yaşamaları atamı çox məyus edib, kədərləndirib. O, anamla evlənməyə qərar verib. Nənəmi də (Şəfiqə xanım Qaspıralı) öz yanlarına gətiriblər, birlikdə yaşayıblar. Niyazi dayım (Nəsib bəy Yusifbəylinin oğlu) isə ərzurumlu zəngin bir ailənin qızı ilə evləndi.

(Bu şəkili illərlə nənəm qoruyub, saxlayıb)

İş qurmaları üçün qayınatası onlara sərmayə verdi. Fəqət dayımı aldatdılar və təəssüf ki, pullar batdı. Dayım heç nəsiz ortalıqda qaldı. Daha sonra bir liseydə müəllim kimi çalışmağa başladı. Atam anamla evləndikdən sonra nənəmlə yanaşı, dayım da onlarla birlikdə yaşamağa başladı. Onlara da atamgil baxırdı.

Atam məni Almaniyaya göndərəndə dedi ki, heç vaxt alman qadınla evlənmə. Dostlarının hamısı alman qadınla evlənib, boşanmışdılar. Mən də atama qulaq asmadım. Atam haqlı idi. Alman qadınla nikahımız davam etmədi və ayrıldıq.

(Mirzə Göygöl, Zöhrə xanım, Oğuz bəy, Nuran xanım və Neriman Aykut)

-Göygöl Azərbaycanda Gəncə şəhəri yaxınlığında məşhur bir göldür. Necə oldu ki, siz “Göygöl” soyadını qəbul etdiniz? Atanız bu barədə sizə nə danışıb?

-Atamgilin keçmiş soyadı “Hacızadə” olub. Türkiyədə soyadla bağlı qanun tətbiq edilən zaman məmurlar atama deyiblər ki, “elə hacı-macı olmaz. Özünüz üçün başqa bir soyad tapın”. Cavad bəy tez “Gəncəli” soyadına sahiblənib. Atam da “Göygöl” sözünü soyad kimi qəbul edib. Hətta illər sonra atam öz evini qurarkən binanın adını “Gəncə” qoydu.

(Şəfiqə xanım Qaspıralı-Yusifbəyli)

– Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından olan babanız Nəsib bəy Yusifbəyli və həyat yoldaşı Şəfiqa xanım haqqında nələr bilirsiniz? Ananız ailəsi haqqında sizə nələr danışardı?

-Anam ailəsi haqqında danışanda yalnız İsmayıl Qaspıralıdan bəhs edərdi. Atası haqqında danışmazdı. Babam və nənəm haqqında çox şey bilmirəm. Nənəm kədərlənməsin deyə babam haqqında evdə heç kim danışmazdı.

(Babamın qoruyub saxladığımız rəsimi)

-Nənəniz Şəfiqə xanım Qaspıralını (Nəsib bəy Yusifbəylinin xanımı) necə xatırlayırsınız? Şəfiqə xanım Nəsib bəydən ayrıldıqdan sonra necə yaşadı?

-Qohumlarımızdan başqa bir çox rus dostumuz vardı. Onlar İstanbuldan qatara minib, Yesilköyə bizə qonaq gələrdilər. Yemək yeyib, çay süfrəsi açardılar. Corc adlı bir nəfəri də xatırlayıram. Rus kolbasalarını gətirib bizimkilərə satardı. Nənəm evimizə gələn qonaqları qarşılardı, yola salardı, uşaqlarla vaxt keçirərdi.

(Mirzə Göygöl, Zöhrə, Səlcuk, Oğuz Yusuf)

-Şəfiqə xanım həyat yoldaşı Nəsib bəy Yusifbəylidən necə bəhs edərdi?  Nəsib bəylə Şəfiqə xanım ayrılmışdılar? 

-Evimizdə bu mövzuda heç kim danışmazdı. Çünki nənəm çox kədərlənirdi. Nənəmi incitməmək üçün heç kəs bu barədə söhbət açmazdı.

-Nəsib bəy Yusifbəylinin öldürülməsi, məzarının yeri ilə bağlı nə bilirsiniz? Ailədə bu barədə nə danışardılar? Ananız Zöhrə xanım atasından necə bəhs edərdi? Nəsib bəyin də qatili ermənilərdi?

-Gəncənin yaxınlığında azərbaycanlı və ermənilərdən ibarət yanaşı kəndlər olub. Bəzi erməni kəndliləri azərbaycanlıları təhdid edib oradan keçmələrinə mane olurlarmış. Atam da çox ehtiyatlı hərəkət edərmiş. Bəzən erməni kəndliləri qışqırırlarmış ki, “kəndə ayaq basma, səni öldürəcəyik”. Bəlkə babamı da onlar öldürüb. Amma bununla bağlı məndə dəqiq məlumat yoxdur.

Anam heç vaxt öz atasından bəhs etməzdi. Rus qonaqlar daim ətrafımızda idi. Gələn qonaqlar bir-biri haqqında qeybət edərdilər. Anam və nənəm isə sadəcə olaraq onlara müvəqqəti xoş münasibət göstərərdilər. Yəqin ki, anam babamla bağlı onlara məlumat ötürmək istəməyib.

-Azərbaycan Cümhuriyyətinin Ədliyyə naziri, görkəmli şəxsiyyət eyni zamanda qohumunuz olan Halil Has Mehmet Gürgören (Xəlil bəy Xasməmmədov) haqqında nə bilirsiniz?

-İnsanlar daim bizə gəlib, gecə yarısına qədər söhbət edərdilər. Onların arasında “Xan” adlı biri də vardı. Çox güman ki, o da önəmli bir insan idi. Atam onlara deyirdi ki, Azərbaycan cənnət kimi bir ölkədir, həyət-bağlarının gözəlliyindən söz açardı. Atam ermənilərin azərbaycanılara qarşı hər zaman düşmən münasibəti bəslədiklərini də qonaqlara danışardı. “Ağ ruslar” da bizim evimizdən əksik olmazdı. Halil Has Mehmet Gürgörenin ailəsindən heç kimi tanımıram. Valideynlərim sağ olsaydılar onlar barəsində bilərdilər.

(Mirzə Göygöl, Çingiz Göygöl və nəvə Tuluğ)

-Azərbaycan siyasi mühacirətinin görkəmli nümayəndəsi olan əminiz Çingiz Göygöl necə bir həyat yaşadı? Əminizin övladları ilə əlaqə saxlayırsınız?

-Əmim Çingiz inşaat mühəndisi idi, öz şirkəti vardı. Evlərin damını tikirdilər. Qazancı bol idi. Biz uşaqlara həmişə xərcləmək üçün pul verərdi. Təəssüf ki, əmim qızı Türkizlə əlaqəmiz kəsildi. Əmim çox vaxt kefsiz olurdu. Çünki onun heç oğlan övladı olmamışdı. Daha sonralar isə çoxlu oğul nəvələri oldu.

-Azərbaycanla bağlı hansı xatirələriniz var? Azərbaycan sizin üçün nə deməkdir? Gəncəyə gəlmək istəyərsiz?

-Atamın iki böyük bacısı (sürgündən gəliblər) illər sonra Hamburqa bizi ziyarət etməyə gəlmişdilər. Daha sonra Viesbadendə yaşayan bacım Şuləyə də baş çəkdilər. Birlikdə çox gözəl vaxt keçirdik. Təəssüf ki, mən heç vaxt Azərbaycana getməmişəm.

Anam və atam quru yol ilə Azərbaycana gedəndə Naxçıvandakı erməni gömrük məmurları onlara qarşı ədəbsizlik edərlərmiş, çox kobud və qəddar münasibət göstərirlərmiş.

İndi isə Azərbaycana getmək çox asandır. Amma mən qocalmışam. İnşallah qızım və nəvələrim bir gün Azərbaycana gedərlər.

Atam həmişə vətən həsrəti ilə yaşadı. Anam da, atam da öz vətənlərindən uzaq düşdülər. Bütün həyatları boyu bunun kədəri ilə yaşamalı oldular. Mən də vətənim olan İstanbul, Türkiyəmi itirdim. Uşaqlığımın, gəncliyimin keçdiyi ölkə, şəhər artıq yoxdur və ya çox uzaqda qalıb.

(Meral Qaspıralı və Tuluğ Göygöl)

-28 May Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ildönümüdür (1918-ci il). Ailəniz Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dəyərlərindəndir. Azərbaycanda sizi sevən insanlara nə demək istərsiniz?

-İnsanlar bir-birlərinə hörmət etməli, yaxşı yola getməlidirlər.

-Cənnət Vətəninizi qoruyun, sahib çıxın.

-Bir millət, iki Cümhuriyyət.

-Sevgi, hörmət və salamımı göndərirəm.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

Oxuyun

Müsahibə

ABŞ Prezidenti Vilsonun nəticəsi: “AXC diplomatlarının 100 il öncəki bu fəaliyyətini dəyərləndirirəm” (TARİXİ MÜSAHİBƏ)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Bakıda çox maraqlı memarlıq nümunələri var”

“Amerikadakı mübahisələrin mərkəzində dərinə kök atmış irqçilik dayanır”

“Birinci Dünya Müharibəsindən sonra baş verən faciəli hadisələrin çoxunun qarşısını ala bilərdik”

“Heç bir şəkildə mükəmməl deyildik, amma…”

Tomas Sayre – Amerikalı məşhur rəssam-heykəltəraş. O, qeyri-adi “public art” layihələri ilə bütün dünyada tanınır. Qeyd edək ki,  Tomas Sayre Amerika Birləşmiş Ştatlarının 28-ci Prezidenti Tomas Vudro Vilsonun nəticəsidir.

HafizTimes.com-un növbəti müsahibi Amerika Birləşmiş Ştatlarının 28-ci Prezidenti Tomas Vudro Vilsonun nəticəsi, məşhur rəssam-heykəltəraş Tomas Sayredir. Jurnalist Hafiz Əhmədovun suallarını cavablandıran ABŞ prezidentinin varisi T. Sayre ailəsi, fəaliyyəti ilə bağlı bir çox mühüm məqamlardan söhbət açıb. O, Azərbaycan mətbuatı tarixində ilk dəfə olaraq babası prezident Tomas Vudro Vilsonun Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə (1918-1920) olan münasibətindən də bəhs edib:

-Ohayo ştatının Klivlend şəhərində anadan olmuşam. Sonralar atam Vaşinqtondakı kafedral kilsədə baş keşiş (dean) olub. Beləliklə biz də Vaşinqtona köçdük. Mən də orada böyüdüm. Oğlanlar üçün olan “ST Albans” məktəbində təhsil aldım. Şimali Karolina Universitetində və Miçiqandakı Cranbrook İncəsənət Akademiyasındakı sənət məktəbində təhsil aldım.

-Prezident ailəsinin üzvü necə oldu ki, heykəltəraş-rəssam olmağa qərar verdi? Hazırda hansı layihələr üzərində çalışırsınız?

-Həmişə əllərimlə əşyalar düzəltmişəm. Kilsənin kölgəsində böyüdüyüm zaman artıq bütün daş hörgüləri, rəngli şüşə istehsal edənləri, heykəltəraşları və bir çox fərqli sahələr üzrə çalışan sənətkarları tanıyırdım. Hələ uşaq ikən bildim ki, sənət və memarlıq dərin insani duyğu və məna daşıyır. Beləliklə bütün karyeramı bu fikri ifadə etməyə həsr etdim. Hazırladığım heykəllər əsasən çox böyükdür və ictimaiyyət üçün açıqdırlar. Onlar ictimai məkanlara müəyyən bir məna bəxş edirlər və hansısa bir yer haqqında hekayələr danışmağa çalışırlar. Hazırda bütün ABŞ-da 5 böyük ictimai layihə üzərində çalışıram. Floridanın Tampa şəhərindəki muzeydə rəsmlərim nümayiş olunur. Hər gün yeni rəsmlər çəkirəm.

-Siz həmçinin məşhur dizayn firması olan “Clearscapes”in təsisçisisiniz.

“Clearscapes” bir rəssam və bir memarın arasındakı səmərəli əməkdaşlığın nəticəsində meydana çıxdı. Stiv Şuster ilə otuz ildən çox idi ki, tanış idim. Təxminən bir il əvvəl o, vəfat edənə qədər birlikdə çalışdıq. Firmanın memarlıq bölməsi əsasən Şimali Karolinada yerləşir: “Raleigh Convention” Mərkəzi, yeni “Raleigh” qatar stansiyası və bir çox sənət obyektləri bura daxildir. ABŞ, Kanada və Asiyada ictimaiyyət üçün açıq olan bir çox sənət əsərlərimiz mövcuddur.

-Hansı sənət əsərinizlə həqiqətən də qürur duyursunuz? Gələcək üçün hansı uğurlu layihələriniz var?

-Layihə mövcud olduğu cəmiyyətə təsir edən zaman çox qürur duyuram. Məsələn, “Oberlin Rising” 100 ildən çoxdur ki, Afro-Amerikan cəmiyyətini xatırladır. Hansı ki, “Raleigh”də baş verənlər nəticəsində məhv edilib. Müəyyən bir bir nahatlığı, xəstəliyi olanların sağalması üçün istifadə olunan Sağlamlıq Mərkəzinin adını qürurla çəkə bilərəm. Bundan başqa Vaşinqtondakı Milli Ballball Stadionunun girişindəki əyləncəli “Curve Ball” heykəlindən zövq alıram. Hətta Vaşinqton komandası keçən yay dünya kubokunu da qazandı.

Hazırda Texasdakı Texnologiya-Tibb Məktəbinin bir hissəsi olan Tibbi Araşdırma Müəssisəsinin qarşısında nəhəng və qeyri-adi layihə üzərində çalışırıq. Yeni Meksikadakı Albuquerqu bölgəsində suyun qorunması və insanların bu məsələyə ehtiyatla yanaşmaları ilə bağlı bir layihəyə start vermişik. Bundan başqa Şimali Karolinadakı Greensboro-da çay boyunca böyük bir ictimai park yaradırıq.

-Yaratmaq üçün nədən ilham alırsınız?

-Torpaqdan ilham alıram,  insanla müəyyən bir yerin vədhətindən doğan hekayələr məni ruhlandırır. Hər şey insanın niyyəti ilə təbiətin ona bəxş etdikləri arasındakı əlaqədən aslıdır. Yəni demək istəyirəm ki, dünyada tarazlıq yaradan sənətdən ilham alıram.

-Tarix abidələrinin qorunması ilə bağlı nə demək istərsiniz? Son vaxtlar Amerikada da heykəlləri dağıdırlar…

-Bu çox ağır və çətin bir sualdır. Mən bir neçə tarixi abidəni yenidən dizayn etdim. Bu çox çətin idi. Hətta bu barədə danışmaq da çətindir. Amerikadakı Vətəndaş müharibələri ilə bağlı dağılan abidələrə gəlincə deyə bilərəm ki, onlar bu ölkədə böyük bir siyasi uçurum yaratmaqda ittiham olunurlar… Təəssüf ki, bu ölkədəki mübahisələrin mərkəzində dərinə kök atmış irqçilik dayanır.

(Vudro Vilson)

-Siz Amerika Birləşmiş Ştatlarının 28-ci Prezidenti Tomas Vudro Vilsonun nəticəsisiniz. Vudro Vilsonun varisi kimi böyümək necə idi?

– Ailəmiz bir az qarışıqdır. Ailə tarixini miras kimi qəbul etmək və ən yaxşı formada yaşatmaq çox vacibdir. Bəxtim gətirib ki, onların sırasında dəyərli insanlar çoxdur… Ümumilikdə onların hamısı ilə eyni fikirdə olmasam da, Vudro Vilson da daxil olmaqla ailəmizin bütün üzvlərinə qarşı hörmətlə yanaşıram.

-Vudro Vilson sizin üçün kimdir?

-Hesab edirəm ki, Vudro Vilson idealizm və təcrübəni özündə birləşdirən, güclü, yüksək intellektli və bəzən də gözüaçıq bir insan idi. Vilson əsl lider idi. Heç bir şəkildə mükəmməl deyildik, amma Amerikanı yaxşılığa doğru dəyişməyə müvəffəq olduq. Kaş ki, dünya ilə bağlı düşüncələri də daha yaxşı qəbul olunardı. Birinci Dünya Müharibəsindən sonra baş verən faciəli hadisələrin çoxunun qarşısını ala bilərdik…

-Hazırda Amerikada nə baş verir? Amerikadakı irqi problemlər sizə necə təsir edir? İrqçilik kimlərə xidmət edir?

-Amerika dünyanın hər yerində olduğu kimi, Covid-19 ilə də mübarizə aparır. Bəlkə də bu pandemiya Corc Floydun öldürülməsinə qarşı daha dərin və tutarlı cavab vermək üçün bir yol açdı. Dua edirəm ki, mövcud iğtişaşlar əslində Amerikada sistematik şəkildə qurulan ağların üstünlüyünün çökməsi istiqamətində ciddi bir fəaliyyətə səbəb olacaq. Sistemimiz ağ insanların maraqlarını digərlərindən üstün tutur. Bu səhvdir, bu ölkənin mənimsədiyi dəyərlərə ziddir və dəyişməliyik. Bəlkə də indi real dəyişikliyə çatmaq üçün bir fürsətdir. Buna ümid edirəm.

-Azərbaycan, Bakı haqqında fikirlərinizi bilmək istərdik. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin diplomatları hələ 1919-cu ildə Parisdə babanız Vudro Vilsona Azərbaycan haqqında geniş məlumatlar veriblər. 

-Təəssüf ki, sizin paytaxt şəhərinizdə olmamışam. Amma görürəm ki, irəliyə doğru getmək üçün böyük işlər görülür. Bakıda çox maraqlı memarlıq nümunələri var: “Flame Towers”, “SOCAR Tower” və “Crystal Hall” – möhtəşəm görünüşlü dizaynlardır. Mən bunların yalnız şəkillərini görmüşəm…

Bakıda layihələrim yoxdur, amma mütləq orada işləmək istəyirəm. Həm fiziki, həm də mədəniyyət baxımından fərqli yerlərdə işləmək maraqlı olar.

(Əlimərdan bəy Topçubaşov – Parisdə)

-Azərbaycan və ABŞ arasında siyasi və diplomatik əlaqələlərin qurulmasına ilk təşəbbüs 1919-cu il mayın 28-də Parisdə olub. Azərbaycan parlamentinin sədri Ə.M.Topçubaşovun rəhbərliyi ilə nümayəndə heyəti Paris Sülh Konfransında ABŞ prezidenti V.Vilsonla görüşüb. Görüşdə müstəqil Azərbaycan dövlətinin tanınması, onun Millətlər Liqasına qəbul edilməsi, ABŞ-la diplomatik münasibətlərin yaradılması və s. haqqında Azərbaycan hökumətinin rəsmi memorandumu ABŞ prezidenti Vudro Vilsona təqdim edilib. Qəbul zamanı nümayəndə heyətinin irəli sürdüyü təkliflərə cavab olaraq V.Vilson bildirir ki, onlar dünyanın kiçik hissələrə bölünməsini istəmirlər, Qafqazda federasiya yaradılması ideyasına tərəfdar çıxırlar. Bu federasiya Millətlər liqasının tapşırığı ilə hər hansı bir dövlətin himayəsində ola bilər, Qafqazda federasiya və ya Azərbaycanın müstəqilliyinin tanınması məsələsi isə rus məsələsindən əvvəl həll edilə bilməz…Təəssüflər olsun ki, 1920-ci il aprel ayının 27-də Sovet Rusiyasının XI Ordusu Bakını, sonra isə bütün Azərbaycanı işğal etdi. Və bizim Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süqut etdi… 70 il SSRİ-nin hökmranlığı altında yaşamalı olduq… Və nəhayət ki, 25 dekabr 1991-ci ildə Sovet İttifaqı dağıldı və 70 ildən sonra ABŞ Azərbaycanı müstəqil dövlət kimi rəsmi olaraq tanıdı … Vudro Vilsonun nəticəsinin buna münasibəti necədir?

Ölkənizin yaxın keçmişi haqqında çox da məlumatlı deyiləm. Amma Paris danışıqlarından sonra Azərbaycanın məyus olması ilə bağlı bilirəm. Bir çox qrup məyus oldu. Amma təbii ki, bəziləri yox. Hələ də bütün dünyada sülh üçün ümumilikdə bir vizyon kimi görünən Paris razılaşmalarının sonralar gözardı edilməsi məyusluq doğurur. Sizin bu məyusluğunuzu mən də bölüşürəm… Azərbaycandan olan insanların təxminən 100 il öncə azadlıq üçün göstərdikləri bu fəaliyyəti yüksək dəyərləndirirəm.

Hafiz Əhmədov

HafizTimes.com

(Tüstü ilə hazırlanmış əsər)

Oxuyun

Müsahibə

Eros Ramazzotti: `Azərbaycan gəncləri, həmişə səmimi və dürüst olun` (EKSKLÜZİV MÜSAHİBƏ)

Yayımlandı

da

Tərəfindən

“Uşaqlarım mənim əsas ilham mənbəyimdir

“Həyatda təəssüflə yaşamamalıyıq, hər zaman inam və ümidlə  gələcəyə baxmalıyıq”

“Azərbaycanı daha düzgün bir şəkildə ziyarət etsəm xoşbəxt olaram. Bakını gəzmək isə daha da maraqlı olar”

“Mənim üçün uğur bununla ölçülür: sonda həyat və musiqi ilə nə qədər sevgi ötürə bildim”

Eros Ramazzotti — Məşhur italyan müğənni və bəstəkar. 30 ildən çoxdur ki, İtaliyanın ən məşhur müğənniləri sırasındadır. Mahnıları İtaliya, Almaniya, Avstriya və Avropanın bir sıra ölkələrində musiqi hitlərinə liderlik edir. O, Adriano Çelentano, Andrea Baçelli, Luçano Pavarotti, Tina Tyorner, Riki Martin və digərləri ilə duet oxuyub. Geniş vokal imkanları və ifa tərzi müğənnini dünyada milyonların sevimlisinə çevirib. Onu “Dünyanın musiqi səfiri” adlandırırlar. Müğənni ifaları ilə insanlara sevgi, dünyaya isə sülh bəxş etmək istəyir. Bu günədək 14 albomu işıq üzü görüb.

Dünya şöhrətli müğənni Eros Ramazzotti eksklüziv olaraq HafizTimes.com-un suallarını cavablandırıb. O, müsahibə zamanı bir çox maraqlı məqamlardan söhbət açıb, Azərbaycanla bağlı fikirlərini ifadə edib.

-Uşaqlığınızı necə xatırlayırsınız? Böyüdüyünüz ailədə nələr çatışmırdı?

-Uşaqlığım çox sevdiyim, gözəl bir dövrdür. Sevgi olduğu üçün hər şeyimiz vardı.

 -İllərlə zirvədə qalmağı necə bacarırsınız?

Bu yalnız bir iş deyil: mahnı oxumaq mənim həyatımdır. Gördüyünüz işi sevsəniz və qərarlı olsanız istədiyiniz hər şeyə nail ola bilərsiniz. Heç bir şey verilmir, amma hər şeyi qərarlılıq və ağır zəhmətlə fəth etmək olar. Əlbətdə ki, lazımi vaxtda bir az şans da kömək edə bilər.

-Bu ağır günlərdə sizi motivə edən nədir? Necə yaradıcı qala bilirsiniz?

-Kiçik şeylərdən ilham alıram: gəzməyə çıxmaq, uşaqlarımla oynamaq və söhbət etmək və təbiətlə təmas qurmaq.

-Uğurunuzu nəyə borculusunuz?

-Çətin iş və səmimiyyətin həmişə qarşılığı olur.

 -Gələcək üçün hansı planlarınız var? Sevənlərinizə nə söyləmək istərsiniz?

-Həmişə yeni musiqi və əsərlər üzərində işləyirəm. Özümü aktiv və motivasiyalı tutmağı sevirəm. Tezliklə yenidən qarşılaşacağıq.

– “Vita ce n’è” nin uğur sirri nədir?

-Vita Ce N’è çox səmimi bir ifadır, əsas mövzu sevgidir: sevgi hər şeyin mərkəzidir, hər kəsin inana biləcəyi nikbinlikdir.

-Mahnılarınızın ilham mənbəyi nədir? Kimin üçün yazmaq istərsiniz?

-Musiqimi  hər zaman ürəyimlə yazıram: duyğularınızı yazmaq və onları musiqiyə çevirə bilmək bir hədiyyədir. Və əgər bunu səmimiyyətlə etsəniz, insanlar onu hiss edəcəklər və hər şeyi sizə qaytaracaq. Uşaqlarım mənim əsas ilham mənbəyim, məni hərəkətə gətirən mühərrikdir. Ancaq gündəlik həyatın anlarından, yaşadığım və ya mənə söylənən hekayələrdən ilham alıram.

-Öhdəsindən gəldiyin ən böyük əngəl nə olub?

-Uçmaq qorxum.

– Qəbul etdiyiniz dəyərləri musiqinizdə necə tətbiq edirsiniz?

-Sadəcə hisslərimdən və həqiqətən kim olduğumdan danışıram. Bu, təbii bir prosesdir, kim olduğum mövzusunda sadəcə olaraq dürüstəm.

-Sizin izinizlə getmək istəyən birinə nə məsləhəti verərsiniz?

-Zəhmət həmişə qarşılığı olur. Xəyallarınıza sadiqsinizsə və özünüzə inanırsınızsa, sonda hər şey qaydasında olacaq.

-Necə xatırlanmaq istərsiniz?

-Bu barədə heç düşünmürəm. Mənim üçün uğur bununla ölçülür: sonda həyat və musiqi ilə nə qədər sevgi ötürə bildin.

-Həyat fəlsəfənizi 3 cümlə ilə necə ifadə edərsiniz?

-Müəyyən bir şüarım yoxdur: həyatda təəssüflə yaşamamalıyıq, ancaq hər zaman inam və ümidlə  gələcəyə baxmağa çalışmalıyıq.

 -Həmişə gənc görünməyi necə bacarırsınız?

-Gənc qalmağa deyil, sağlam olmağa köklənmişəm. Hər gün məşq etmək, yerimək, açıq havada olmaq, sağlam yemək və yaxşı yatmaq üçün əlimdən gələni edirəm. Hamısı budur.

-Zamanı geriyə çevirsəydiniz siz hara qayıdardınız?

-Peşimanlıq hissi ilə yaşamıram: etdiyim hər şeyi edərdim.

-Nə vaxt çox xoşbəxt olursunuz?  Almaq, yoxsa vermək daha yaxşıdır?

-Şübhəsiz ki, vermək.

-Azərbaycan, Bakı necə xatırlayırsan? Azərbaycanlılarla bağlı unudulmaz xatirəniz nədir?

-Bütün dünyadakı pərəstişkarlarımla görüşə bildiyim üçün çox xoşbəxtəm. Azərbaycanlılar da konsert turum zamanı məni çox isti qarşıladılar. Bu mənim üçün çox gözəl bir xatirədir.

-Azərbaycanın məşhur musiqiləri, Muğamlar haqqında heç eşitmisinizmi? Yenidən Azərbaycana səfər etmək istərsinizmi?

-Bu barədə eşitməmişəm. Amma həmişə yeni musiqilər tapmaqda maraqlıyam, təşəkkür edirəm. Konsert turu üçün getdiyim şəhərləri nadir hallarda gəzə bilirəm. Buna görə də bir gün Azərbaycanı daha düzgün bir şəkildə ziyarət etsəm xoşbəxt olaram. Bakını gəzmək isə daha da maraqlı olar.

-Sizi Azərbaycanda sevən insanlara, gənclərə nə demək istərdiniz?

-Xəyallarınıza həmişə inanın, hər zaman özünüzə və digər insanlara qarşı səmimi və dürüst olun.

Hafiz Ahmadov

HafizTimes.com

`Azərbaycana getmək istəyərəm` – Əfsanəvi rok ulduz Bryan Adamsla eksklüziv müsahibəni BURADAN oxuya bilərsiniz.

Oxuyun

Trend yazılar